ห้องเรียนจีนศึกษา : strida @ cathay

[tumtawan]

สวัสดีครับ พี่น้องชาวสองล้อทุกสกุล

ถ้าจะมองกันให้เป็นซีรี่ส์.....นี่คือภาคต่อของกระทู้นี้ครับ
http://www.thaimtb.com/forum/viewtopic. ... 6&t=401592

ความตั้งใจของผม คือการรู้จักและทำความเข้าใจสังคมวัฒนธรรมของพื้นที่แถบตะวันออกให้ลึกซึ้ง
ก่อนที่จะข้ามฝั่งไปปะทะอารยธรรมตะวันออกกลางและตะวันตก
และแน่นอน พี่เบิ้มของฝั่งนี้ ย่อมหนีไม่พ้นสองประเทศ คือ จีนและอินเดีย
ประเทศอื่นๆ ล้วนเป็นอารยธรรมที่ได้รับ-ปรับ-เปลี่ยน มากจากสองอู่อารยธรรมเหล่านี้ทั้งสิ้น
ฝรั่งเขาเรียกเราว่า อินโด ไชน่านั่นไง.....
เพราะงั้น นี่จึงเป็นวิชาบังคับ
จีนศึกษา : strida @ cathay
(คาเธ่ย์--ก็คืออีกชื่อหนึ่งของเมืองจีน แบบเดียวกับที่ฝรั่งหลายประเทศเรียกไทยว่า สยามนั่นล่ะครับ)
ไม่ไปคงไม่ได้......................
ไฟท์บังคับ.....

[tumtawan]

เป็นธรรมเนียมของนักออกตัวเช่นผม
ผมย่อมต้องออกตัวก่อน เพื่อไม่ให้นักอ่านกระทู้ต้องเสียเวลาตามกระทู้นี้
-ผมอาจใช้เวลารีวิวนานหลายวัน เพราะเขียนสด/ใช้เวลาคิดนาน/งานเยอะ/เนทช้า บลาๆๆๆ แต่เชื่อเหอะครับว่า ผมอยากเขียนให้อ่านจิงๆ
-ผมไม่ได้เรียงวันที่ เวลา สถานที่การเดินทาง เพราะมันไม่ใช่ข้อมูลที่ผมต้องการนำเสนอ
-ผมไม่มีรูปสวยเด็ดให้ซี้ดซ้าด ...ด้วยความจำกัดของจำนวนสัมภาระ-ผมใช้มือถือถ่ายทั้งหมด
-ไม่มีข้อมูลการท่องเที่ยวในกระทู้นี้ ขึ้นเครื่องอะไร-ต่อเครื่องที่ไหน-นอน รร.อะไร-กินแบบไหน-ราคาเท่าไหร่-นี่ไงของกิน-ขี่จากนี่ไปนี่กี่กิโล.......พวกนี้ไม่มี เพราะข้อมูลพื้นๆเหล่านี้ล้วนดาษดื่นในโลกไซเบอรสเปซ ถ้าคุณอยากรู้ คุณหาได้แน่นอน และละเอียดกว่าผมแน่ๆ
เห็นเงื่อนไขเหล่านี้แล้วคุณคงตั้งคำถาม....ว่าแล้วจะเหลืออะไรให้เขียนถึง(วะ)?
นั่นสิ.......แล้วมันจะเหลืออะไรให้เขียนกัน..............?

