ถามเรื่องการขึ้นซี่ลวด

[monai]

ขึ้นตรงกับขึ้นไขว้ แบบไหนแข็งแรงกว่ากัน
ขึ้นไขว้ อาการย้วยน่าจะน้อยกว่าหรือเปล่าครับ
ล้อซี่แบน รุ่นกลางไปจนถึงรุ่นสูงทำไมไม่ขึ้นแบบไขว้ครับ
จะขึ้นล้อฮาร์ฟ ขอบ 60 ขอคำแนะนำด้วยครับใช้ซี่อะไรดี ขึ้นแบบไหนดีเน้นแข็งไม่ย้วย

[น้องหนึ่ง]

ขึ้นแบบไขว้แข็งแรงกว่าครับ

ส่วนล้อที่ขึ้นซี่ตรง เพราะลดจำนวนซี่ ลดความยาว ได้ความเบา โดยที่ขอบล้อแข็งแรงพออยู่แล้ว

[pin_pin]

ขึ้นไข้วแข็งแรงกว่าครับ แต่ขึ้นอยู่กับปีกดุมด้วย ดุมบางรุ่นกำหนดให้ขึ้นตรงเพราะปีกดุมไม่แข็งแรงพอถ้าตึงมากๆปีกดุมแตกได้
แต่ถ้าขอบที่ขึ้นคุณภาพดีแข็งแรงขึ้นตรงได้เลย ยกเว้นฝั่งเฟืองจำเป็นต้องขึ้นไข้ว เพราะมีแรงบิดเยอะกว่า ถ้าขึ้นตรงซี่ลวดจะขาดได้ง่ายครับ
ส่วนซี่ลวด ถ้าเป็นstainless คุณภาพสูงๆ พวก dt revo. Compitition พวกนี้ดีครับ ดีกว่า พวกซี่ไตหวัน มันจะมีความเหนี่ยวให้ตัวได้มากกว่า
เคยมีประสบการณ์ ไม้เข้าไปขัดในวงล้อ ซี่ลวดดีๆ มันจะไม่ขาดน่ะครับ มันเหนียวงอพับไปเลยแต่ไม่ขาดครับ

[lucifer]

ปกติแล้ว ความเสถียรของชุดล้อจะถูกแบ่งออกเป็น 3 แนว คือ
1. radial stability คือ ความเสถียรในแนวรัศมี เมื่อล้อได้รับการปั่นให้หมุน ล้อจะกลม ไม่ยุบลง ไม่เด้งขึ้น
2. lateral stability คือ ความเสถียรในแนวด้านข้าง เมื่อล้อได้รับการปั่นให้หมุน ล้อจะตรง ไม่ส่ายซ้ายหรือส่ายขวา
3. torsional stability คือ ความเสถียรเมื่อได้รับแรงให้หมุน หรือ ให้หยุดหมุน เช่น เมื่อออกแรงปั่นบันได ดึงให้ล้อหลังหมุน ดุมจะหมุนก่อน แล้วดึงให้ล้อหมุนตาม ถ้าชุดล้อมี torsional stability ดี ล้อจะไม่ย้วย และจะตอบสนองต่อการกดบันไดในทันที หรือ เมื่อออกแรงกดเบรค พอเบรคจับกับข้อล้อเพื่อให้ล้อหยุดหมุน ก็จะต้องส่งแรงให้ดุมหยุดหมุนด้วยเช่นกัน ถ้าชุดล้อมีtorsion stabilityดี ล้อก็จะไม่ย้วยในตอนที่กำเบรค และรถจะตอบสนองต่อการกำเบรคได้ในทันที

