DIY ซ่อมรอยแตก เฟรม เพิ่มผลงานใหม่ครับ วันนี้ กับ ติดตั้งอุปกรณ์เพิ่มให้รถ ไฮโซ Alex Moulton Bicycle

[fenderul]

ถามแบบไม่รู้จริงๆครับ

งานเชื่อม ที่ใช้วัสดุเชื่อม ต่างไปจากวัสดุที่ต้องการเชื่อม อย่างในกรณีนี้ใช้ทองเหลือง (ซึ่งถ้าผมจำไม่ผิดคือ ทองแดง + สังกะสี /brass) เชื่อมเหล็ก หรือ อลูมิเนียม

มันเชื่อมหลองรวมกันได้เป็นเนื้อเดียวกันเหรอครับ



แล้วคนที่ทำงานเชื่อมพวกนี้ จะเจ็บตาไหมครับ เพราะมันจะมีโรคที่เกิดจากเจอแสงที่เข้มมากๆอยู่เหมือนกัน

ตอบครับ
-การเชื่อมแบบที่ท่านถามนั้นชิ้นงานเชื่อมจะไม่หลอมครับหลอมแต่ลวดเชื่อม(ทองเหลือง)ครับลวดทองเหลืองทำหน้าที่เกาะยึดชิ้นงานที่เชื่อมครับ
(กระบวนการเชื่อมแบบข้างบนนั้นจะนิยมนำมาเชื่อมโลหะแผ่นบางครับ เช่น การประกอบโครงสร้างภายในรถยนต์ที่ทำจากเหล็กของรถยนต์จากยุโรปจะใช้กระบวนการนี้เชื่อมครับ Banz BMW Volvo ฯลฯ)
-คนที่เชื่อมจะเจ็บตาไหมเจ็บตาครับถ้าเขาไม่ใส่อุปกรณ์ป้องกันที่ถูกต้องครับ เช่น ถ้าเชื่อมแก็สใช้เลนส์กรองแสงความเข้มเบอร์ 4-5 (ประมาณแว่นตากันแดดที่ใช้เลนส์เข้มสุดที่มีขายในท้องตลาดครับ) แต่ถ้าเป็นการเชื่อมแบบที่มีแสงจากการอาร์คด้วยไฟฟ้านั้นจะต้องใช้เลนส์กรองแสงที่มีความเข้ม เบอร์ 9 ขึ้นไปครับถึงจะกรองแสงและรังสีได้หมดครับและจะช่วยให้ช่างไม่เกิออาการเจ็บตาครับ
ส่วนมากช่างเชื่อมที่เจ็บตา หรือเป็นโรคที่เกิดจากเจอแสงที่เข้มมากๆ นั้นช่างส่วนนี้มักง่ายนำเอาแว่นตากันแดดมาใส่เชื่อมอาร์คครับ

ดีจังมีคนมาให้ความรู้ ขอบคุณ อ.โต มากครับ รับ ศิษย์สักคนไมครับ (เสาร์-อาทิตย์)สนใจ งานเชื่อมครับ หรือมีคำแนะนำที่ฝึกไหมครับ

ดีจังมีคนมาให้ความรู้ ขอบคุณ อ.โต มากครับ รับ ศิษย์สักคนไมครับ (เสาร์-อาทิตย์)สนใจ งานเชื่อมครับ หรือมีคำแนะนำที่ฝึกไหมครับ


นั่นสิ ชักอยากเล่น อยากเรียนรู้ จริงจังซะแล้ว ติดตัวไว้ไม่เสียหลายคับ

ยินดีครับทั้งสองท่าน
ผมอยู่ที่ อำเภอบางเสาธง จังหวัดสมุทรปราการ อยู่ในนิคมอุตสาหกรรมบางพลี ถ้ามาทางถนน บางนา-ตราด กม.23 ครับ
ที่พักและที่ทำงานอยู่ที่เดียวกันงานผมเป็นสถาบันฝึกฝีมือแรงงานอยู่แล้วครับ
ถ้าเป็นเสาร์-อาทิตย์ ผมได้วันเสาร์ครับ นั้นกันเข้ามาได้ครับยินดีแนะนำให้ครับ

[โอ๊ค]

สอบถามหน่อยนะครับ พอดีเห็นมีการอธิบายถึง การอ่อนกำลังลงของวัสดุจากความร้อน ดูได้โดยใช้กล้องขยาย 500 เท่า
คือผมสงสัยเรื่องการทำสี powder coat กับเฟรมอลูมิเนียมตอนที่ เผาสี 200 องศา วัสดุจะอ่อนแอลงมั้ยครับ ในความเป็นจริงครับ
ขอบคุณครับ

[fenderul]

สอบถามหน่อยนะครับ พอดีเห็นมีการอธิบายถึง การอ่อนกำลังลงของวัสดุจากความร้อน ดูได้โดยใช้กล้องขยาย 500 เท่า
คือผมสงสัยเรื่องการทำสี powder coat กับเฟรมอลูมิเนียมตอนที่ เผาสี 200 องศา วัสดุจะอ่อนแอลงมั้ยครับ ในความเป็นจริงครับ
ขอบคุณครับ