ตรงกันข้าม....ผมพบว่า หากตัดภาระการต้องตามเก็บข้อมูลจิปาถะเฉกเช่นนักรีวิวทั่วไป หากใช้เวลามองทิวทัศน์ผ่านดวงตามากกว่าลอดเลนส์ ผมมีเวลาให้กับการครุ่นคิด และถ่ายทอด...มากขึ้น
มิใช่ว่าข้อมูลต่างๆ รูปภาพงามๆ นั้นไม่ดี ...นักเดินทางย่อมแบ่งปันข้อมูลการเดินทางและบรรยากาศน่าหลงใหลแห่งสถานที่ให้แก่กันและกัน
แต่มนุษย์ย่อมแตกต่าง และเช่นกัน นักเดินทางย่อมหลากหลาย
เป้าหมายของผมในการเดินทางแต่ละครั้งนั้น เหมือนเดิมและไม่เคยเปลี่ยน
นั่นคือ เดินทางข้ามผ่านภูมิประเทศภายนอก พร้อมๆกับ พรมแดนภายใน(ใจ)
สำหรับผม....ไม่มีประโยชน์อะไร หากเดินทางไกลไปหมื่นลี้ แต่ไม่มีความเข้าใจในแต่ละสถานที่ที่ข้ามผ่าน
ไม่มีประโยชน์อะไร หากพบพานผู้คนต่างแดนมากมาย แต่ไม่ได้เข้าใจสิ่งที่เขาเป็น
เพราะฉะนั้น ด้วยเป้าหมายที่แตกต่าง...สิ่งที่ผมจะแบ่งปันย่อมแตกต่างจากนักเดินทางท่านอื่นเช่นกัน...
แต่แล้วอะไรเล่า? ที่นักเดินทางอย่างผมอยากแบ่งปัน......

[tumtawan]

ในแต่ละครั้งของการเดินทาง แต่ละสถานที่ที่พบผ่าน ล้วนทำให้ผมมีคำถาม.......
คำถามที่ดูไม่น่าถาม....แต่ผมก็อยากถาม
และบางคำถาม คนถูกถาม ฟังแล้วคงไม่นึกอยากตอบ...แต่ผมก็อยากถามอยู่ดี
บางปัญหา คิดว่าถ้าได้คำตอบแล้ว ชีวิตไม่เห็นจะงอกงามตรงไหน? ผมก็ยังอยากถาม
บางคำถามตอบง่าย บางทีตอบยาก ผมก็ถือว่าเป็นภาระของผมเอง ที่จะต้องตอบคำถามเหล่านั้น
ผมต้องรับผิดชอบความขี้สงสัยของตัวเอง.....

ทำไมคนจีนชอบขากกกกก...ก่อนถุย?
อะไรที่เป็นปัจจัยบังคับให้คนจีนส่วนมาก ไม่ราดน้ำหลังจากทำภาระกิจหนักเสร็จในห้องน้ำสาธารณะ?
สำหรับพลเมืองในประเทศคอมมิวนิสต์อย่างจีน "คิว" มีความหมายว่าอย่างไร?
อะไรทำให้อารยธรรมจีนในอดีตยิ่งใหญ่ได้เช่นนั้น?
และเหตุใดมันจึงสืบเนื่องมาตลอดห้วงเวลายาวนานถึง4,000ปีได้เช่นนี้?
คนจีนนับถือศาสนาอะไร?
ใครอยู่ในประเทศจีน?
เวลานั่งส้วมไม่มีประตู คนจีนรู้สึกอย่างไร? และเราควรมีท่าทีอย่างไรกับกิจกรรมปิดลับที่กลับเปิดโล่งเช่นนี้?

...และอื่นๆ......................

เพราะฉะนั้น....คำถามเพี้ยนๆเหล่านี้แหละ ที่ผมอยากจะแชร์
และคำตอบที่อาจจะเพี้ยนพอกัน หรือเพี้ยนกว่านั่นแหละ..ที่ผมอยากจะแบ่งปัน..
ผมอยากแบ่งปันความเข้าใจในเมืองจีนที่ผมได้รู้จัก ให้กับมิตรที่ไม่เคยเห็นหน้าแต่ว่าร่วมรสนิยมเดียวกัน คือรักในจักรยาน

แต่แน่ล่ะ...ด้วยความที่มันเป็นบอร์ดจักรยาน
อีกเรื่องที่ขาดไม่ได้คือ วีธีการเดินทางด้วยจักรยานพับในต่างแดน
แฟนๆสไตรด้าอาจได้ประโยชน์มากหน่อย เพราะเล่นจิงเจ็บจิง
แต่ผมคิดว่าข้อมูลเหล่านี้ย่อมครอบคลุมรถพับได้อีกหลายสกุล ดาฮอน บรอมตั้น ไบค์ฟรายเดย์ และแม้กระทั่งจักรยานแบบฟูลไซส์
และด้วยความเคารพต่อความเป็นบอร์ดจักรยาน...ผมจะพยามไม่ลากเรื่องราวออกนอกทะเลนัก
แม้ใจจะอยากก็ตามที
......
เอาล่ะ...วันนี้เป็นบทออกตัว แค่นี้ก่อนครับ
เด๋วมีเวลามาต่อกันนะครับ