การขึ้นซี่ตรง หรือ radial spoking นั้น มีข้อดีอยู่ไม่กี่ข้อ ได้แก่ 1. น้ำหนักเบาลง 2. ลดพื้นที่ในการตัดอากาศของซี่ลวดลง 3. สวย ดูดี มีรสนิยม ส่วนข้อเสียก็มีไม่น้อย ได้แก่ 1. จะต้องขึ้นซี่ด้วยแรงดึงที่สูงกว่าการขึ้นไขว้ เพราะซี่ลวด 1 เส้น รับผิดชอบแนวรัศมีในแนว 90 องศา ไม่มีใครมาช่วยแบ่ง ดังนั้นการรักษาความเสถียรของรัศมี หรือ แนวด้านข้าง รวมไปทั้งเมื่อได้รับแรงให้ล้อหมุนหรือเพื่อหยุดล้อ จะต้องแลกกับแรงตึงในซี่ลวดอย่างมาก ( ถ้าเรียนสายวิทย์ , ได้เรียนฟิสิกส์ในหมวดกลศาสตร์ และไม่หนีเรียน จะเข้าใจเรื่องการแตกแรงได้ครับ )

การขึ้นซี่ไขว้ หรือ Tangential spoking มีข้อเสียอยู่แค่ 1. นำ้หนักที่เพิ่มขึ้น 2. เพิ่มพื้นที่ในการตัดอากาศของซี่ลวด แต่ข้อดีนั้นมหาศาลเพราะสามารถรักษาความเสถียรของล้อได้ดีในทุกๆแนว เพราะเมื่อเป็นการขึ้นไขว้ ก็จะมีซี่ลวดอย่างน้อย 2 เส้น มาคอยประคับประคองแบ่งแรงตึงในซี่ลวดออกไป 2 ด้าน ทำให้ไม่จำเป็นต้องขึ้นซี่ลวดด้วยความตึงมากเท่ากับการขึ้นแบบตรง และที่สำคัญก็คือ ไม่ใช่ดุมล้อทุกๆยี่ห้อ ทุกๆรุ่นจะสามารถขึ้นซี่ตรงได้ เนื่องจาก ความแข็งแรงของปีกดุมมีความแตกต่างกัน ง่ายๆ เมื่อเราขึ้นซี่ตรง ระยะทางจากหัวซี่ลวดไปยังขอบปีกดุม จะเป็นแนวรัศมีเท่านั้น แต่ถ้าเราขึ้นซี่ไขว้ ระยะทางจากหัวซี่ลวดไปยังขอบปีกดุมในแนวซี่ลวด ก็จะยาวขึ้น ทำให้เพิ่มพื้นที่ของปีกดุมในส่วนที่ต้องรับแรงตึงในซี่ลวด ดุมล้อหลายยี่ห้อห้ามขึ้นซี่ตรง เพราะปีกดุมไม่สามารถรับแรงได้มากพอ

ล้อที่ใส่ดิสก์เบรค แทบจะเป็นกฎตายตัวว่า ต้องขึ้นซี่ไขว้เสมอๆ เพราะดิสเบรคจะสร้างแรงต้านแรงบิดของล้อ พวกซี่ตรงจะเกิดอาการย้วยเอาง่ายๆ เช่นกันกับล้อหลังในด้านที่เป็นเฟืองขับ​(ด้านขวา ) ก็แทบจะเป็นกฎตายตัวว่าต้องขึ้นซี่ไขว้ เพราะเป็นด้านที่รับแรงบิดจากชุดขับเคลื่อน แต่เอาเข้าจริงๆชุดล้อบางค่าย บางรุ่นที่ออกแบบซี่ลวดแบบมหัศจรรย์ที่ทนแรงตึงในซี่ลวดได้สูงๆ ก็เห็นขึ้นซี่ตรงในด้านเฟืองขับเช่นกัน แล้วดันวิตถารขึ้นไขว้ในด้านตรงข้ามซะงั้น คงจะคิดว่าแรงส่งผ่านดุมไปยังด้านตรงข้ามด้วยก็ได้

อ่านแบบจัดเต็ม แนะนำที่ http://www.bikeloves.com/board_qa/show_ ... p?qID=3801 ครับ