ตอบตามที่ผมมีความรู้นะครับ(เรื่องพวกนี้ต้องนักโลหะวิทยาจะแม่นมากครับ)
-วัสดุที่เป็นโลหะถ้าได้รับความร้อนก็เกิดการอ่อนตัวครับจะได้รับมากน้อยแค่ไหนถึงจะอ่อนตัวนั้นขึ้นอยู่กับชนิดของวัสดุนั้นๆครับ
-ยกตัวอย่าง อลุมิเนียมอุณหถูมิหลอมประมาณ 660 องศาซี จากที่ท่านถามว่า การทำสี powder coat กับเฟรมอลูมิเนียมตอนที่ เผาสี 200 องศา
วัสดุจะอ่อนแอลงมั้ยครับ อุณหภูมิ 200 นี้จะใกล้อุณหภูมิอบ อ่อน อบคืนตัว และอบเพื่อชุบแข็งครับ ขึ้นอยู่กับว่าต้องการทำกระบวนการไหนหลังจาก
การทำสี powder coat กับเฟรมอลูมิเนียมตอนที่ เผาสี 200 องศา
-อลูมิเนียมที่ใช้ทำสามารถทำได้ทั้ง สามกระบวนการเลยครับ ซีรี 7000และ6000
-การอบอ่อนคือการให้อุณภูมิใกล้เส้น A3 โลหะนั้น และปล่อยให้เย็นตัวในเตาอบ
-การอบคืนตัวคือการให้อุณภูมิใกล้เส้น A3 โลหะนั้น และปล่อยให้เย็นตัวในอากาศ(อุณหภูมืห้อง)
-การชุบแข็ง คือการให้อุณภูมิใกล้เส้น A3 โลหะนั้น และให้เย็นตัวอย่างรวดเร็วในของเหลว(น้ำ,น้ำมัน,ของเหลวผสม แล้วแต่วิธีการชุบแข็งและสูตรครับ)
-การที่เกิดรอยแตกบริเวณที่โดนความร้อนมากๆมานั้น(การเชื่อม,การเผา)ไม่ได้หมายความว่าวัสดุจะอ่อนลงเสมอไปครับบางครั้งวัสดุจะแข็งขึ้นมากกว่าเดิมนะจุดนั้น จึงทำให้เกิดมีจุดที่แข็งและอ่อนอยู่และเมื่อมีแรงมากระทำโดยเฉพราะแรงกระแทกและสั่นสะเทือนจากการปั่นจักรยานบ่อยๆจึงมีโอกาสที่จะเกิดการแตกร้าวที่เส้นแบ่งระหว่างแข็งกับอ่อนได้ครับ
ผมพอตอบได้ตามที่ผมรู้ครับอาจผิดถูกบ้างต้องขออภัยด้วยนะครับ

[fenderul]

ลองประกอบใช้งานครับ

[ton_59]

มาติดตามสาระดีๆครับ

[lucifer]

สาระยอดเยี่ยมเลยครับ
ขอบคุณสำหรับความรู้ดีๆ

ถามอาจารย์ ขอความรู้ครับ
แล้วปัญหาเรื่อง HAZ ซึ่งเป็นบริเวณที่ค่าความแข็งแรงของชิ้นงานจะลดลงไป สำหรับในกระบวนการผลิตจะได้รับการอบแข็ง ช่วยชดเชย หรือ ใส่gusset ช่วย แต่ในกระบวนการซ่อมโดยเฉพาะพวกเฟรมอลูมิเนียม เรามีวิธีลดปัญหาเรื่องนี้ลงบ้างไหมครับ

[fenderul]

สาระยอดเยี่ยมเลยครับ
ขอบคุณสำหรับความรู้ดีๆ

ถามอาจารย์ ขอความรู้ครับ
แล้วปัญหาเรื่อง HAZ ซึ่งเป็นบริเวณที่ค่าความแข็งแรงของชิ้นงานจะลดลงไป สำหรับในกระบวนการผลิตจะได้รับการอบแข็ง ช่วยชดเชย หรือ ใส่gusset ช่วย แต่ในกระบวนการซ่อมโดยเฉพาะพวกเฟรมอลูมิเนียม เรามีวิธีลดปัญหาเรื่องนี้ลงบ้างไหมครับ