[tumtawan]

แรกสุด ผมเริ่มต้นการวางแผนเดินทางด้วยการนัดหมายกับพี่วุด ส้มบางมด ว่าจะตะลุย คุนหมิง ต้าลี่ ลี่เจียง จงเตี้ยน ร่วมกัน ด้วยรถพับทัวริ่ง
แต่แผนมาเปลี่ยน เมื่อผมมีวาสนาได้ตั๋วบินฟรี ไปกลับคุนหมิง ในวันเวลาที่พี่วุดไม่สะดวก
เกมจึงเปลี่ยน.......
และเมื่ออยู่ในเงื่อนไขการเดินทางเดี่ยว ผมจึงเลือกสไตรด้าอีกครั้ง
และเปลี่ยนผังการเดินทางจาก ปั่นมากกว่าเที่ยว เป็น เที่ยวๆปั่นๆ
พร้อมทั้งกระจายขอบเขตเส้นทาง จาก คุนหมิง ต้าลี่ ลี่เจียง จงเตี้ยน เพิ่มรูทอารยธรรมโบราณอย่าง ซีอาน ลั่วหยาง ปักกิ่ง และสัมผัสเมืองจีนรุ่นหลังราชวงศ์ชิงที่ เทียนจิน เซี่ยงไฮ้ ไปจนถึง กวางโจวและเซินเจิ้น
...เป็นอีกครั้งที่ผมพิสูจน์ว่า สไตรด้ามินินั้น...ไร้เทียมทาน.....กับการเดินทางแบบนี้
ผมนั่งเครื่องบินระหว่างประเทศ-ภายในประเทศ-โดยสารรถไฟฟ้าใต้ดินของทุกเมือง-นั่งรถเมล์-รถราง-นั่งเรือ-ปั่นข้ามเมือง-ท่องเที่ยวในมิวเซียม-นั่งรถไฟในวันที่ปราศจากพื้นที่ว่างวางของ.....ทั้งหมดผมไปกับสไตรด้า
ผมไม่ปฎิเสธว่า บางโมเมนท์ มันทุลักทุเลสิ้นดี กับการที่ต้องแบกจักรยานหนักเก้าโลพร้อมๆกับเป้สะพายหลังแบคแพค เดินในสถานีรถไฟจีนอันกว้างขวางโอฬาร พร้อมทั้งความระแวดระวังมิให้กระเป๋ากะตังค์โดนล้วง ท่ามกลางคลื่นมนุษย์ที่เว้นระยะห่างระหว่างร่างกายไม่มากเกินกว่าห้าซม......ชิท!
แต่เมื่อไไหร่ที่คุณยอมรับว่านี่เป็นราคาที่คุณต้องจ่าย ในการเดินทางพร้อมกับประสบการณ์ที่เงินเพียงอย่างเดียวซื้อมันไม่ได้
ความหมายของเรื่องราวเหล่านั้นก็เปลี่ยนไป.........

มุมที่เรายืนมอง กำหนดทัศนียภาพและความรู้สึก
โพสโมเดิร์นเตือนผมในกรณีนี้...

[raiarj]

[tumtawan]

คุณคงเคยได้ยินเรื่องราวเกี่ยวกับเมืองจีนมาบ้าง...ไม่มากก็น้อย ดีมั่งไม่ดีมั่ง
....ใช่...เรืองราวเหล่านั้น...คุณเข้าใจเมืองจีนไม่ผิดหรอก..........
ผมเรียนรู้มันด้วยประสบการณ์ของตัวเอง