ส่วนซี่แบนก็ไม่ได้เป็นกฏยกเว้นว่าจะไม่จำเป็นต้องขึ้นไขว้หรอกนะครับ ขึ้นกับจุดประสงค์ในการออกแบบมากกว่า ล้อ CycleOps ของผมใช้ซี่แบน ( DT aerolite ) แต่ล้อหลังขึ้นไขว้ทั้ง 2 ด้าน เพราะมันเป็นล้อที่วัดแรงบิด ( เป็นวัตต์มิเตอร์ ) แล้วตัวstrain gauge หรือ unit ที่ใช้ในการวัดแรงบิดมันอยู่ด้านซ้าย ด้านซ้ายจึงต้องขึ้นไขว้ตามไปด้วย เพื่อลดปัญหาเรื่องการย้วยหรือให้ตัว ซึ่งจะทำให้ค่าวัตต์ที่วัดออกมาคลาดเคลื่อนไปได้ หรือ แกว่งไปมาจนเชื่อถือไม่ได้

บางคนอาจจะนึกว่าซี่แบนแข็งแรงกว่าซี่กลม ครับเวลามันขาดมันไม่ได้ขาดตรงส่วนที่แบน แต่บ่อยครั้งที่มันขาด มันจะขาดตรงส่วนคอซี่ โดยเฉพาะส่วนที่ติดกับเกลียว

[Ton TWS]

ปกติแล้ว ความเสถียรของชุดล้อจะถูกแบ่งออกเป็น 3 แนว คือ
1. radial stability คือ ความเสถียรในแนวรัศมี เมื่อล้อได้รับการปั่นให้หมุน ล้อจะกลม ไม่ยุบลง ไม่เด้งขึ้น
2. lateral stability คือ ความเสถียรในแนวด้านข้าง เมื่อล้อได้รับการปั่นให้หมุน ล้อจะตรง ไม่ส่ายซ้ายหรือส่ายขวา
3. torsional stability คือ ความเสถียรเมื่อได้รับแรงให้หมุน หรือ ให้หยุดหมุน เช่น เมื่อออกแรงปั่นบันได ดึงให้ล้อหลังหมุน ดุมจะหมุนก่อน แล้วดึงให้ล้อหมุนตาม ถ้าชุดล้อมี torsional stability ดี ล้อจะไม่ย้วย และจะตอบสนองต่อการกดบันไดในทันที หรือ เมื่อออกแรงกดเบรค พอเบรคจับกับข้อล้อเพื่อให้ล้อหยุดหมุน ก็จะต้องส่งแรงให้ดุมหยุดหมุนด้วยเช่นกัน ถ้าชุดล้อมีtorsion stabilityดี ล้อก็จะไม่ย้วยในตอนที่กำเบรค และรถจะตอบสนองต่อการกำเบรคได้ในทันที

การขึ้นซี่ตรง หรือ radial spoking นั้น มีข้อดีอยู่ไม่กี่ข้อ ได้แก่ 1. น้ำหนักเบาลง 2. ลดพื้นที่ในการตัดอากาศของซี่ลวดลง 3. สวย ดูดี มีรสนิยม ส่วนข้อเสียก็มีไม่น้อย ได้แก่ 1. จะต้องขึ้นซี่ด้วยแรงดึงที่สูงกว่าการขึ้นไขว้ เพราะซี่ลวด 1 เส้น รับผิดชอบแนวรัศมีในแนว 90 องศา ไม่มีใครมาช่วยแบ่ง ดังนั้นการรักษาความเสถียรของรัศมี หรือ แนวด้านข้าง รวมไปทั้งเมื่อได้รับแรงให้ล้อหมุนหรือเพื่อหยุดล้อ จะต้องแลกกับแรงตึงในซี่ลวดอย่างมาก ( ถ้าเรียนสายวิทย์ , ได้เรียนฟิสิกส์ในหมวดกลศาสตร์ และไม่หนีเรียน จะเข้าใจเรื่องการแตกแรงได้ครับ )