ผมว่าปัญหาเรื่อง Haz(บริเวณกระทบร้อนหรือข้างแนวเชื่อม)คือความแข็งแรงลดลงเพราะขนาดของเม็ดเกรนโลหะมันใหญ่ขึ้น(แต่ความแข็งที่ผิวเพิ่มขึ้น)หลังจากการเย็นตัว
วิธีแก้ปัญหาที่ดีที่สุดคือตามข้างบนครับ แต่ถ้าเป็นการซ่อมก็สามารถทำได้แต่ไม่ร้อยเปอร์เซนต์เหมือนเดิมครับ เช่น
-ให้ความร้อนบริเวณที่จะเชื่อมก่อน (Posh heat)
-ให้ความร้อนหลังการเชื่อม (Per heat)
-หาวัสดุมาหุ้มบริเวณเชื่อมให้มันเย็นตัวช้าลงเช่นผ้าทนไฟ แผ่นหนัง หรือปูนขาวมาโป่ไว้ จุ่มไว้ในทรายละเอี่ยด ฯลฯ ที่สามารถช่วยทำให้มันเย็นตัวได้อย่างช้าๆครับ
วิธีการที่ว่ามานี้เป็นวิธีการที่ช่ายให้มันลดขนาดของเม็ดเกรนโลหะให้เล็กลงหลังจากเย็นตัวครับแต่ไม่เท่ากับวัสดุที่ไม่ได้โดนกระทบร้อนครับ
**
*ผมว่าการเชื่อมอลูมิเนียม หรือวัสดุที่ใช้ทำเฟรมจักรยาน ถึงมันจะเกิด Haz ขึ้นมามันก็มีผลเสียน้อยกว่าการเชื่อมที่ให้รอยเชื่อมที่ไม่สมบรูณ์หรือไม่ถูกวิธีครับ
บริเวณ Haz มันแข็งแรงน้อยลงจริงแต่ไม่มากถึงกับยอมรับไม่ได้หรอกครับ เพราะมีหลายตัวอย่างที่เกิดรอยแตกที่บริเวณกลางแนวเชื่อมเลยครับนั้นก็หมายถึงว่าการเตรียมชิ้นงานต่อและการเชื่อมได้รอยเชื่อมที่ไม่สมบรูณ์จึงทำให้รอยเชื่อมไม่แข็งแรงครับ ซึ่งการเกิดรอยแตกที่อยู่บริเวณ Haz มีน้อยมากครับตั้งแต่ผมอยู่ในวงการเชื่อมมา 25 ปี ยกเว้นพวกเหล็กผสมสูง เช๋น เหล็กหล่อ เหล็กกล้าคาร์บอนสูง เหล็กทำแม่พิมพ์
*ข้อสังเกตุอีกอันครับท่านเคยเข้าไปดูวีดีโอใน you tube ที่พาไปดูโรงงานทำเฟรมจักรยาน ยี่ห้อต่างไหมครับ โดยเฉพาะพวกทำด้วยมือทั้งหลาย เขาเชื่อมเสร็จไม่ว่าจะเป็น Al CoMo Ti ไม่เห็นเขาอบให้ความร้อนอะไรเลยมีแต่เชื่อมเสร็จ เอาไปตั้งหรือห้อยไว้รอทำสีหรือแต่งผิวติดยี้ห้อเลย
มีน้อยมากที่จะทำแบบที่ผมอธิบายแบบข้างบน อาจมีครับเป็นรุ่นพิเศษจริงๆ นั้นหมายถึงราคาที่สูงตามมาด้วยครับ

[lucifer]

ขอบคุณครับ ได้ความรู้อีกแล้ว

เรื่องของการอบร้อนในระดับ T4 T6 ซึ่งสมัยก่อนผมคิดว่าเป็นเรื่องปกติสำหรับเฟรมอลูมิเนียมในระดับดีๆนะครับอจ. เพราะเมื่อ 15ปีก่อนที่ผมเริ่มสนใจMTB ตอนนั้นเฟรมคาร์บอนไฟเบอร์เป็นอะไรที่ใหม่มาก คนไม่นิยม ยุคนั้นยังเป็นยุคของพวกCrMo . Al และ Ti

Al ในยุคนั้น ดังๆก็พวกท่อของ EASTON ส่วนใหญ่ถ้านิยมเฟรมที่ไม่กระด้างนัก ก็มักจะเจอพวก 6061 แล้วก็จะเอาไปอบร้อนตามขั้นตอนของ T6 , ถ้าเป็นพวกที่เน้นเบา แต่ไม่ได้เน้นนุ่มนวล ก็ดูเหมือนจะไปจบกันที่ ซีรี่ 7 คงจะเป็น 7005 กระมังครับ เวลาดูเฟรมAl แพงๆในยุคนั้น ก็มักจะหากันว่ามันทำมาจากอลูซีรี่ส์ไหน อบร้อนระดับไหน ( ทั้งๆที่ไม่ได้ตามไปดูเลยว่าเขาทำจริงหรือไม่ แต่เชื่ออย่างหนึ่งว่า ถ้าไม่ทำจริงๆ แล้วมาคุยโม้ว่าทำ บางทีอาจจะงานงอกเอาได้เหมือนกัน )

แต่ในปัจจุบันพวกคาร์บอนไฟเบอร์กลายเป็นของยอดนิยม ส่วนอลูมิเนียมที่คนเคยนิยมกันก็ดูเหมือนจะกลายเป็นรถราคาถูกไป จริงๆราคามันก็ไม่ได้ถูกเลยนะครับอจ. ต้นทุนวัสดุมันไม่ได้มากเท่าไหร่ก็จริง แต่ต้นทุนเครื่องจักรมันมากอยู่ ถึงแม้ว่าจะทำกันมานานจนต้นทุนเครื่องจักรแทบจะคุ้มทุนไปนานแล้ว แต่ต้นทุนพลังงานในการอบร้อน ซึ่งใช้เวลากันหลายชม. ก็ยังไม่น้อยอยู่เช่นกัน ชะรอยพอถูกวางตำแหน่งเป็นรถราคาประหยัดไปแล้ว ก็เลยไม่คิดจะทำการอบร้อนอะไรกันอีกเลย ( น่าจะอาศัยวิธีการรีดท่อ รูปทรงของท่อเพื่อสามารถรับแรงกระทำได้มากขึ้นกว่าท่อกลมๆแบบเดิมๆ ) รถสมัยนี้ผมก็ไม่เห็นคำว่า 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มานานมากแล้วเช่นกันครับ

ส่วนรถโครโมในปัจจุบัน ผมแทบไม่คุ้นเคยเอาเสียเลย

[vrp_bike]

สังเกตได้ว่า จะแตกตรงนี้เหมือนกัน เลยนะครับ เพราะปลาย seatpost มันงัดเหรอครับ

เจ้าของบอกว่ากลิ้งตกบันไดจากชั้นสอง

ไม่ทนจริงๆด้วย ถ้าเป็นคาร์บอนได้เพิ่มเป็น 2 คันแน่ๆ ท่อนหัวกับท้าย

[parnatiwat]