ทันทีที่ล้อกางแตะรันเวย์ เครื่องบินกำลังไหลไปตามเเรงเฉื่อย ...เมื่อนั้น...การรับน้องของผมก็เริ่มต้นขึ้น............
คลิก คลิกๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆๆ แชะ แชะ แชะ คลิก ๆๆๆ ตื๊อดือ ตื๊อดือ %$#^%**&)(_)+)_+_#@!#@@$%^$^
เสียงแกะเข็มขัดนิรภัย-เสียงเชื่อมสัญญาณมือถือ-การติดต่อสื่อสารเริ่มต้น-ทุกคนพร้อมใจกันยืนขึ้นผลุนผลัน-บางคนเร่งร้อนโดดข้ามเพื่อนนั่งข้างมาที่ทางเดินกลาง พร้อมเปิดกล่องสัมภาระเหนือหัวรีบเร่ง ดึงกระเป่าออกมารวดเร็ว มิไยเสียงประกาศของแอร์สาวดังก้องลำ ราวกับทุกคนลงมติว่าไม่สำคัญ...กิจกรรมดังกล่าวดำเนินต่อไปพร้อมๆกับลำเครื่องบินที่เคลื่อนไปข้างหน้า

การรอคอยประตูเปิดเป็นไปอย่างร้อนรน ผมอยู่ในแถวนั้นในฐานะนักหลิ่วตาที่ดี...และทันทีที่ประตูเปิดออก ผู้คนก็หนีตายออกมาจากเครื่องบินโดยไม่รู้สาเหตุ
แต่ผมประเมินตัวเองสูงไป และประเมินแวดล้อมต่ำไป....ผมกระเด็นออกมาจากการกระแทกอันทรงพลังกลับมายังที่นั่งในแถว พร้อมกับแว่นหลวมๆที่กลับตกลงไปตรงนั้น...กลางสมรภูมิบาทา....

เมื่อฝุ่นจาง.....และชาวจีนคนสุดท้ายหนีตายได้สำเร็จ ผมค่อยๆก้มลงเก็บแว่นตาขาหักอันนั้นขึ้นมา.............
ใครที่สายตาเกินสามร้อยคงเข้าใจว่าผมหมายความว่าอย่างไร?

......ชิบหายแล้วกู..................ผมหารือกับตนเอง........

ใช่...คุณเข้าใจเมืองจีนไม่ผิดหรอก.....

[tumtawan]

ณ.สายพานลำเลียงกระเป๋า ผมเปิดกระเป๋าสไตรด้าออกมาอย่างระทึก
ผมคาดไว้ไม่ผิด แม้จะปิดด้วยป้ายระวังแตก
แต่ภาพการโยนกระเป๋าเดินทางผู้โดยสารที่ผมมองผ่านกระจกล้อบบี้
ผมว่าไม่รอด.......และไม่รอดจริงๆ
กระเป๋าขาด-ดิสล้อหลังคดผิดรูป-และรอยถลอกตามตัวถัง
กระเป๋าขาดและรอยบาดเป็นสิ่งที่รบกวนใจ แต่ไม่มีผลกับการขี่
แต่ดิสคดนี่สิ...............
ผมนั่งหมุนล้อหลังดัดดิสอยู่ไม่ต่ำกว่าสองชั่วโมงในอาคารผู้โดยสารขาออก
...ใช่.....ผมเข้าใจชาวจีนไม่ผิดจิงๆ.........


ผมเข้าห้องน้ำตามนิสัยของกระเพาะ ที่ทำปฎิกริยากับกาแฟเสมอ
แม้ผมจะได้ยินเรื่องห้องน้ำชาวจีนมาโดยตลอด ....แต่ที่นี่สนามบิน....ไม่มีวันที่ห้องน้ำสนามบินจะสถุล
มันคือกฎเกณท์สากลของโลก...ห้องน้ำสนามบินไม่มีวันสถุล....ผมปลุกปลอบใจให้ฮึกเหิมก่อนผลักประตูห้องส้วมเข้าไป....................
ห้องแรก...หนอนน้อยทักทายผม
ผมเปิดห้องที่สอง....หนอนน้อยทักทายผม
ห้องที่สาม....หนอนน้อยปีนออกมาจากหลุม คงไม่ได้ทักทาย แต่ก็เห็นหน้ากันชัดเจน
ผมไม่เปิดห้องที่สี่ ทว่ากลับมานั่งสงบสติอารมณ์
และปลอบโยนตัวเองอย่างเงียบๆ.......
ไม่ผิดหรอก......พวกเราเข้าใจเมืองจีนไม่ผิดหรอก


