ขอความเห็นสักนิด เพื่อนผมเอาดีวีดีการแข่งจักรยานของต่างประเทศ (มือสอง) มาโพสขายในเน็ท ผิดกฎหมายไหม

[น้องหนึ่ง]

ขายซีดีเก่าแม้แต่แผ่นเดียว จะว่าไปก็ผิดกฏหมายครับ (ขึ้นอยู่กับวิธีซื้อลิขสิทธิ์ด้วย) โดยทั่วไปย่อมเป็นที่เข้าใจกันว่า การขายซีดีของบริษัท ก็คือการ "ซื้อสิทธิ์" เพื่อเอาไว้รับชมส่วนตัว ดูเองที่บ้าน ชวนเพื่อนมาดู หรือแบ่งกันยืมในหมู่เพื่อนฝูง รวมทั้งสามารถทำสำเนาไว้เท่าที่จำเป็นเพื่อป้องกันกรณี "สื่อบันทึกเสียหาย"

หมายความว่าก็อปปี้ "เก็บ" ไว้ได้ครับข้อนี้ไม่ผิด แต่ต้องในจำนวนที่สมควร เช่น 1-2 แผ่น ซึ่งอาจแยกเก็บไว้คนละบ้าน โดยอ้างไว้ว่าเผื่อบ้านโน้นโดนไฟไหม้ แผ่นที่บ้านนี้จะได้ปลอดภัย

ดังนั้นการเอาแผ่นเก่าไปขาย เท่ากับละเมิดลิขสิทธิ์ ผิดกฏหมายแน่นอน เพียงแต่ว่าการขายแผ่นเก่าตัวเองไม่กี่แผ่นเค้าอนุโลมกันเท่านั้น

กรณีคุณพ่อ การที่ตัวเองแจกแผ่นไป 1 แผ่น ก็เท่ากับคนรับไม่ต้องซื้อของลิขสิทธิ์ 1 แผ่น ทำให้บริษัทเสียหายขาดรายได้จากการซื้อแผ่นไป 1 แผ่นเช่นกัน
หากคุณพ่ออยากแจก แนะนำให้ซื้อแผ่นแท้จากเจ้าของ บ. มาแจก (อาจได้ราคาพิเศษ) หรือขอก็อปแจกเป็นลายลักษณ์อักษรให้เรียบร้อยครับ

[Dhandranunda]

ขายซีดีเก่าแม้แต่แผ่นเดียว จะว่าไปก็ผิดกฏหมายครับ (ขึ้นอยู่กับวิธีซื้อลิขสิทธิ์ด้วย) โดยทั่วไปย่อมเป็นที่เข้าใจกันว่า การขายซีดีของบริษัท ก็คือการ "ซื้อสิทธิ์" เพื่อเอาไว้รับชมส่วนตัว ดูเองที่บ้าน ชวนเพื่อนมาดู หรือแบ่งกันยืมในหมู่เพื่อนฝูง รวมทั้งสามารถทำสำเนาไว้เท่าที่จำเป็นเพื่อป้องกันกรณี "สื่อบันทึกเสียหาย"

หมายความว่าก็อปปี้ "เก็บ" ไว้ได้ครับข้อนี้ไม่ผิด แต่ต้องในจำนวนที่สมควร เช่น 1-2 แผ่น ซึ่งอาจแยกเก็บไว้คนละบ้าน โดยอ้างไว้ว่าเผื่อบ้านโน้นโดนไฟไหม้ แผ่นที่บ้านนี้จะได้ปลอดภัย

ดังนั้นการเอาแผ่นเก่าไปขาย เท่ากับละเมิดลิขสิทธิ์ ผิดกฏหมายแน่นอน เพียงแต่ว่าการขายแผ่นเก่าตัวเองไม่กี่แผ่นเค้าอนุโลมกันเท่านั้น

กรณีคุณพ่อ การที่ตัวเองแจกแผ่นไป 1 แผ่น ก็เท่ากับคนรับไม่ต้องซื้อของลิขสิทธิ์ 1 แผ่น ทำให้บริษัทเสียหายขาดรายได้จากการซื้อแผ่นไป 1 แผ่นเช่นกัน
หากคุณพ่ออยากแจก แนะนำให้ซื้อแผ่นแท้จากเจ้าของ บ. มาแจก (อาจได้ราคาพิเศษ) หรือขอก็อปแจกเป็นลายลักษณ์อักษรให้เรียบร้อยครับ