ขอบคุณครับ ได้ความรู้อีกแล้ว

เรื่องของการอบร้อนในระดับ T4 T6 ซึ่งสมัยก่อนผมคิดว่าเป็นเรื่องปกติสำหรับเฟรมอลูมิเนียมในระดับดีๆนะครับอจ. เพราะเมื่อ 15ปีก่อนที่ผมเริ่มสนใจMTB ตอนนั้นเฟรมคาร์บอนไฟเบอร์เป็นอะไรที่ใหม่มาก คนไม่นิยม ยุคนั้นยังเป็นยุคของพวกCrMo . Al และ Ti

Al ในยุคนั้น ดังๆก็พวกท่อของ EASTON ส่วนใหญ่ถ้านิยมเฟรมที่ไม่กระด้างนัก ก็มักจะเจอพวก 6061 แล้วก็จะเอาไปอบร้อนตามขั้นตอนของ T6 , ถ้าเป็นพวกที่เน้นเบา แต่ไม่ได้เน้นนุ่มนวล ก็ดูเหมือนจะไปจบกันที่ ซีรี่ 7 คงจะเป็น 7005 กระมังครับ เวลาดูเฟรมAl แพงๆในยุคนั้น ก็มักจะหากันว่ามันทำมาจากอลูซีรี่ส์ไหน อบร้อนระดับไหน ( ทั้งๆที่ไม่ได้ตามไปดูเลยว่าเขาทำจริงหรือไม่ แต่เชื่ออย่างหนึ่งว่า ถ้าไม่ทำจริงๆ แล้วมาคุยโม้ว่าทำ บางทีอาจจะงานงอกเอาได้เหมือนกัน )

แต่ในปัจจุบันพวกคาร์บอนไฟเบอร์กลายเป็นของยอดนิยม ส่วนอลูมิเนียมที่คนเคยนิยมกันก็ดูเหมือนจะกลายเป็นรถราคาถูกไป จริงๆราคามันก็ไม่ได้ถูกเลยนะครับอจ. ต้นทุนวัสดุมันไม่ได้มากเท่าไหร่ก็จริง แต่ต้นทุนเครื่องจักรมันมากอยู่ ถึงแม้ว่าจะทำกันมานานจนต้นทุนเครื่องจักรแทบจะคุ้มทุนไปนานแล้ว แต่ต้นทุนพลังงานในการอบร้อน ซึ่งใช้เวลากันหลายชม. ก็ยังไม่น้อยอยู่เช่นกัน ชะรอยพอถูกวางตำแหน่งเป็นรถราคาประหยัดไปแล้ว ก็เลยไม่คิดจะทำการอบร้อนอะไรกันอีกเลย ( น่าจะอาศัยวิธีการรีดท่อ รูปทรงของท่อเพื่อสามารถรับแรงกระทำได้มากขึ้นกว่าท่อกลมๆแบบเดิมๆ ) รถสมัยนี้ผมก็ไม่เห็นคำว่า 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มานานมากแล้วเช่นกันครับ

ส่วนรถโครโมในปัจจุบัน ผมแทบไม่คุ้นเคยเอาเสียเลย

MERIDA TFS ผมติดไว้ว่า 6061T6 ไม่รู้จริงหรือหลอก

[fenderul]

ขอบคุณครับ ได้ความรู้อีกแล้ว

เรื่องของการอบร้อนในระดับ T4 T6 ซึ่งสมัยก่อนผมคิดว่าเป็นเรื่องปกติสำหรับเฟรมอลูมิเนียมในระดับดีๆนะครับอจ. เพราะเมื่อ 15ปีก่อนที่ผมเริ่มสนใจMTB ตอนนั้นเฟรมคาร์บอนไฟเบอร์เป็นอะไรที่ใหม่มาก คนไม่นิยม ยุคนั้นยังเป็นยุคของพวกCrMo . Al และ Ti

Al ในยุคนั้น ดังๆก็พวกท่อของ EASTON ส่วนใหญ่ถ้านิยมเฟรมที่ไม่กระด้างนัก ก็มักจะเจอพวก 6061 แล้วก็จะเอาไปอบร้อนตามขั้นตอนของ T6 , ถ้าเป็นพวกที่เน้นเบา แต่ไม่ได้เน้นนุ่มนวล ก็ดูเหมือนจะไปจบกันที่ ซีรี่ 7 คงจะเป็น 7005 กระมังครับ เวลาดูเฟรมAl แพงๆในยุคนั้น ก็มักจะหากันว่ามันทำมาจากอลูซีรี่ส์ไหน อบร้อนระดับไหน ( ทั้งๆที่ไม่ได้ตามไปดูเลยว่าเขาทำจริงหรือไม่ แต่เชื่ออย่างหนึ่งว่า ถ้าไม่ทำจริงๆ แล้วมาคุยโม้ว่าทำ บางทีอาจจะงานงอกเอาได้เหมือนกัน )