ผมพาสังขารไร้การระบายพร้อมกับสหายดิสคดมาขึ้นรถบัสเข้าเมือง
คนแน่น-ผมยืน
และแน่นตลอดสี่สิบห้านาทีที่โดยสาร
เมื่อรถปล่อยผมที่หอกลองกลางเมือง
ผมพบว่ากระเป๋าด้านหลังที่ห้อยกับกางเกงนั้น ซิปถูกเปิดออก
ไม่มีอะไรหาย เพราะในนั้นไม่มีอะไรมีค่า
มันเป็นเพียงกระเป๋าใส่หมวก-ครีม-ทิชชู่ และของประดามีที่ใช้บ่อยและหยิบง่าย
นั่นคงเป็นคำเตือนแบบชิลๆ ต่อนักเดินทางอ่อนประสบการณ์แบบผม
ว่า....ใช่......ผมเข้าใจคนจีนไม่ผิด......
ทั้งหมดเกิดขึ้นในวันแรกที่ผมเหยียบเมมืองจีน.......
เป็นเหตุการณ์ต่อเนื่อง เหมือนหนังควบในโรงชั้นสาม
หรือจะให้ผมเข้าใจว่าอย่างไร?

[tumtawan]

แต่...อย่างไรก็ดี
ผมไม่คิดว่า เราควรจะต้องแก้ต่างอะไรให้กับชาวจีน-เมืองจีน-สังคมจีนในกรณีต่างๆเหล่านี้
มันคือความจริง และมันก็คือค่าใช้จ่าย หากคุณต้องการสัมผัสเมืองจีน
ซึ่งผมขอบอกว่า ราคาถูกมาก หากเทียบกับสิ่งที่คุณได้รับกลับมา
ผมจะขอเปรียบเทียบง่ายๆเกี่ยวกับอารยธรรมจีน

ในขณะที่ชาวจีนตั้งกลุ่มสังคมแบบเมือง มีอารยธรรมยุคบรอนซ์ที่รุ่งเรืองและวิจิตร เมื่อ 3,500 ปีก่อน ฝั่งเซาอ์อิสท์เอเชีย โดยเฉพาะในพื้นที่ประเทศไทย กำลังอยู่ในช่วงรอยต่อระหว่างหินใหม่และช่วงสังคมเกษตร โดยมีหม้อเขียนสีลายก้นหอยแบบบ้านเชียง เป็นนวัตรกรรมที่ทันสมัยสุดๆณ.เวลานั้น
2,200 ปีก่อน จีนถูกรวบรวมโดยจักรพรรดิจิ๋น มีภาษาเขียนที่เป็นกลาง-เริ่มสร้างกำแพงเมืองจีน-สร้างถนนเชื่อมเมือง ฝั่งเอเชียอาคเนย์อยู่ในยุคสังคมเกษตร เราพบหลักฐานของชุมชนที่เพาะปลูกและฐานเสาบ้านยกสูงแถบอิสาน
1,300 ปีก่อน จีนในยุคเจริญสูงสุดฐานะศูนย์กลางของโลก (อีกฝั่ง จากเส้นทางสายไหม) ณ.นครฉางอัน ในฝั่งเรา...คือเมืองหริหราลัย หรือ ร่อเลย ยุคก่อนนครวัต
ประวัติที่เหลือ คิดว่าหาอ่านได้ไม่ยากในอินเตอร์เนต

เพราะงั้น....เหล่านี้ ไม่ใช่เหตุผลที่นำมาเป็นข้ออ้าง ในการไม่มาเยือนเมืองจีน
ไม่ใช่แม้แต่ สิ่งที่ควรทำให้เราหงุดหงิดใจ เมื่อประสบกับเหตุการณ์เหล่านี้
คุณลองนึกถึงบ้านเมืองเรามั่ง ใช่ว่าจะวิเศษเลิศเลอเกินสังคมอื่นๆ
ตุ๊กๆพาฝรั่งเข้าร้านเพชรเก๊-แท้กซี่ชาร์จผู้โดยสารห้าเท่ามิเตอร์-ผู้คนข้ามถนนใต้สะพานลอย-สถานขายบริการอยู่ในเมืองที่กฎหมายห้ามขายบริการ แต่รัฐบาลโกรธเป็นฟืนเป็นไฟเวลาใคร (โดยเฉพาะต่างชาติ) พูดมันออกมา-พลเมืองกราบไหว้หมูห้าขาแต่นักวิชาการโดนอันธพาลต่อยแล้วผู้คนสมน้ำหน้า
..................
ไม่มีสังคมใดวิเศษเกินกัน
บ้านเมืองเราไม่ได้น่าอยู่ที่สุดในโลกแบบที่พยามพูดประโคมกัน
เราเพียงแต่อาศัยอยู่ในเงื่อนไขที่แตกต่างกัน
น่าอยู่ ไม่น่าอยู่ ขึ้นกับว่ารากของเรามันไปงอกที่ไหน?
มันก็เท่านั่น.........

