นักแข่งที่ทำหน้าที่เป็น"หัวลาก"บนเขาอย่างนาย ริชชี่ พอร์ท จะใช้เกียร์อัตราทดที่เบามากๆ อาจจะเป็นเฟือง 32 ร่วมกับจาน 34t เพราะนักแข่งประเภทนี้ต้องปั่นบนเขาความชันมากๆในอิตาลีเป็นเวลานานน ต้องการรอบขาที่สูงกว่าบนเขา หลังจากหมดหน้าที่ก็แทบจะไม่เหลือแรงกดต่อไปจนจบภายในเวลาที่กำหนด ส่วนนักแข่งตัวรุกหรือพวกนักไต่เขาแต่กำเนิดที่ต้องมีการหนี รุก ไล่ บนภูเขามีรูปแบบการปั่นที่แตกต่างออกไป จะใช้เฟืองที่มีอัตราทดสูงกว่า อาจเป็นเฟือง 32 ร่วมกับจานธรรมดา(53/39) เพื่อสร้างแรงกระชากบนภูเขาเปิดระยะห่างจากคู่แข่งได้
ผมจึงขอนำเสนอค่าอัตตราทดกำลังของเกียร์ต่างๆเพื่อนำมาเปรียบเทียบสำหรับการเลือกใช้งาน แน่นอนว่าเกียร์ที่ได้จากจานเล็กเฟืองยิ่งใหญ่ก็ยิ่งเบากว่าแน่นอนทำไมต้องเปรียบเทียบ
ก็เพราะว่าหากจะตามกระแสโปรวิ่งหาตีนผีใหม่ เฟืองใหม่ จานใหม่ เป็นงบประมาณเกือบๆครึ่งหมื่น ผมว่าลองพิจารณาดูว่าเราจะสามารถปรับเปลี่ยนให้น้อยที่สุดเพื่อให้ได้ผลที่เราต้องการได้อย่างไรดีกว่าครับcog 34T 36T 39T
32 1.06 1.13 1.22
28 1.21 1.29 1.39
27 1.26 1.33 1.44
25 1.36 1.44 1.56
23 1.47 1.56 1.70
จากอัตราทดดังกล่าว เราจะเห็นได้ว่านายริชชี่ พอร์ทปั่นอัตราทดที่เบามากๆ แทบจะเป็น 1.00 ซึ่งที่เฟือง 32 ฟันนั้น สำหรับจาน compact และ semi-compact เป็นอัตราทดที่เบาที่สุดของเสือหมอบที่พบได้(ไม่นับการนำเฟือง 34 มาใส่นะครับ) ไม่มีตัวไหนเบาได้กว่านี้แล้ว เพราะเมื่อท่านนำเฟือง 32 มาใส่ร่วมกับจาน 39 (จานธรรมดา) ก็จะพบว่ามันมีอัตตราทดหนักพอๆกับใช้เฟือง 28 ขาน compact นั่นเอง
ดังนั้นหากท่านมีจานธรรมดา ตีนผีขายาว สิ่งที่ท่านควรทำก็คือการหาเฟือง 32 มาเพื่อเป็นการลงทุนที่คุ้มค่ากว่าการเปลี่ยนจาน แต่หากท่านมีชุดขับเคลื่อนตีนผีขาสั้นกับจานธรรมดาแล้วอยากจะไต่เขาให้มันสบายน่อง ทางออกก็คงจะหนักใจเพราะไม่ว่าเปลี่ยนเฟือง+ตีนผี หรือ เปลี่ยนจาน ก็ไม่พ้นเงินครึ่งหมื่นที่ต้องบินออกจากกระเป๋าทั้งคู่
ดังนั้นผมจึงเสนอทางเลือกจาน semi-compact หรือ 52/36 เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกแบบครอบคลุม(ผมใช้ 53/36) เราลองสังเกตอัตราทดของเจ้าจานลูกครึ่งชุดนี้นะครับ จะเห็นได้ว่า มันมีอัตราทด"ใกล้เคียง"กับจาน compact ที่มีเฟืองเล็กกว่า 1 ระดับ กล่าวคือ ท่านใช้จาน compact ที่เฟือง 27 จะได้อัตราทดใกล้ๆกันกับจาน semi-compact เฟือง 28 ในขณะเดียวกันตัวจาน semi-compact เองก็มีอัตราทดใกล้เคียงกับจานธรรมดาที่มีเฟืองใหญ่ขึ้น 1 ระดับ กรณีนี้จะช่วยตัดสินใจได้ง่ายมาก หากท่านต้องการเกียร์เบาๆขึ้นเขาสบายขา แล้วท่านใส่จาน semi-compact แทนที่ท่านจะต้องวิ่งหาเฟือง 32 มาเปลี่ยนและอาจลามไปถึงตีนผี ท่านเพียงแค่หาใบจาน 34t มาใส่กับจานท่านก็จะจบการแก้ปัญหา เท่ากับท่านได้เกียร์เบามาอีก 1 ระดับในราคาพันกว่าบาท (แต่ท่านจะขึ้นจานใหญ่ลำบากมาก หรืออาจไม่ได้เลย)
ทีนี้ลองมาดูอีกฝั่งบ้างครับ ในกรณีจานใหญ่ที่คนมักจะเป็นห่วงว่าการเล่นจาน compact อาจเสียอัตราทดกำลังสูงสุดออกไป
cog 50T 53T 55T
12 4.17 4.41 4.58
11 4.55 4.82 5.00
ลองพิจารณาดูอย่างง่ายๆ จาน compact เฟือง 11 สร้างอัตราทดเกรียร์หนักได้ดียิ่งกว่าท่านใส่จานธรรมดาเฟือง 12 เสียด้วยซ้ำ ดังนั้นหากท่านประกอบจาน compact เข้ากับเฟือง 11-28 ท่านจะได้อัตราทดครอบคลุมทั้งหนักและเบาใช้งานได้ไม่ต่าง(หรือดีกว่า)ท่านใส่จานธรรมดาและใช้เฟือง 12-32
ซึ่งกรณีนี้ไม่นับการเปรียบเทียบเอาเฟืองเดียวกันแล้วเปลี่ยนจานนะครับ เพราะแน่นอนว่าเฟือง 11 ใส่จาน 53 มันก็ย่อมไปได้เร็วกว่าจาน 50 แน่นอน .... แต่ มีสักกี่คนจะกดลงได้อย่างจริงจรังและมีโอกาสได้กดจานนี้เฟืองนี้กันบ่อยแค่ไหนครับ???
ผมก็หวังว่าการเปรียบเทียบนี้จะช่วยให้ท่านทั้งหลาย ลองนึกทางเลือกของการเลือกใช้เกียร์ และการเลือกประกอบรถกันนะครับ แต่หากจะให้สะใจไปได้ทั่วโลก ผมว่ามีขาจาน 2 ชุด BCD130 ชุดนึง BCD110 ชุดนึง มีใบจานแขวนเอาไว้ 55tAero, 53t, 39t, 36t, 34t และเฟืองตั้งแต่ 11-21, 11-27, 12-28, 12-32 เลือกประกอบใช้ตามแต่ละงาน รับรองว่า แจ่ม! (อย่าลืมว่าถ้าจะให้รถเบาๆ เฟืองทั้งหลายควรเป็น Red, Dura Ace หรือ Super Record เท่านั้นไม่เช่นนั้นรถท่านจะหนักเวลาขึ้นเขา) ...