แต่ในปัจจุบันพวกคาร์บอนไฟเบอร์กลายเป็นของยอดนิยม ส่วนอลูมิเนียมที่คนเคยนิยมกันก็ดูเหมือนจะกลายเป็นรถราคาถูกไป จริงๆราคามันก็ไม่ได้ถูกเลยนะครับอจ. ต้นทุนวัสดุมันไม่ได้มากเท่าไหร่ก็จริง แต่ต้นทุนเครื่องจักรมันมากอยู่ ถึงแม้ว่าจะทำกันมานานจนต้นทุนเครื่องจักรแทบจะคุ้มทุนไปนานแล้ว แต่ต้นทุนพลังงานในการอบร้อน ซึ่งใช้เวลากันหลายชม. ก็ยังไม่น้อยอยู่เช่นกัน ชะรอยพอถูกวางตำแหน่งเป็นรถราคาประหยัดไปแล้ว ก็เลยไม่คิดจะทำการอบร้อนอะไรกันอีกเลย ( น่าจะอาศัยวิธีการรีดท่อ รูปทรงของท่อเพื่อสามารถรับแรงกระทำได้มากขึ้นกว่าท่อกลมๆแบบเดิมๆ ) รถสมัยนี้ผมก็ไม่เห็นคำว่า 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มานานมากแล้วเช่นกันครับ

ส่วนรถโครโมในปัจจุบัน ผมแทบไม่คุ้นเคยเอาเสียเลย

ผมว่าอลูมิเนียม 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 พวกนี้ถูกทำมาตั้งแต่ตอนที่เขาผลิตจากโรงงานผลิตท่อแล้วครับเมื่อเขารีดขึ้นรูป(รีดร้อนหรือรีดเย็น)เป็นท่อขนาดต่างๆและตัดให้ได้ท่อนยาว 6 เมตร แล้วจึงนำมาผ่านกระบวนการอบ T4 T5 T6 เสร็จขบวนการจากโรงงานครับ
แล้วบริษัทผลิตจักรยานก็จะสั่งซื้อท่อ 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 ตามที่เขาต้องการแล้วนำมาตัดและประกอบเป็นโครงจักรยานครับ
เขาถึงโฆษนาได้ครับว่า โครงจักรยานของเขาใช้วัสดุที่ผ่านการอบ 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มาครับ
ผมเชื้อแน่ว่าแทบจะไม่มีหรือมีก็น้อยมากๆที่บริษัทไหนที่จะทำการอบหลังการเชื่อมเป็มเฟรมเรียบร้อยแล้วท่านลองอ่านข้อความที่โฆษนาดีๆครับ
และอีกปัญหาหนึ่งที่จะเกิดขึ้นหากอบ T4 T5 T6 กับเฟรมที่เชื่อมเสร็จแล้วคือการบิดเสียรูปของเฟรมซึ่งแก้ได้อยากมากถ้าเกิดการบิดตัวถ้าจะทำโดยไม่ให้เฟรมบิดต้องทำจิ๊กยึดท่อทุกท่อนให้แน่นและต้องอบพร้อมกันไปเลยซึ่งเป็นการลงทุนทั้งงบประมาณและเวลาจะทำให้ได้ผลผลิตต่ำตามมาถ้าไม่ใช่ custom shop จริงๆคงไม่มีใครทำแน่ครับ
***ที่ผมบรรยายอาจจะไม่ถูกก็็ได้นะครับท่านสมาชิกอาจจะหาข้อมูลอื่นๆมาเปรียบเทียบได้นะครับจะได้แชรกันหลายๆทาง

[lucifer]

แลกเปลี่ยนกันนะครับ แบบว่าเคยอ่านมานานแล้วเท่านั้นแหละ แล้วก็เคยเห็นภาพของตู้อบเช่นกัน คือ ตู้มันใหญ่มากครับ ใส่เฟรมที่เชื่อมเสร็จแล้วทีละหลายสิบเฟรม

ลองไปค้นnote ที่ผมเคยค้นๆเก็บไว้เมื่อเกือบๆ 10 ปีก่อน

***************************************************************************************

เรื่องการทำ T4 / T6 นั้น มีรายละเอียดวิธีจากEaston มาให้อ่านกัน แต่ก็ใช่ว่าจะเหมือนกันทุกยี่ห้อนะครับ
T6 เป็นระหัสของการทำHeat treat ซึ่งจะแตกต่างกันไปในแต่ละซีรี่ย์ และแต่ละยี่ห้อ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นความลับทางการค้า ยกเว้นบางค่ายที่ยอมเปิดเผย เช่น 6061 T6 ของ ค่าย Easton จะใช้วิธีการอบเฟรมทันทีหลังจากที่เชื่อมเรียบร้อยแล้ว โดยจะทำ 2 ขั้นตอนคือ
1 Solution Heat Treatment ใช้อุณหภูมิ 980องศาฟาเรนท์ไฮต์ เป็นเวลา 30 นาที แล้วจะถูกทำให้เย็นโดยการจุ่มลงไปในน้ำ หรือ สารละลายน้ำ+glycol โดยจะต้องรักษาอุณหภูมิของน้ำที่จุ่มไม่ให้เกิน 100 องศาฟาเรนท์ไฮต์ ( step นี้เรียกว่า T4 บางครั้งเรียกว่า bath ) หลังจากนั้นจะต้องรีบทำการ minor alignment เฟรม เช่น แก้ไขการโก่ง ดัดแก้การงอเล็กๆน้อย ทำเกลียวที่BB shell ซึ่งจะต้องทำให้เสร็จภายใน 8 ชม.หลังจากขึ้นจากน้ำ หลังจากนั้นจะทิ้งไว้ที่อุณหภูมิห้องอย่างน้อย 72 ชม. จึงจะนำมาอบต่ออีกครั้ง หรือ artificial aging