[tumtawan]

อารยธรรมจีนเริ่มต้นขึ้นเมื่อ 4,000 ปีก่อน ..แม้พรรคคอมมิวนิสตืจีนจะพยามดึงเวลาให้เนิ่นนานออกไปจนถึงห้าและหกพันปี แต่หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ไม่อนุญาตให้ทำเช่นนั้นได้
และอารยธรรมที่ค่อนข้าง unique อันนี้ ดำเนินต่อเนื่องมาเรื่อยๆ จนถึงในยุคปัจจุบัน
ไม่ว่าจะผ่านสมัยผู้ปกครองต่างชาติมากี่ครัง ( ราชวงศ์หยวนเป็นชาวมองโกล-ราชวงศ์ชิงเป็นแมนจู-พวก turk เองก็เคยปกครองจีนในช่วงสั้นๆหลายครั้ง-จนถึงยุคกึ่งอาณานิคมตั้งแต่สงครามฝิ่น-และญี่ปุ่นในแมนจูกัว)
จีนก็ไม่เคยสิ้นชาติ.....และตรงกันข้าม....พวกต่างชาติที่เข้ามาปกครอง (ไม่ทั้งหมด แต่มีแน่) ถูกทำให้เป็นจีน....
นี่เป็นเรื่องที่น่าทึ่งมาก
นึกถึงกรีกกับโรมัน (สองพวกนี้ไม่ใช่ชนชาติเดียวกัน แต่กรีกกลายเป็นโรมันแบบเนียนๆเมื่อถูกปกครอง)
อียิปต์นี่ยิ่งใหญ่มากในสมัยโบราณ แต่ลองดูสิว่าใครเป็นประชากรส่วนมากของอียิปต์ปัจจุบัน--ชาวอาหรับ
หรือเอาใกล้ๆ...ล้านนาหลังจากพ้นสองร้อยปีใต้การปกครองของหงสาวดี ศิลปะและสถาปัตยกรรม ล้วนเป็นแบบพม่าทั้งสิ้น
เพราะงั้น..มันไม่ใช่เรื่องธรรมดาแน่ ที่อารยธรรมจีนเติบโตยิ่งใหญ่ได้ขนาดนั้น และดำเนินเรื่อยมาถึงขนาดนี้
ผมแบ่งคำถามที่ตอบยากนี้เป็นสองคำตอบ

