สำหรับส่วนประกอบในการสานซี่ลวดขึ้นล้อก็จะมีดังนี้
1. ดุมล้อ (Hub) ทำหน้าที่เป็นตัวรองรับการหมุนของล้อดุมล้อ ลดแรงเสียดสีระหว่างการหมุนของล้อ ดุมล้อจะถูกยึดติดกับตะเกียบหน้า(ดุมหน้า) และยึดกับเฟรม(ดุมหลัง) ดุมล้อจะต้องมีจำนวนรูสำหรับร้อยซี่ลวดเท่ากันกับจำนวนรูร้อยซี่ลวดของวงล้อ เพื่อยึดดุมล้อเข้ากับวงล้อเป็นไปอย่างสมบูรณ์ ดุมล้อทั่วไปในท้องตลาดจะมีจำนวนรู 28 รู/ 32 รู/ 36 รู แต่ที่ได้รับความนิยมและหาซื้อง่ายในบ้านเรามากที่สุดคือ ขนาด 32 รู
2. วงล้อ (Rim) ทำหน้าที่เป็นที่ใส่ยาง และ ยึดซี่ลวด วงล้อจะมีจำนวนรูเหมือนดุมล้อ คือ 28 รู/ 32 รู/ 36 รู แต่ที่ได้รับความนิยมและหาซื้อง่ายในบ้านเรามากที่สุดคือ ขนาด 32 รู วงล้อจะมีรูพิเศษเพิ่มมามากกว่าดุมล้ออยู่หนึ่งรู คือ รูสำหรับวาล์วเติมลม วงล้อมีทั้งแบบผนังอลูมิเนียมหนึ่งชั้น และ สองชั้น ที่รูร้อยซี่ลวดจะมีการเสริมโลหะรองรับแรงกระแทรกเรียกว่า ตาไก่ (eyelet) โดยทั่วไป ตาไก่จะมีรองแค่ผนังล้อชั้นในสุดชั้นเดียว เราเรียกว่าตาไก่ชั้นเดียว นอกจากนั้นยังมีรุ่นพิเศษที่มีการยึดตาไก่เข้ากับผนังล้อทั้งสองชั้น เราเลยเรียกว่าตาไก่สองชั้น ซึ่งแบบหนังจะทำให้วงล้อมีความแข็งแรงมากกว่าแบบแรง แต่ก็มีน้ำหนักเพิ่มขึ้นมามากกว่าแบบแรก
3. ซี่ลวด (Spoke) ทำหน้าที่เป็นตัวยึดเชื่อมระหว่างดุมล้อกับวงล้อ ซี่ลวดจะมีแบบเป็นหัวตรง และ แบบหัวตัวเจ(j) แบบหลังจะได้รับความนิยมในบ้านเรามากกว่าแบบแรก ซี่ลวดแต่ละเส้นจะมีการระบุความยาวหน่วยเป็นมิลลเมตร เพื่อให้เลือกใช้กับดุมล้อ และ วงล้อ ที่มีขนาดต่างกันมากมายหลากหลาย ในการเลือกซื้อซี่ลวดต้องคำนึงถึงความยาวของซี่ลวดให้สามารถใช้กับดุมล้อ และ วงล้อ ที่เราจะใช้งาน โดยทั่วไปร้านค้าจะบอกเราได้ว่า ดุมล้อ และ วงล้อรุ่นที่เรา ใช้จะต้องใช้ซี่ลวดความยาวเท่าได (อันนี้จากประสบการณ์ของแต่ละร้านค้า) ที่ปลายของซี่ลวดจะมีเกลียวสำหรับขันยึดหัวซี่ลวด
สำหรับการหาความยาวของซี่ลวดในแต่ละปีกของดุมสามารถคำนวนหาได้จากเว็บน่ะครับ
http://www.prowheelbuilder.com/spokelengthcalculator
4. หัวซี่ลวด (Nipple) เป็นน็อตตัวเมียขนาดเล็กที่มีรูปร่างเป็นทรงกระบอก และ ปลายด้านหนึ่งบานออก เพื่อยึดกับวงล้อ ที่ด้านนอกของหัวซี่ลวด จะทำเป็นเหลี่ยมไว้ เพื่อให้สามารถยึดหมุนได้ ด้วยตัวขันซี่ลวด