ขอบคุณ คุณหนึ่งมากครับ

[dr.suksaeng]

แสดงว่า ถ้ามีซีดีเก่า แผ่นสองแผ่นไปวางขายมือสองในงาน TOT (สมมุติน่ะ) ก็ไม่น่าจะเข้าข่ายผิดกฏหมายใช่มั้ยคับ แต่ถ้ามีการสั่งจองหลังร้านไปเอามาให้ลูกค้าเรื่อยๆ อันนี้ผิด

เออ...พวกแผงลอยขายหนัง เห็นวางกันริมถนนโจ๋งครึ่ม แสดงว่า จ่ายส่วยให้ท้องที่แล้ว พนักงานทำความสะอาดคนที่โดนคดีคงไม่ได้จ่ายส่วยบำรุงท้องที่

พ่อผมเอาบันทึกการแสดงดนตรีของตนเองปั๊มซีดีแจกเพื่อนสนิทมิตรสหายเป็นลังๆ เพื่อเป็นที่ระลึก อันนี้ฝากถามว่าจะเข้าข่ายผิดกฏหมายรึเปล่าคับ เพราะพ่อผมไม่ได้ถือลิขสิทธิอันนี้ เป็นการแสดงร่วมกับวงดนตรี ที่เคยออกรายการทีวีด้วย
จะได้เตือนคุณพ่อ

คือเมื่อแสดงแล้ว ทางรายการก็แจกบันทึกเทปนั้นมอบให้ 1 แผ่น คุณพ่อก็ให้ผมก็อปปี้ใส่แผ่นตั้งเป็นร้อยๆ มั้ง ทำซอง ทำปกอย่างดีเลย แต่ไม่ได้ขายนะคับ

ขออธิบายความเพิ่มเติมนะครับ ในกรณีที่ไม่ว่าจะเป็นหนังสือ (นาย ก.เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ ขายหนังสือให้นาย ข. นาย ข. พอซื่้อหนังสือไป อ่านจบแล้ว เอาไปขายให้นาย ค.นาย ค.ผิดหรือไม่) หรือขายแผ่นซีดี (ภาพยนต์) เก่า (ดังตัวอย่างข้างต้น) ซึ่งเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ เมื่อเจ้าของลิขสิทธิ์ (หรือผู้ที่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ เช่น โรงพิมพ์ หรือตัวแทนจำหน่าย) ตามมาตรา 15 ของ พ.ร.บ. ลิขสิทธิ์ "ภายใต้บังคับมาตรา9 มาตรา10 และมาตรา 14 เจ้าของลิขสิทธิ์ย่อมมีสิทธิแต่ผู้เดียวดังต่อไปนี้ (1)ทำซ้ำดัดแปลง (2)เผยแพร่ต่อสาธารณชน

การนำมาขายต่อ จะเข้ามาตรา 15(2)นี้ครับ ซึ่งขออธิบายขยายความเรื่องการเผยแพร่ต่อสาธารณชนดังนี้ครับ

