VP เรื่องยกๆยืดๆของเสต็ม ระยะที่แตกต่างกับเสต็มคนละแบบ

[giro]

stem 01.jpg (117.27 KiB) เข้าดูแล้ว 17053 ครั้ง

เรื่องยกๆยืดๆของเสต็ม ระยะที่แตกต่างกับเสต็มคนละแบบ

เสต็ม หรือคอแฮนด์เป็นชิ้นส่วนที่หลายๆคนต้องปวดหัวกับมันเพราะมันคือส่วนที่สำคัญกับการเลือกขนาดเฟรม เรียกว่าสำคัญรองลงมาจากตัวเฟรมเองเลยทีเดียว เฟรมจะสั้น จะยาวไป จะเอื้อมมากหรือน้อย ก็แก้ไข เพิ่มเติมกันที่เสต็มนี่เอง ไม่ว่าจะความยาว 80 90 หรือยาวไปจน 140 มิลลิเมตร ก็เป็นวิธีการเซ็ทรถให้เหมาะกับคนที่ขี่ได้ตามแต่สรีระจะบังคับกัน

stem 02.gif (50.25 KiB) เข้าดูแล้ว 14514 ครั้ง

แต่เสต็มไม่ได้เรียบง่ายแบบถ้าท่อนอนสั้นไป 10 มิลลิเมตร ก็ไปหาเสต็มยาวขึ้นอีก 10 มิลลิเมตรมาสวมแทน เพราะโดยธรรมาชาติขององศาเฟรมเอง ตะเกียบและซางตะเกียบจะทำมุมกับพื้นเป็นมุมต่างๆกัน ในเสือหมอบมุมยอดนิยมอยู่ที่ราวๆ 71-75 องศา ซึ่งนี่เองที่เป็นตัวการแรกของความวุ่นวาย เพราะเมื่อมาดูที่เสต็มจะเห็นได้ทันทีว่า ตัวเสต็มเองก็ทำมุมนิดหน่อยเช่นกัน ตั้งแต่ 6 องศา ไปจนถึง หลายสิบองศา แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือ 6, 8 และ 17 องศา
เอาล่ะครับ บทความนี้จะไขกระจ่างว่า องศาต่างๆเหล่านี้ ส่งผลต่อระยะเอื้อม ระยะก้มมากน้อยแค่ไหน และการแก้ไขระยะต่าสงๆด้วยเสต็มจะทำได้มากน้อยอย่างไรบ้าง เมื่อนำไปรวมกับการรองแหวนที่คอแฮนด์ก็จะช่วยให้การปรับเซ็ทรถทำได้ละเอียดเหมาะสมกับผู้ขี่มากขึ้น

stem 03.jpg (50.91 KiB) เข้าดูแล้ว 17053 ครั้ง

ตามภาพประกอบ... องศาของท่อคอจะเป็นตัวกำหนวดว่าซางตะเกียบที่ยื่นออกมาด้านบนที่เสต็มจะหนีบเอาไว้ จะมีองศาเท่าไหร่ ซึ่งองศานี้เองจะเป็นองศาตั้งต้นของการคำนวนและพิจารณาเลือกใช้ความยาวและองศาของเสต็มไปในตัว ในบทควารมนี้จะใช้ท่อคอที่มีองศา 73 องศาเป็นตัวอย่าง ซึ่งสำหรับรถที่มีท่อ 72 หรือ 74 องศาถือว่ามีค่าต่่างๆใกล้เคียงกันครับ พอจะเทียบๆกันไปได้ ลองพิจารณาดีๆ หากเราเอเสต็ม 0 องศามาใส่ที่ซางตะเกียบ เราจะได้แนวคอแฮนด์ที่เชิดขึ้นทำมุม 17 องศา (90-73 องศา) กับแนวระนาบ และแน่นอนว่าส่วนมากเราไม่ได้เลือกใช้เสต็ม 0 องศากันเท่าไหร่
องศายอดนิยมที่พบได้มากที่สุดได้แก่ 6 และ 8 องศา ซึ่งนี่เองที่เป็นการใช้งานที่เราสามารถเลือกใช้ได้ทั้ง +6 องศาและ -6 องศา