2 artificial aging โดยใช้อุณหภูมิ 350 องศา บวกลบไม่เกิน 10 องศาฟาเรนท์ไฮต์ เป็นเวลา 8 ชม. จากนั้นก็จะทิ้งไว้ให้เย็นลงเองที่อุณหภูมิห้อง

ในขณะที่ 7005 ของEaston ไม่ต้องใช้วิธี Solution Heat Treatment แต่จะต้องรีบทำ minor alignment เฟรมทันทีหลังจากที่เชื่อมเสร็จเรียบร้อยแล้วไม่เกิน 6 ชม. จากนั้นก็จะนำทำ artificial aging โดยการนำเฟรมมาอบที่อุณหภูมิ 200 บวกลบไม่เกิน 10 องศาฟาเรนท์ไฮต์ เป็นเวลา 6 ชม. แล้วอบต่อที่อุณหภูมิ 320 บวกลบไม่เกิน 10 องศาฟาเรนท์ไฮต์ เป็นเวลาอีก 4 ชม

จึงจะเห็นว่ากระบวนการHeat treat ของ 6000 series ยุ่งยากและสิ้นเปลืองแรงงานมากกว่า 7000 series ( ใน 7005 ของบางยี่ห้อ อาจจะเพิ่ม T4 ขึ้นมาเหมือนกับ T6 เพื่อเพิ่มความแข็งแรงขึ้นไปอีก ) ทั้งๆที่ค่า Strength ของ 6000 series เป็นรอง 7000 series ( เมื่อเปรียบเทียบกับขนาดที่เท่ากัน ) แต่เนื่องจาก 7000 series ไม่เหมาะสำหรับเฟรมที่ต้องดัดงอ หรือ มีรอยเชื่อมมากนัก เนื่องจากความแข็งแรงบริเวณรอยเชื่อมและบริเวณรอยดัด ด้อยกว่า 6000 series เราจึงพบเห็น เฟรมFS ดีๆ แพงๆ ที่ทำมาจาก 6000 Series เสมอ

[chuangcycle]

ขอบคุณครับ ได้ความรู้อีกแล้ว

เรื่องของการอบร้อนในระดับ T4 T6 ซึ่งสมัยก่อนผมคิดว่าเป็นเรื่องปกติสำหรับเฟรมอลูมิเนียมในระดับดีๆนะครับอจ. เพราะเมื่อ 15ปีก่อนที่ผมเริ่มสนใจMTB ตอนนั้นเฟรมคาร์บอนไฟเบอร์เป็นอะไรที่ใหม่มาก คนไม่นิยม ยุคนั้นยังเป็นยุคของพวกCrMo . Al และ Ti

Al ในยุคนั้น ดังๆก็พวกท่อของ EASTON ส่วนใหญ่ถ้านิยมเฟรมที่ไม่กระด้างนัก ก็มักจะเจอพวก 6061 แล้วก็จะเอาไปอบร้อนตามขั้นตอนของ T6 , ถ้าเป็นพวกที่เน้นเบา แต่ไม่ได้เน้นนุ่มนวล ก็ดูเหมือนจะไปจบกันที่ ซีรี่ 7 คงจะเป็น 7005 กระมังครับ เวลาดูเฟรมAl แพงๆในยุคนั้น ก็มักจะหากันว่ามันทำมาจากอลูซีรี่ส์ไหน อบร้อนระดับไหน ( ทั้งๆที่ไม่ได้ตามไปดูเลยว่าเขาทำจริงหรือไม่ แต่เชื่ออย่างหนึ่งว่า ถ้าไม่ทำจริงๆ แล้วมาคุยโม้ว่าทำ บางทีอาจจะงานงอกเอาได้เหมือนกัน )

แต่ในปัจจุบันพวกคาร์บอนไฟเบอร์กลายเป็นของยอดนิยม ส่วนอลูมิเนียมที่คนเคยนิยมกันก็ดูเหมือนจะกลายเป็นรถราคาถูกไป จริงๆราคามันก็ไม่ได้ถูกเลยนะครับอจ. ต้นทุนวัสดุมันไม่ได้มากเท่าไหร่ก็จริง แต่ต้นทุนเครื่องจักรมันมากอยู่ ถึงแม้ว่าจะทำกันมานานจนต้นทุนเครื่องจักรแทบจะคุ้มทุนไปนานแล้ว แต่ต้นทุนพลังงานในการอบร้อน ซึ่งใช้เวลากันหลายชม. ก็ยังไม่น้อยอยู่เช่นกัน ชะรอยพอถูกวางตำแหน่งเป็นรถราคาประหยัดไปแล้ว ก็เลยไม่คิดจะทำการอบร้อนอะไรกันอีกเลย ( น่าจะอาศัยวิธีการรีดท่อ รูปทรงของท่อเพื่อสามารถรับแรงกระทำได้มากขึ้นกว่าท่อกลมๆแบบเดิมๆ ) รถสมัยนี้ผมก็ไม่เห็นคำว่า 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มานานมากแล้วเช่นกันครับ