การเผยแพรต่อสาธารณชนในที่นี้ หมายถึง การทำให้ปรากฏด้วยวิธีต่างๆต่อสาธารณชน เช่น การแสดง การปาฐกถา การบรรยาย การสอน การสวด การบรรเลง การทำให้ปรากฏด้วยเสียงหรือภาพ การจำหน่าย ในที่นี้ ก็จะขอขยายความเฉพาะการจำหน่ายนะครับ “การจำหน่าย” ในที่นี้ต่างจากคำว่า “ขาย” ในมาตรา 31(1) (ดูตอบกระทูหน้าหนึ่ง วันที่ 13 ก.ค. 2012 นะครับ) อย่างไร ความแตกต่างที่สำคัญคือ การจำหน่ายในมาตรา 15(2) เป็นการจำหน่ายงานที่มีลิขสิทธิ์ขั้นต้น (primary infringement) แต่การขายในมาตรา 31(1) เป็นการขายงานที่ละเมิดลิขสิทธิ์ของผู้อื่น ซึ่งเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ชั้นรอง (secondary infringement) คราวนี้มาขยายความต่อไปอีกครับว่า การจำหน่ายใน มาตรา15(2) นั้นหมายการจำหน่ายเมื่อใดหรือตอนไหน ซึ่งในที่นี้หมายถึงเฉพาะการจำหน่ายครั้งแรก (first sale) เท่านั้น นะครับ มิได้หมายความรวมถึงการจำหน่ายในครั้งต่อๆ ไป (ดังที่ได้ตอบกระทู้ไปตอนต้นแล้ว) คราวนี้ขอขยายความตรงนี้แบบเต็ม ๆ เลยครับว่าตามหลักการสูญสิ้นไปซึ่งสิทธิ (exhaustion of rights) (http://en.wikipedia.org/wiki/First-sale_doctrine)วางหลักไว้ว่า เมื่อเจ้าของลิขสิทธิ์ได้จำหน่ายงานอันมีลิขสิทธิ์ของตนไปแล้ว สิทธิของเจ้าของลิขสิทธิ์ในตัวงานหรือสำเนางานที่ถูกจำหน่ายไปย่อมหมดสิ้นไป เจ้าของลิขสิทธิ์ไม่มีสิทธิไปควบคุมการใช้ประโยชน์ของผู้ซื้องานดังกล่าว ดังนั้นการที่ นาย ข. ซื้อหนังสือจากนาย ก. แล้ว สิทธิในการควบคุมการใช้สอยประโยชน์ในหนังสือเล่มนี้ของ นาย ก. ที่ขายไปย่อมหมดสิ้นไปตามหลัก exhaustion of rights นาย ข. จึงมีสิทธิขายหนังสือที่ใช้แล้วให้ นาย ค. ซึ่งถือเป็นสิทธิของเจ้าของกรรมสิทธิ์ในหนังสือนั้นโดยทั่วไปที่จะขายทรัพย์สินของตน (เป็นการขาย ทรัพย์สิทธิ นั่นเอง)

ดังนั้นจึงขอสรุปนะครับว่า การนำสมบัติเก่า (หนังสือ CD งานศิลปกรรม ฯลฯ ตามมาตรา6)ที่ซื้อมาแล้วถูกต้องตามลิขสิทธิ ไปจำหน่ายต่อไม่ผิดตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ (แต่จะผิด พ.ร.บ. อื่นหรือไม่ อีกเรื่องหนึ่ง) นะครับ
แต่ว่าการจำหน่าย CD ภาพยนต์ โดยไม่ได้รับอนุญาต ไปผิด พ.ร.บ.ภาพยนตร์และวิดิทัศน์ (ดังที่ได้เคยอธิบายไว้แล้วในตอบกระทู้หน้าหนึ่ง)

ต่อข้อถามที่ว่า
"พ่อผมเอาบันทึกการแสดงดนตรีของตนเองปั๊มซีดีแจกเพื่อนสนิทมิตรสหายเป็นลังๆ เพื่อเป็นที่ระลึก อันนี้ฝากถามว่าจะเข้าข่ายผิดกฏหมายรึเปล่าคับ เพราะพ่อผมไม่ได้ถือลิขสิทธิอันนี้ เป็นการแสดงร่วมกับวงดนตรี ที่เคยออกรายการทีวีด้วย "
จะได้เตือนคุณพ่อ

ที่ว่า คุณพ่อไม่ได้ถือลิขสิทธินั้น ก็ไม่ใช่ครับ คุณพ่อถือลิขสิทธิไปเต็ม ๆ เลยครับ เนื่องจากลิขสิทธิจะเกิดขึ้นเมื่อได้มีการโฆษณางานนั้นแล้วตาม มาตรา8(2) สรุปสั้น ๆ คืองานอันมีลิขสิทธิ์ เกิดขึ้นเมื่อมีการสร้างสรรค์ (โดยอัตโนมัติ ตั้งแต่วันที่คุณพ่อได้แสดงดนตรีนั่นแหละครับ)
การแสดงร่วมกับนักดนตรี นักดนตรีเหล่านั้นก็ถือว่าเป็นผู้สร้างสรรค์งานเช่นกัน อันนี้จะไปเข้า มาตรา46 "ในกรณีที่การแสดงหรือการบันทึกเสียงการแสดงใดมีนักแสดงมากกว่า หนึ่งคนขึ้นไป นักแสดงเหล่านั้นอาจแต่งตั้งตัวแทนร่วมเพื่อดูแลหรือบริหารเกี่ยวกับสิทธิของตนได้"
ซึ่งโดยปรกติแล้ว การปั๊มซีดีไปแจกเพื่อนสนิท นักดนตรีที่แสดงร่วมด้วยคงไม่ว่ากระไร แต่หากจะป้องกันไม่ให้เกิดเป็นปัญหาพิพาทกัน ก็ขออนุญาตวงดนตรีซะหน่อยแล้วให้ทำเป็นหนังสือให้เข้าตาม มาตรา46 (อาจลงรายละเอียดเป็นจำนวน เป็นครั้งคราว หรือมิให้จำหน่าย เป็นต้น)