เพราะเสต็มหนึ่งตัวที่มีองศา 6 องศา (หรือ 8 องศา) สามารถใส่ได้ทั้ง 2 ด้านคือด้านปกติที่ทำมุมบวก และอีกด้านที่ทำมุมลบ ลองพิจารณาจากภาพตัวอย่างด้านล่างนี้

จากภาพซ้ายสุดคือการใส่เสต็มในลักษณะบวก เมื่อเราใส่เสต็ม 6 องศาในลักษณะบวก มุมเสต็มจะเชิดขึ้นชัดเจน แน่นอนว่าระยะเอื้อมจะสั้นลงนิดหน่อย ในขณะที่ระยะก้มของการปั่นก็จะไม่ก้มมาก อย่าแปลกใจที่จะเห็นรถทัวริ่งส่วนมากนิยมใส่เสต็มแบบนี้กัน ภาพกลางคือการใส่เสต็ม 0 องศาซึ่งพบได้น้อยมาก และภาพขวาคือการมส่เสต็มปกติของเสือหมอบทั่วไปที่ใส่เสต็ม 6 องศาในด้านลบ หรือให้ตัวเสต็มทำมุมลดลงมาจากองศาของซางตะเกียบ เพื่อให้มีท่าการปั่นที่ก้มกว่า รวมถึงระยะเอื้อมที่ยาวขึ้นนิดหน่อย ซึ่งส่งผลกับการควบคุมรถอย่างมาก
...ความเข้าใจผิดที่พบได้บ่อยจากกรณีนี้ก็คือ

1.เข้าใจว่าเสต็มมี 2 ชนิดคือบวกและลบ
มีนักปั่นจำนวนไม่น้อยที่ได้ยินคำว่า"ลบหกองศา" แล้วเข้าใจว่าต้องไปหาเสต็มแบบลบมาใช้งาน คงไม่ต้องอธิบายกันมากครับ ถ้าอ่านและดูภาพก็จะเข้าใจได้ทันทีว่าเสต็มแบบบวก และแบบลบไม่มีครับ มีแต่แบบองศา จากนั้นเราเลือกใส่ให้มันอยู่ด้านไหนเท่านั้นเอง
2.เสต็ม -6 องศา ใส่แล้วแฮนด์จะทิ่มลง 6 องศา
ดูตามภาพดีๆจะพบว่า แม้จะใส่มุมลบหกองศา แต่โดยรวมแล้ว เสต็มก็ยังทำมุมยกกับแนวขนาน หรือถ้าจะวัดมุมกันจริงๆ เสต็มทำมุม 11 องศากับแนวระนาบอยู่ ดังนั้นการที่ท่านหาเสต็มมาใส่มุมลบ(ขริงๆก็ใส่ด้านลบกันเกือบทุกคันอยู๋แล้ว กลับด้านไปยิ่งเชิด) ไม่ได้ทำให้คอแฮนด์ทิ่มลงแต่อย่างใด อย่าลืมนะครับว่าซางตะเกียบทำมุมอยู๋แล้ว(ในที่นี้ 73 องศา)

ถ้าเราใส่เสต็ม -17 องศาจะเกิดอะไรขึ้น?

จากภาพประกอบซ้ายสุดคือการใส่เสต็ม 17 องศาในด้านบวก ผลที่ได้คือคอแฮนด์ที่เชิดขึ้นมากกว่าปกติ ซึ่งแทบจะไม่พบในรถทางเรียบชนิดไหนเลย (มักพบในเสือภูเขา) และลดองศาลงมาที่ 8 และ 6 องศาตามลำดับ จากนั้นก็กลับด้านเป็นด้านลบ 6 และมุมลบ 8 องศา ไปจนใส่เสต็ม -17 องศา ซึ่งสังเกตุได้ว่าเสต็มนั้นอยู่ในระนาบ"ขนานพื้น"
ความเข้าใจผิดอย่างหนึ่งที่พบได้มากเมื่อพูดถึงเสต็ม 14-17 องศาก็คือ ความเชื่อที่รู้สึกว่าการใส่เสต็มทำมุมขนาดนี้จะทำให้หน้ารถทิ่มลง แฮนด์ทิ่มลงและขี่ไม่ได้ ซึ่งเมื่อคำนวนดีๆจะพบว่าที่เฟรมท่อคอ 73 องศา เสต็มที่ทำมุม 17 องศาจะแก้มุมให้หักกันเป็น 0 องศากับแนวระนาบพอดี และนี่แหละครับคือหัวใจของการประยุกต์ผลที่ได้จากองศาและความยาวที่แตกต่างกันไปใช้สำหรับการปรับรถ