ส่วนรถโครโมในปัจจุบัน ผมแทบไม่คุ้นเคยเอาเสียเลย

ผมว่าอลูมิเนียม 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 พวกนี้ถูกทำมาตั้งแต่ตอนที่เขาผลิตจากโรงงานผลิตท่อแล้วครับเมื่อเขารีดขึ้นรูป(รีดร้อนหรือรีดเย็น)เป็นท่อขนาดต่างๆและตัดให้ได้ท่อนยาว 6 เมตร แล้วจึงนำมาผ่านกระบวนการอบ T4 T5 T6 เสร็จขบวนการจากโรงงานครับ
แล้วบริษัทผลิตจักรยานก็จะสั่งซื้อท่อ 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 ตามที่เขาต้องการแล้วนำมาตัดและประกอบเป็นโครงจักรยานครับ
เขาถึงโฆษนาได้ครับว่า โครงจักรยานของเขาใช้วัสดุที่ผ่านการอบ 6061 T6 หรือ 7005 T4 หรือ 7005 T6 มาครับ
ผมเชื้อแน่ว่าแทบจะไม่มีหรือมีก็น้อยมากๆที่บริษัทไหนที่จะทำการอบหลังการเชื่อมเป็มเฟรมเรียบร้อยแล้วท่านลองอ่านข้อความที่โฆษนาดีๆครับ
และอีกปัญหาหนึ่งที่จะเกิดขึ้นหากอบ T4 T5 T6 กับเฟรมที่เชื่อมเสร็จแล้วคือการบิดเสียรูปของเฟรมซึ่งแก้ได้อยากมากถ้าเกิดการบิดตัวถ้าจะทำโดยไม่ให้เฟรมบิดต้องทำจิ๊กยึดท่อทุกท่อนให้แน่นและต้องอบพร้อมกันไปเลยซึ่งเป็นการลงทุนทั้งงบประมาณและเวลาจะทำให้ได้ผลผลิตต่ำตามมาถ้าไม่ใช่ custom shop จริงๆคงไม่มีใครทำแน่ครับ
***ที่ผมบรรยายอาจจะไม่ถูกก็็ได้นะครับท่านสมาชิกอาจจะหาข้อมูลอื่นๆมาเปรียบเทียบได้นะครับจะได้แชรกันหลายๆทาง

เห็นด้วยครับ จากประสบการตรงกับเฟรม 6061 กว่า10ปี

[lucifer]

ลองไปค้นข้อมูลมา ออกแรงอ่านหน่อยนะครับ

********************************************************

http://www.wpi.edu/Pubs/E-project/Avail ... _Frame.pdf

เขาอธิบายเอาไว้ว่าทำไมต้องทำ Heat treatment หลังจากเชื่อมเฟรมแล้ว
เขาแสดงให้เห็นระดับความแข็งแรงบริเวณ HAZ ที่ลดลงอย่างมากมาย

ถ้ามันยาวมากก็ลองอ่านที่หน้า 19 ก่อนก็ได้ครับ เขาอธิบายขั้นตอนของการทำ T6 heat treatment ในเฟรม 6061

ถ้าอยากจะอ่านมันส์ๆ ก็อ่านตั้งแต่ต้นจนจบ คนทำบทความเรื่องนี้ ทดสอบแบบโหดๆกันเลยแหละ
แล้วจะพบว่าจุดจบของเฟรมอลูมิเนียมจะเกิดขึ้นที่ตรงตำแหน่งรอยเชื่อม และเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำไมจึงต้องทำ Heat treatment หลังจากการเชื่อมเฟรมแล้ว

********************************************************

อ่านของ Easton บ้าง

http://www.eastoncycling.com/bike/wp-co ... 5_6061.pdf
เขาสรุปขั้นตอนตั้งแต่การนำท่อของเขามาทำเป็นจักรยาน ว่าตัดต่อกันยังไง เชื่อมยังไง เชื่อมเสร็จแล้วเอาไปอบทำ heat treatment กันอย่างไร

********************************************************

ลองอ่านที่เขาสัมมนากันบ้างครับ
http://www.ahrensbicycles.com/Aluminum% ... 0NAHBS.pdf

สรุปเบื้องต้นของสัมมนาชุดนี้ ก็คือ
6061 and 7005 aluminum are the most common grades for bicycle applications
Both grades require heat treatment after welding to achieve proper mechanical strength

********************************************************

หรือ อาจจะค้นเพิ่มเติมได้ใน google โดยใช้ Keyword "aluminum bike heat treatment" ก็จะได้อีกเยอะเลยครับ


คงไม่มีประโยชน์ที่จะเอาชิ้นงานที่ผ่านการทำ Heat treatment แล้ว เช่น ชิ้นงานที่เป็น 6061 T6 ไปเชื่อม เพราะสิ่งที่จะเกิดขึ้นบริเวณรอยเชื่อมก็คือ โลหะตรงนั้นจะเปลี่ยนจาก 6061-T6 กลายเป็น 6061-O
อีกอย่างหนึี่ง ผู้ผลิตท่อ แค่รีดท่อออกมาเท่านั้นครับ เพราะผู้ผลิตจักรยานยังจะต้องเอาท่อไปรีด ไปดัด ไปงอขึ้นรูป หากมันเป็น T6มาจากโรงงาน คนดัดคงจะเซ็งพิลึก


มันเป็นหนึ่งในหลายเหตุผลที่ว่า ทำไม ค่ายจักรยานยักษ์ใหญ่ในบ้านเราที่ลงทุนผลิตจักรยานจากเหล็ก จึงไม่คิดจะลงทุนผลิตเฟรมจักรยานที่ทำจากอลูมิเนียมเสียเอง แต่ต้องไปจัดจ้างทางไต้หวันผลิต ทั้งๆที่ศักยภาพในเรื่องเครื่องจักร และเครื่องกล การผลิต อยู่ในความสามารถที่จะเชื่อมเฟรมจักรยานได้อย่างสบายๆ ปัญหาที่ทำให้ไม่อยากจะลงทุนก็คือ ระบบheat treatment ที่ต้องลงทุนเรื่องตู้อบ และต้นทุนพลังงานในการอบ และต้นทุนเวลาในการทำ การจัดจ้างให้มืออาชีพทำนั้น เป็นเรื่องที่ง่ายที่สุดสำหรับระบบทุนนิยม