การขึ้นซี่ไขว้ หรือ Tangential spoking มีข้อเสียอยู่แค่ 1. นำ้หนักที่เพิ่มขึ้น 2. เพิ่มพื้นที่ในการตัดอากาศของซี่ลวด แต่ข้อดีนั้นมหาศาลเพราะสามารถรักษาความเสถียรของล้อได้ดีในทุกๆแนว เพราะเมื่อเป็นการขึ้นไขว้ ก็จะมีซี่ลวดอย่างน้อย 2 เส้น มาคอยประคับประคองแบ่งแรงตึงในซี่ลวดออกไป 2 ด้าน ทำให้ไม่จำเป็นต้องขึ้นซี่ลวดด้วยความตึงมากเท่ากับการขึ้นแบบตรง และที่สำคัญก็คือ ไม่ใช่ดุมล้อทุกๆยี่ห้อ ทุกๆรุ่นจะสามารถขึ้นซี่ตรงได้ เนื่องจาก ความแข็งแรงของปีกดุมมีความแตกต่างกัน ง่ายๆ เมื่อเราขึ้นซี่ตรง ระยะทางจากหัวซี่ลวดไปยังขอบปีกดุม จะเป็นแนวรัศมีเท่านั้น แต่ถ้าเราขึ้นซี่ไขว้ ระยะทางจากหัวซี่ลวดไปยังขอบปีกดุมในแนวซี่ลวด ก็จะยาวขึ้น ทำให้เพิ่มพื้นที่ของปีกดุมในส่วนที่ต้องรับแรงตึงในซี่ลวด ดุมล้อหลายยี่ห้อห้ามขึ้นซี่ตรง เพราะปีกดุมไม่สามารถรับแรงได้มากพอ

ล้อที่ใส่ดิสก์เบรค แทบจะเป็นกฎตายตัวว่า ต้องขึ้นซี่ไขว้เสมอๆ เพราะดิสเบรคจะสร้างแรงต้านแรงบิดของล้อ พวกซี่ตรงจะเกิดอาการย้วยเอาง่ายๆ เช่นกันกับล้อหลังในด้านที่เป็นเฟืองขับ​(ด้านขวา ) ก็แทบจะเป็นกฎตายตัวว่าต้องขึ้นซี่ไขว้ เพราะเป็นด้านที่รับแรงบิดจากชุดขับเคลื่อน แต่เอาเข้าจริงๆชุดล้อบางค่าย บางรุ่นที่ออกแบบซี่ลวดแบบมหัศจรรย์ที่ทนแรงตึงในซี่ลวดได้สูงๆ ก็เห็นขึ้นซี่ตรงในด้านเฟืองขับเช่นกัน แล้วดันวิตถารขึ้นไขว้ในด้านตรงข้ามซะงั้น คงจะคิดว่าแรงส่งผ่านดุมไปยังด้านตรงข้ามด้วยก็ได้

อ่านแบบจัดเต็ม แนะนำที่ http://www.bikeloves.com/board_qa/show_ ... p?qID=3801 ครับ

ส่วนซี่แบนก็ไม่ได้เป็นกฏยกเว้นว่าจะไม่จำเป็นต้องขึ้นไขว้หรอกนะครับ ขึ้นกับจุดประสงค์ในการออกแบบมากกว่า ล้อ CycleOps ของผมใช้ซี่แบน ( DT aerolite ) แต่ล้อหลังขึ้นไขว้ทั้ง 2 ด้าน เพราะมันเป็นล้อที่วัดแรงบิด ( เป็นวัตต์มิเตอร์ ) แล้วตัวstrain gauge หรือ unit ที่ใช้ในการวัดแรงบิดมันอยู่ด้านซ้าย ด้านซ้ายจึงต้องขึ้นไขว้ตามไปด้วย เพื่อลดปัญหาเรื่องการย้วยหรือให้ตัว ซึ่งจะทำให้ค่าวัตต์ที่วัดออกมาคลาดเคลื่อนไปได้ หรือ แกว่งไปมาจนเชื่อถือไม่ได้

บางคนอาจจะนึกว่าซี่แบนแข็งแรงกว่าซี่กลม ครับเวลามันขาดมันไม่ได้ขาดตรงส่วนที่แบน แต่บ่อยครั้งที่มันขาด มันจะขาดตรงส่วนคอซี่ โดยเฉพาะส่วนที่ติดกับเกลียว

ขอบคุณหมอลูที่แบ่งปันความรู้ครับ

[gazz]

ขอบคุณ ป๋าลู ความรู้ที่เคยให้ไว้ แม้จะหลายปี บอกตรงๆ ยังตามอ่านไม่หมดเลย ^^

[noom7265]

[Chiny]

[nuno007]

สุดยอดครับ ป๋า Lu