ภาพประกอบนี้นำเอาเสต็ม 17 องศามาใส่สองด้านเทียบกัน เห็นได้ชัดว่าเมื่อเสต็มยกขึ้น แน่นอนว่าระยะก้มก็ไม่ได้ก้มมาก ท่าขี่เชิดขึ้น ในขณะที่เสต็มด้านลบจะกดให้ก้มลงมากกว่า ในทางกลับกันก็ส่งผลกับระยะเอื้อมที่สั้นลงในตัวที่ยกขึ้นไปด้วยเช่นกัน สัดส่วนของระยะก้มและเอื้อมนี้สัมพันธ์กับองศาและความยาวของเสต็ม(และท่อคอ)เป็นสำคัญ แต่บทความนี้ได้รวมมาให้โดยองจากท่อคอ 73 องศาเป็นหลัก ไล่เสต็มที่ทำมุม 6, 8 และ 17 องศาที่ความยาวตั้งแต่ 80-120 มิลลิเมตร
ลองพิจารณาดูตารางนี้

คำอธิบายก่อนดูตารางนะครับ...
ค่า Reach ของเสต็มหมายถึงระยะที่วัดจากจุดเชื่อมต่อของเสต็มและซางตะเกียบไปจนถึงระยะแฮนด์ สำหรับเสต็มที่ทำมุม 0 องศากับพื้นโลก(เสต็ม -17) ระยะ Reach จะเท่ากับระยะความยาวของเสต็มจริงๆ (ใครงงย้อนกลับไปดูภาพประกอบด้านบน) ส่วนเสต็มที่ยกขึ้นจะมี Reach สั้นลงเรื่อยๆ
ส่วนระยะ Stack ของเสต็มในตารางนี้หมายถึง ความสูงของแฮนด์ที่ติดกับเสต็ม เทียบกับระยะระนาบกับพื้นโลก ดังนั้นที่เสต็มที่ทำมุม 0 องศากับพื้นโลก จึงไม่มีระยะยกดังกล่าว(-17 องศา) เสต็มที่ยกขึ้นมาจึงมาระยะ Stack ที่แตกต่างกันไป
หน่วยทุกตัวเป็นมิลลิเมตรครับ

ใครดูตารางแล้วงง ลองมาดูคำอธิบายและยกตัวอย่างวิเคราะห์กันดีกว่า
ที่เสต็ม 110 ทำมุม -6 องศา ยอดนิยมของเสือหมอบทั้งหลาย ดูแล้วเสต็มยาวตั้ง 110 แต่ระยะ Reach จริงๆแค่ประมาณ 108 มม. เท่านั้นเอง หายไปตั้ง 2 มม. จุดนี้ทำให้ใครก็ตามที่คิดว่าจะหาระยะชดเชยเสต็มจากการเอาท่อนอนมาบวกกับความยาวเสต็มดื้อๆต้องรีบหยุดคิดกันก่อนเลยนะครับ เพราะ 2 มม. อาจเป็นเส้นบางๆที่แบ่งระหว่างความสบายและความล้ามหาศาลก็เป็นได้
...ส่วนระยะยกของเสต็ม -6 องศาสูงขึ้นมาจากแนวระนายเกือบๆ 21 มม. อันนี้แหละครับที่น่าตกใจ มันหมายถึงการรองแหวน spacer 10 มม. ถึง 2 ตัวเลยทีเดียว!
ลองมาดูเสต็ม 110 ที่ทำมุม -8 องศากันบ้าง มีระยะ Reach ที่ 108.5 มม. ซึ่งก็ถือว่าใกล้เคีคยงกันมากๆแทบไม่ส่งผลอะไร ด้านระยะ Stack หรือระยะยกตัวอยู่ที่ ประมาณ 17 มม. แตกต่างจากเสต็ม -6 ถึง 4 มม. เกือบเท่ากับการรองแหวนที่คอฉอนด์ 5 มม. หนึ่งวงเลยทีเดียว!