โรงงานในไต้หวันที่สุดยอดๆ ก็เช่น โรงงานที่ผลิต Giant ,โรงงานที่ผลิต Fastrax พวกนี้เป็นโรงงานที่ผ่านงานมานาน มีความเข้าใจและมีความสามารถในการผลิตเฟรมจักรยานมาไม่น้อยกว่า 15 ปี รวมถึงยังรับเป็นมือปืนรับจ้างให้กับอีกหลายๆยี่ห้อ ( เรื่องนี้ต้องถามคนในวงการครับ )

เรื่องเฟรมผิดรูป บิดเบี้ยวหลังจากการทำHeat treatment ไม่ใช่เรื่องน่ากลัว เพราะหลังจากการเชื่อมปกติ ยังไงๆเฟรมก็มี misalignment อยู่แล้วครับ
โรงงานระดับอุตสาหกรรมจักรยาน เขาไม่เดือดร้อนกับเรื่องแบบนี้ครับ แต่โรงงานระดับ Home made ก็จะมองเห็นเป็นเรื่องใหญ่โต

จริงแล้วในยุคที่ผมเริ่มสนใจจักรยาน มันเป็นยุคที่โลหะเป็นสิ่งเฟื่องฟู ดังนั้นกรรมวิธีใดๆที่เขาทำกับจักรยาน ก็ย่อมเป็นกรรมวิธีที่สามารถสืบเสาะและค้นหามาอ่านกันได้ครับ ไม่ใช่ผมเดา หรือ ผมคาดว่า คิดว่า เชื่อว่า หรือ น่าจะ หรอกนะครับ แต่ทั้งหมดที่เอามาให้อ่านนั้น เป็นสิ่งที่ผมเองทราบกระบวนการผลิตอยู่แล้ว เพียงแต่หาหลักฐานเอามาให้อ่านกันก็แล้วกัน


ถ้าจะไม่ทำ heat treatment กับเฟรมจักรยานที่ผ่านการเชื่อมมาเลยจะได้ไหม ก็บอกโดยภูมิรู้ว่าได้ครับ แต่ต้องชดเชยความแข็งแรงของเฟรมด้วยการเลือกขนาดและความหนาของท่อ รวมถึงสรรหากรรมวิธีต่างๆ มาชดเชยธรรมชาติอันอ่อนตัวของอลูมิเนียม และชดเชยความแข็งแรงบริเวณ HAZ

ผลที่ออกมาก็คงไม่ต้องแปลกใจว่า ทำไมเฟรมจักรยานอลูิเนียมจากโรงงานอุตสาหกรรมจักรยานจึงมีน้ำหนักที่เบากว่า แต่แข็งแรงไม่แตกต่างจากเฟรมHome made ที่ใช้ท่อที่มีขนาดและผนังที่หนากว่า

[fenderul]

ขอบคุณครับสำหรับข้อมูลที่ท่านให้มามากๆเลยครับ ก่อนน่านั้นผมอ่านแค่ผ่านเท่านั้นเองครับไม่ได้อ่านละเอี่ยดมากครับ
อ่านแล้วเป็นแนวทางในการสร้างจักรยานได้มากเลยครับ
แต่ถ้าผมจะทำเฟรมผมคงเชื่อมเสร็จแล้วใช้งานเลยไม่ต้องทำ t6 ครับเอาไว้ใช้เอง(ซื้อกับข้าว555) คงไม่คิดจะทำขายแน่555
***มีอีกเรื่องที่ฝากให้ความรู้ทุกท่านครับเฟรมยี้ห้อไหนก็ตามที่เขียนว่าเมดอินไต้หวัน อาจจะทำมาจากโรงงานผลิตเดียวกันก็ได้นะครับ
เพราะที่ไต้หวันมีโรงงานใหญ่ๆที่ทำจักรยานให้ยี้ห้อต่างๆนั้นมีแค่ 3 โรงงานหลักที่ทำครบทุกอย่างครับที่ผมทราบเพราะช่างเชื่อม 40 คน(เรียนเชื่อมกับผม 2 รุ่น) ที่ไปทำงานที่นั้นเขามาฝึกเชื่อมอลูมิเนียมกับผมเสร็จแล้วหัวหน้าช่างชาวไต้หวันเดินทางมาสอบเองครับรุ่นแรกเมื่อ 2 ปีที่แล้วเดี๋ยวอีกหนึ่งปีลูกศิษย์ผมรุ่นแรกจะกลับมากันแล้วครับ สัญญาสามปีครับเขากลับมาแล้วเดี๋ยวผมจะถามเขาว่ามียี้ห้อไหนบ้างที่เชื่อมเสร็จแล้วเขาเอาไปทำ T4,5,6 บางครับ
(กอ่นพวกเขาเดินทางไปทำงานเคยพูดเล่นกับพวกเขาว่าวันกลับมาอย่าลืมเอาชิ้นส่วนเฟรมที่ยังไม่ได้ประกอบและเชื่อมติดมาฝากซักเฟรมนะเดี๋ยวอ.เชื่อมเอง ) 555ไม่รู้เขาจะจำกันได้ไหม