5. น้ำมันล่อลื่น (Lubricant oil) ใช้ในการหล่อลื่นเกลียวซี่ลวดในการขันซี่ลวดได้สะดวก
ในตัวอย่างนี้เราใช้อุปกรณ์ในตลาดที่พอหาซื้อกันได้ไม่ยากดังนี้
1.ดุมล้อ Shimano XT 775
2.วงล้อ Mavic Open Pro วงล้อขนาด 700 C (เสือหมอบ)แบบ 32 รู
3.ซี่ลวด DT Swiss รุ่น Revolution พร้อมหัวซี่ลวด ขนาด 293 มม. จำนวน 48 เส้น และ ขนาด 295 มม. จำนวน 16 เส้น
ก่อนก่อนจะมาสานซี่ลวดขึ้นล้อเรามาศึกษาความรู้พื้นฐานกันก่อน
ดุมล้อที่ใช้ในครั้งนี้จะเป็นดุมล้อแบบ 32 รู ซึ่งมีการวางองศารูของดุมเหมือนในภาพด้านล่าง
หรือถ้าหากมองในภาพตัดจุดสีแดงคือ ตำแหน่งรูของปีกดุมด้านหลังที่โดนปีกดุมด้านที่เรามองเห็นบดบังอยู่
หากมองในแนวเฉียงจะเห็นว่าการวงตำแหน่งของรู จะวางสลับฟันปลาไขว่กันไปมาระหว่างปีกดุมทั้งสอง
ปีกดุมแต่ละดุมจะมีอยู่ 2 ด้าน คือ ซ้าย กับ ขวา
ปีกดุมด้านที่อยู่ระหว่างปีกดุมด้วยกันจะเรียกกว่าปีกดุมด้านใน จะมีด้านในซ้าย และด้านในขวา
ปีกดุมด้านที่อยู่นอกระหว่างปีกดุมด้วยกันจะเรียกว่าปีกดุมด้านนอก จะมีด้านนอกซ้าย และ ด้านนอกขวา
หากแบ่งดุมล้อตามความกว้างของดุมแล้วเราจะพบว่า ที่ดุมหน้าปีกดุมทั้งสองมีระยะห่างจากเส้นแบ่งกลางดุมหน้าแตกต่างกันไม่มาก แต่ในดุมหลังนั้น ปีกดุมด้านซ้ายจะมีระยะห่างจากเส้นแบ่งกลางดุมมากกว่าปีกดุมด้านขวา ด้วยเหตุนี้เองปีกดุมหลังด้านซ้าย จึงต้องใช้ซี่ลวดที่ยาวกว่าปกติ
รูปแสดงการสานขึ้นซี่ลวดในล้อทั้ง 32 ซี่ แยกกัน 4 ฝั่งปีกดุมตามสี เพื่อความเข้าใจง่ายขึ้น ได้เห็นภาพรวมของการสานซี่ลวดทั้งหมด
รูปแสดงให้เห็นขึ้นรูปแบบการขึ้นซี่ลวดแบบไขว้สามว่ามีการนับการไขว้ ตามที่ซี่ลวดตัดกันสามจุด และ จุดที่ซี่ลวดตัดกันจัดที่ 3 เมื่อนับจากดุมล้อออกไปให้ร้อยซี่ลวดไขว้ขัดกัน
รูปแสดงทิศทางการร้อยซี่ลวดในปีกดุมซ้ายนอกของทั้งล้อหน้าและหลัง ที่จะมีการรอยซี่ลวด รูเว้นรู ร้อยไปในทิศทางเดียวกันทั้งชุด เหมือนกันเพื่อการรองรับแรงจากการหยุดของดีสเบรก
รูปแสดงการจัดตำแหน่งช่องเติมลมให้อยู่ระหว่างซี่คู่ที่ขนานกันเพื่อความสะดวกในการเติมลม
ก่อนจะสานซี่ลวดขึ้นล้อให้ชโลมเกลียวของซี่ลวดด้วยน้ำมันหล่อลื่น เพื่อความง่ายในการขันตั้งศูนย์ล้อ
