โพสต์
โดย oui142 »
ยังไงก็หนีไม่พ้นชะตากรรมอัลไซเมอร์
ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา
ศูนย์ปฏิบัติการโรคทางสมอง
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สมองเสื่อมอัลไซเมอร์ เกิดขึ้นช้าๆทีละน้อย ปรากฏอาการส่วนมากในคนอายุมากกว่า 65 ปีขึ้นไป โดยอาจจะพบได้ประมาณ 1% ในช่วงอายุ 65-69 และพบมากขึ้นเป็น 2 เท่า ทุกๆ 5 ปี จนถึงมากกว่า 30% ในอายุ 90 ปี หรือกว่านั้น ยกเว้นคนที่มีรหัสพันธุกรรมจำเพาะ อาจเกิดตั้งแต่อายุน้อย 20-30 ปี เป็นกันทั้งบ้าน และถึงแม้ว่าตัวโรคจะเกิดในผู้ที่เริ่มสูงวัยก็ตาม แต่กระบวนการ “พิษ” ในสมองมีการเพาะบ่มเป็นเวลานานกว่า 10-15 ปีขึ้นไป เมื่อเริ่มมีอาการจะตั้งต้นจากขี้ลืม ลืมที่พูดกันทางโทรศัพท์ ผิดนัด เริ่มไม่มั่นใจตัวเอง หาคำพูดผิด คิดช้า หลงทิศ คิดเงินผิด ทำงานพร้อมกันหลายๆอย่างไม่ได้ และอาจมีอาการทางประสาท จิต อารมณ์ร่วมด้วย ปัจจุบันยังไม่มียาใดรักษาโรคนี้ได้ จะมีก็แต่ผลทางอ้อมช่วยกระตุ้นให้กระฉับกระเฉงเท่านั้นและราคาแพงรวมทั้งผลข้างเคียงที่ต้องติดตาม ที่ผ่านมามีความพยายามที่จะป้องกันไม่ให้เกิดอัลไซเมอร์ โดยเพิ่มพูนระดับการศึกษา ความฉลาด สติปัญญา รวมทั้งมีการเคร่งครัดออกกำลังสม่ำเสมอ โดยรายงานแรกๆ คล้ายมีผลช่วยชะลอการสะสมพิษในสมองได้ แต่อนิจจา ถึงแม้ว่าเฉลียวฉลาดสูงปานใด ถ้ามีดวงจะเป็นแล้วก็ไม่อาจหนีรอดชะตากรรมไปได้
การศึกษาจากเมโยคลินิกสหรัฐอเมริกา (ตีพิมพ์ในวารสารของสมาคมประสาทวิทยาของอเมริกา พฤศจิกายน 2555) ตอกย้ำชะตากรรมของผู้ที่เป็นโรคนี้ โดยที่มีผู้ร่วมโครงการที่สมองปกติทุกประการ 428 คน และเริ่มมีอาการเสื่อมเล็กน้อย 87 คน และทำการตรวจหาดัชนีทางชีววิทยา (biomarker) ของโรคอัลไซเมอร์อันได้แก่ การดูปริมาตรของสมองส่วนความจำ พันธุกรรมของอัลไซเมอร์ ตลอดจนปริมาณของสารพิษเอมิลอยด์ (amyloid) ที่เกาะในสมอง และ การทำงานเมตาบอลิซึมของสมองโดยใช้ PET สแกน ผลปรากฏชัดเจนว่า รูปแบบลีลาการดำรงชีวิต ระดับการศึกษา ความสูงส่งทางการงานอาชีพ นิสัยการออกกำลังกายที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน ไม่มีผลต่อดัชนีความผิดปกติและพยาธิสภาพอัลไซเมอร์ในเนื้อสมอง อย่างไรก็ตาม ความสูงส่งของการศึกษา สติปัญญาอาจมีผลทำให้อาการของโรคปรากฏได้ช้าลงหรือถูกจับพิรุธ โดยคนรอบข้างได้ยากขึ้น แต่บอกไม่ได้ว่าจะถูกจับได้ช้ากว่าคนความรู้น้อย ขี้เกียจออกกำลังกี่ปี
ที่สรุปถึงตรงนี้ไม่ได้ส่งเสริมให้นอนดูทีวี ทานขาหมู หรือไม่ต้องเรียนหนังสือ เพราะการทำให้มีสุขภาพดี ไม่มีโรคความดัน เส้นเลือดตีบ โรคหัวใจ จะทำให้อัลไซเมอร์ไม่พัฒนารุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว จนกลับกลายเป็นเฒ่าทารกในเวลาอันรวดเร็วกว่าที่ควร
“คนเราควรจะให้ แต่ไม่ควรขออะไรจากคนอื่น
ควรจะกินพอประมาณ ไม่ควรจะมากเกินไป ถึงกับท้องกาง
ควรช่วยเหลือผู้อื่น ไม่ใช่เหยียบย่ำ
ควรจะรับใช้ ไม่ควรคิดเป็นนายคน” รพี พัฒนศักดิ์
"พรุ่งนี้...ก็ สายเสียแล้ว" ศ.ศิลป์ พีระศรี