และในกรณีนี้เช่นกัน จะไม่ผิดตาม พ.ร.บ.ภาพยนตร์และวิดิทัศน์ ตาม ม.38 วรรคหนึ่ง ด้วยครับ เพราะไม่ได้ทำเป็นธุรกิจหรือได้รับประโยชน์ตอบแทน (ดังที่ได้อธิบายไว้แล้วในตอบกระทู้หน้าหนึ่ง วันที่ 13 ก.ค. 2012 ครับ)

[phirayut]

เอาแบบนี้ไหมครับ อย่างเมื่อวานผมได้เบียร์กระป๋องมา จะทิ้งไปก็เสียดาย จะให้คนอื่นไปดื่มก็เป็นวันพระอีก เลยบอกให้เขาช่วยเอาเบียร์ไปทิ้งให้หน่อย (แต่เขาคงไม่เอาไปทิ้งเฉยๆ แน่ล่ะ) อาจเป็นการเลี่ยงบาลีสักหน่อย แต่เราก็ไม่ได้บอกนี่ว่าให้เขาเอาไปดื่ม......................... คนขายซีดีก็เอาซีดีใส่ถุงให้ลูกค้าเอาไปทิ้ง ส่วนลูกค้าก็ให้ค่าถุง แบบนี้พอจะได้หรือเปล่าครับ ....... (ขำๆ)[/color]

[phirayut]

เคยถามบางร้านที่ขายซีดีแบบแผงลอย เรื่องใบอนุญาตการขาย มีกรณีดังนี้ครับ
1. บางร้านก็บอกว่าเจ้าของแผงเขาทำใบอนุญาตแค่ใบเดียว (เข้าใจว่าคงกำหนดสถานที่ขายไว้ด้วย) แต่ถ่ายเอกสารให้ร้านเครือข่ายซึ่งจ้างคนมาขายเอาไปติดที่ร้าน เช่น ย่านคลองถม เป็นต้น
2. บางร้านไม่ต้องทำใบอนุญาต แต่ต้องจ่ายเงินเพิ่มให้กับเทศกิจ อันนี้ไม่ได้เป็นการการันตีว่าเขาจะไม่โดนจับ แต่แค่การันตีว่าเทศกิจจะไม่เป็นคนนำตำรวจมาจับเองเท่านั้น เพราะผู้นำจับได้ค่าสินบน
3. บางร้านบอกว่าที่ไม่ทำใบอนุญาตเนื่องจากเขาขายทั้งแผ่นมีลิขสิทธิ์ และละเมิดลิขสิทธิ์ เคยมีเทศกิจมาขอเก็บเงินเพิ่มแต่เขาไม่จ่ายเพราะมีใบอนุญาตขายซีดี เทศกิจก็เลยนำตำรวจมาจับ เพราะฉะนั้นไหนๆก็ต้องจ่ายเทศกิจอยู่ดี ก็เลยไม่ต้องทำใบอนุญาตซะดีกว่า

2 ข้อหลังนี้ก็เป็นตัวอย่างที่ทำให้เห็น 2 มาตรฐานของการขายซีดีบ้างนะครับ

[น้องหนึ่ง]

คนขายซีดีก็เอาซีดีใส่ถุงให้ลูกค้าเอาไปทิ้ง ส่วนลูกค้าก็ให้ค่าถุง แบบนี้พอจะได้หรือเปล่าครับ ....... (ขำๆ)

แบบนี้เรียกว่า "นิติกรรมอำพราง" กฏหมายให้ถือเป็นโมฆะ
โดยให้ถือตามนิติกรรมที่เจตนาทำจริง กรณีนี้คือซื้อขายซีดีครับ