ทำไมอารยธรรมจีนจึงกำเนิดและยิ่งใหญ่ขึ้นมาได้?
........เอาแบบกระชับๆ ไม่เยิ่นเย้อเกินความเป็นบอร์ดจักรยาน...ผมคิดว่าเป็นเพราะปัจจัยสามสี่ข้อดังต่อไปนี้
-ตำแหน่งแห่งที่ที่อารยธรรมจีนกำเนิดและงอกงามขึ้น อยุ่ในพื้นที่ที่ค่อนข้างโดดเดี่ยวพอสมควร แต่ทว่าอุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากร
ลุ่มแม่น้ำเหลืองทำให้ประชากรจีนเพาะปลูกงอกงาม และทะเลทรายโกบีทางเหนือ-เทือกเขาหิมาลัยและที่ราบสูงธิเบตทางตะวันตก-ทะเลทางตะวันออก เป็นปราการธรรมชาติที่ทำให้ชาวจีนอยู่สงบได้ระดับหนึ่ง และเป็นระดับที่มากพอในการวิวัฒวัฒนธรรม
-บรอนซ์ ซึ่งเป็นแร่ที่มีมากในจีน ช่วยให้ชนชาติจีนประดิษฐ์สิ่งที่เป็นนวัตรกรรมนับไม่ถ้วน โดยเฉพาะอาวุธ อันเป็นเครื่องมือที่สำคัญที่สุดในยุคโบราณ
-ภาษา โดยเฉพาะภาษาเขียน(ที่มีกำเนิดลึกลับมากในแวดวงวิชานิรุกติศาสตร์ และถือเป็นภาษาหนึ่งในสี่ของภาษาที่มีความเป็นเอกเทศที่สุด คือพัฒนาขึ้นมาโดยไม่ได้หยิบยืม-ดัดแปลงจากแหล่งใด) ช่วยเรียนรู้-บันทึก-ส่งต่อ-แพร่ขยาย-อารยธรรม
-จำนวนประชากรที่มากเป็นพิเศษเมื่อเทียบกับชนชาติอื่น-ความมีเอกลักษณ์ของชนชาติ-ความสามารถในการรับและปรับใช้วัฒนธรรมอื่นๆ-สิ่งประดิษฐ์ที่วิเศษอย่าง เข็มทิศและกระดาษ ..ทั้งหมดล้วนมีบทบาทในการสร้างชาติจีน
.......ลึกกว่านี้....ไม่รู้แล้ว

[tumtawan]

ส่วนคำถามที่สอง....ผมพบว่าแม่งตอบยากชิบหาย เพราะมีน้อยอารยธรรมมากๆที่จะอยู่รอดได้นานขนาดนี้ จึงไม่มีเคสตั้ดดี้ให้เปรียบเทียบ
แต่จะลองดู...............

...........ผมคิดว่า แนวความคิดแบบขงจื๊อ และความเชื่อเรื่องอาญาสวรรค์ มีผลสำคัญกับเรื่องนี้....

หัวใจของปรัชญาขงจื๊อ คือ การสร้างระเบียบการปกครองขึ้นในสังคม
จะเปรียบว่าเป็นรัฐธรรมนูญสมัยโบราณก็คงไม่ผิดจากนี้มากนัก
ปรัชญาความคิดขงจื๊อ เกิดขึ้นในช่วงที่จีนกำลังก่อร่างสร้างองค์กรทางสังคม อันประกอบด้วยรัฐเล็กน้อยหลายรัฐ ชนเผ่าหลายชนเผ่า ผู้คนหลายชนชาติ
ด้วยความแตกต่างหลากหลาย จำเป็นต้องมีแนวความคิดอะไรบางอย่างเพื่อจัดระบบมัน ให้ความแตกต่างนั้นอยู่ด้วยกันได้อย่างราบรื่น
เมื่อสองพันกว่าปีก่อน คอนเซ็ปของปรัชญาขงจื้อ จึงเป็นเครื่องมือชนชั้นนำใช้ปกครองพลเมืองในรัฐ
ผู้คนถูกแบ่งเป็นช่วงชั้น แต่ละช่วงชั้นมีวิถีปฎิบัติแต่กันแตกต่างกันไป และความมีศักดิ์ศรีก็ลดหลั่นกันไปเช่นกัน
การข้ามชั้นของคนในสังคม เกิดขึ้นไม่ได้ เว้นแต่วิธี้เดียว คือด้วยการศึกษาหาความรู้-แล้วสอบเข้าเป็นจอหงวนหรือ จนท.ของรัฐ หรือผ่านการรบพุ่ง แสดงความแกล้วกล้าในสนามรบ