ตัวอย่างนี้่สรุปอะไรได้บ้าง?
ลองจินตนาการดูนะครับว่าหากท่านกำลังเซ็ทรถและพยายามแก้ปัญหาใหญ่ เมื่อท่านมีเสต็ม 8 องศาอยู๋แล้ว สังขารไม่อำนวยก้มไม่ค่อยจะลง รองแหวนจนสุดซางก็แล้วยังทรมานชีวิตบนจักรยาน อยากจะได้มาอีกซัก 3-4 มิลฯเหลือเกิน ทางออกแสนจะง่ายที่เหมือนเส้นขนบังภูเขาคือ เปลี่ยนไปใช้เสต็ม -6 แทน เพราะหากท่านเลือกกลับเสต็ม 8 องศากลับด้านให้เชิดขึ้น สิ่งที่เกิดขึ้นคือ ระยะเอื้อมที่ลดลงเกือบ 10 มม. ในขณะที่แฮนด์ยกขึ้นเกือบๆจะ 5 ซม. ! ต่อให้เปลี่ยนเอาแหวนรองออกหมด เผลอๆแฮนด์ก็ยังสูงขึ้นมาเป็นเซ็นติเมตรอยู่ดี สรุปว่าการกลับด้าน ช่วยแก้ระยะก้มได้ แต่แก้ได้แบบสุดโต่ง แถมได้รถหน้าตาประหลาดเหลือกินมาอีกคัน

หรือในทางกลับกันหากท่านเป็นขาซิ่ง เอาแหวนรองออกจนหใดแล้วก็ยังก้มไม่สะใจ จากเสต็ม 6 องศา ลองไปหาเสต็ม 8 องศาที่ยาวเท่ากันมา ท่านจะก้มลงไปกว่าเดิมเกือบๆ 4 มม. เลยทีเดียว หรือถ้ายังไม่สะใจ ลองหาเสต็ม 17 องศามาใส่มุมลบ แฮนด์จะเตี้ยลงอีก 2 ซม. สะใจแท้แน่นอน

ตัวอย่างการเซ็ทรถทั้งหมดนี้ ท่านสามารถพิจารณาได้ "ก่อน"ที่จะทำการเลือกซื้อรถมาเสียด้วยซ้ำ เมื่อเปรียบเทียบองศาของเฟรม ระยะ Reach และ Stack ของเฟรมต่างๆเข้าด้วยกัน รวมเข้ากับการคำนวนการรองแหวน และเลือกใช้เสต็มให้ถูกความยาวและองศา รับรองว่าการปรับรถให้ถูกอกถูกใจทำได้ไม่ยากและไม่ใช่เรื่องซับซ้อนอีกต่อไป อย่างน้อยที่สุด ตารางนี้ช่วยให้ท่านเทียบดูได้ว่าเสต็มแต่ละขนาด แต่ละองศา มีค่าต่างๆที่แตกต่างกันมากน้อยอ่างไรบ้าง ลองจับมาบวกลบกันดูก็จะพอเดาได้ว่าท่านจะลองปรับเซ็ทให้ถูกใจ ถูกหลักการได้อย่างไร

[SEVEN RED]

เข้ามาเก็บความรู้ ขอบคุณมากครับสำหรับข้อมูลดีๆครับ

[innovator]

กระจ่างชัด

[nonat]

[lowgain]

เป็นข้อมูลที่ดีมากๆ .. ขอบคุณครับ

[yazz]

ขอบคุณมากครับ

[ใต้ฟ้าเดียวกัน]

ขอบคุณมากครับสำหรับข้อมูลดีๆครับ

[Kajeud]

จัดว่าเด็ดเลยครับ

[chainapa]

เข้ามาหาความรู้ลองไปปรับแต่งรถของเราบ้าง ขอบคุณครับ

[KleinMantra1998]

ตามมาอ่าน
ขอบคุณครับ

[Chute Chunchai]

อยากลองเปลี่ยนจากสายภูเขาเป็นสายหมอบ ได้ความรู้มากครับ
ขอบคุณครับ

[จำรัส ละหานทราย]

ขอบคุณมากครับ

[Satit S.]

ขอบคุณข้อมูลดีๆ อีกแล้วครับ

[taoat]

ขอบคุณครับ

[ลมรำเพย]

มีปุ่มกด LIKE ไม๊