ขั้นตอนการขึ้นซี่
ขั้นที่ 1
เริ่มต้นที่ดุมหลัง วางตำแหน่งของโลโก้ดุมล้อ ให้ตรงกับตำแหน่งของรูเติมลม
ขั้นที่ 2
ใช้ซี่ลวดความยาว 295 มม. วัดระยะจากตาไก่ข้างรูเติมลมด้านซ้าย ไปหาดุมล้อเพื่อหาตำแหน่งรูที่จะร้อยซี่เข้ากับดุมได้พอดี โดยที่โลโก้ดุมล้อยังตรงกับรูเติมลม เมื่อหาตำแหน่งรูของดุมล้อที่พอดีได้แล้ว ให้ร้อยสอดซี่ลวดเข้ากับดุม โดยให้ร้อยออกปีกดุมหลังซ้ายนอกแล้ว ไปร้อยกับรูตาไก่ที่อยู่ข้างรูเติมลมด้านซ้ายดังรูป แล้วจึงขันหัวซี่ลวดยึด
ขั้นที่ 3
จากนั้นร้อยซี่ลวดเบอร์ 295 มม. อีก 7 เส้นเข้ากับปีกดุมหลังซ้ายนอก โดยให้ร้อยรูเว้นรู จากนั้นร้อยปลายซี่ลวดแต่ละเส้นเข้ากับวงล้อตามลำดับ โดยร้อยเว้นช่อง 3 รูต่อหนึ่งซี่ ร้อยจนครบ 8 เต็มวง ดังรูป
ขั้นที่ 4
หมุนดุมล้อในทิศทางตามเข็มนาฬิกา พร้อมทั้งตรวจสอบว่า เมื่อมองจากรูเติมลมยาง สามารถมองเห็นโกโก้ของดุมล้อ
ขั้นที่ 5
ร้อยซี่ลวดความยาว 295 มม.(เส้นสีน้ำเงิน) เข้าที่ปีกดุมหลังซ้ายใน แล้วร้อยเข้ากับวงล้อตามภาพ โดยให้การสานของซี่เป็นแบบไขว้สาม
ขั้นที่ 6
ร้อยซี่ลวดความยาว 295 มม.(เส้นสีน้ำเงิน) อีก 7 เส้นเข้ากับปีกดุมหลังซ้ายในตามช่องที่เหลือ จากนั้นก็ให้ทำการไขว่สามแล้วไปร้อยเข้าวงล้อตามลำดับ และ ขันน็อตหัวซี่ลวดล็อกไว้ จะได้รูปการสานซี่ลวดดุมหลังปีกดุมด้านซ้าย ตามรูป จำนวน 16 เส้น
ขั้นที่ 7
หาตำแหน่งของรูดุมหลังปีกขวานอก เพื่อร้อยซี่ลวดให้ได้ตำแหน่งซี่ลวดขนานกันที่รูเติมลม ด้วยเส้นลวดยาว 293 มม.จากนั้นก็ร้อยซี่ลวดให้ได้ตำแหน่งดังรูป
ขั้นที่ 8
ร้อยซี่ลวดความยาว 293 มม ผ่านเข้าปีกดุมหลังขวานอก อีก 7 เส้น ผ่านเข้าดุมไปยังขอบล้อ โดยที่ดุมล้อให้ร้อยช่องเว้นช่อง ส่วนที่ขอบล้อให้ร้อยเว้นที่ละ 3 ช่อง ร้อยจนครบ 7เส้นให้เต็มทั้งหมด 8 เส้นที่ปีกนอกขวาของดุมหลัง ดังรูป
ขั้นที่ 9
ร้อยซี่ลวดความยาว 293 มม ผ่านเข้าปีกดุมหลังขวาใน อีก 8 เส้น ผ่านเข้าดุมไปยังขอบล้อ โดยที่ดุมล้อให้ร้อยช่องเว้นช่อง ส่วนที่ขอบล้อให้ร้อยเว้นที่ละ 3 ช่อง ร้อยจนครบ 8 เส้น จะเป็นการร้อยซี่ลวดที่ครบดังรูป
ขั้นที่ 11
ตรวจสอบการร้อยซี่ลวดทั้งสองฝั่งว่าถูกต้องตามรูปด้านล่างใหม ถ้าร้อยไม่ถูกให้ทำการแก้ไข และ ตรวจสอบว่ารูเติมลมอยู่ระหว่างช่องที่ซี่ลวดขนานกันใหม