โดยตัวปรัชญาขงจื้อเอง...อุดมคติสูงสุดคือการรักษาความสงบกลมกลืนของสังคม
ด้วยโลกทัศน์ช่นนี้ ผู้คนมิอาจหาญกล้าท้าทายอำนาจอันเหนือกว่า
และต่างค้อมน้อมรับช่วงชั้นที่ตนสังกัดอย่างสยบยอม
และในอีกทางหนึ่ง....วิธีการข้ามช่วงชั้นนั้นเอง ก็เป็นวิธีที่วิเศษในการหาคนเก่งกล้า (เก่งจริงๆ ไม่ใช่ลูกท่านหลานเธอ) มาปฎิบัติงานสำคัญต่างๆในรัฐ
ซึ่งแน่นอน ย่อมทำให้รัฐมีความมั่นคงและประสิทธิภาพสูงสุด
สองอย่างนี้ขับเคลื่อนทำให้รัฐจีน ถือเป็นรัฐที่มีความเข้มแข็งและมีเอกภาพมากที่สุดรัฐหนึ่ง เมื่อเปรียบกับรัฐอื่นๆในสมัยโบราณ
และความเข้มแข็งนี้เอง ที่มากดทับโครงสร้างของช่วงชั้นอีกที โดยเบ็ดเสร็จเด็ดขาด.... ไม่อาจกระดุกกระดิก
โครงการใหญ่โตเกินจินตนาการแบบกำแพงเมืองจีน-พระราชวังกู้กง-สุสานจิ๋นซี-หุ่นทหารดินเผา...จึงสามารถเกิดขึ้นได้
และสำเร็จได้ ด้วยพลเมืองที่มีจักรวาลทัศน์แบบเดียวกัน (แต่มีเกร็ดนิดนึงครับ ตรงที่ยุคจักรพรรดิจิ๋นซีเอง เป็นคนสั่งเผาตำราขงจื้อให้หมดสิ้น และใช้ความเข้มแข็งของรัฐทหารเป็นปัจจัยในการขับเคลื่อนเมกะโปรเจ็คทั้งหลายให้สำเร็จ)

แนวความคิดที่ว่าด้วยอาญาสวรรค์เอง ก้ช่วยเสริมให้การบริหารอำนาจนั้น เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
จริงอยู่ ที่สมัยนั้น จักรพรรดิเองที่ใหญ่สุดในสามโลก....แต่ถ้าพูดกันตรงไปตรงมา ถึงจะใหญ่ ก็เป็นไปตามคำบัญชาแห่งสวรรค์
พูดง่ายๆคือ จักรพรรดิคือเครื่องมือของสวรรค์ในการปกครองมนุษย์
เพราะงั้น คนจีนโบราณจึงเชื่อเหลือเกินในเรื่องสัญญาณจากฟ้า คำสั่งจากสวรรค์
ฤกษผานาที-ฮวงจุ้ย-โหงวเฮ้ง เทคโนโลยีโบราณเหล่า เกิดขึ้นมาเพื่อตอกย้ำความเกี่ยวข้องสัมพันธ์ระหว่างสวรรค์และโลกมนุษย์
ถึงขนาดว่า ที่สุดแล้ว ไม่ว่าการผลัดแผ่นดินแต่ละครั้งจะเหี้ยมโหดเพียงใด พ่อฆ่าลูก ลูกฆ่าพ่อ พี่ฆ่าน้อง นองเลือดแค่ไหน
แต่ผู้ชนะคนสุดท้าย คือประสงค์ของสวรรค์ และบัลลังก์นั่นเองคือการเชื่อมต่อของผู้รับสนองลิขิตสวรรค์อย่างมิต้องสงสัย
ราชวงศ์ต่างๆจึงสามารถร้อยเรียงเป็นเรื่องราวเดียวกัน-ต่อเนื่องกันได้ด้วยแนวคิดเช่นนี้ ( เปรียบเทียบกับราชวงศแบบไทยๆนะครับ ...ตอนพ่ายพม่าครั้งแรก-เสียกรุงครั้งที่สอง-ธนบุรี-รัตนโกสินท...ทั้งหมดนี่คนละแคว้น คนละอาณาจักรเลยนะครับ...แต่ถ้าใช้มุมมองแบบจีนโบราณมอง คงเห็นเป็นแค่การเปลี่ยนแปลงราชวงศเท่านั้น)

อีกปัจจัยหนึ่งอันมาจากสภาพทางภูมิศาสตร์ ก็น่าคิดว่าสำคัญ
คือด้วยความที่ประเทศจีนมีประชากรมากมาย และมีพื้นที่อันกว้างใหญ่ไพศาล ( ถ้าผมนั่งรถไฟจากคุนหมิงไปซีอาน จะใช้เวลาสามสิบแปดชั่วโมงบนรถไฟแบบด่วนที่สุด) ในขณะเดียวกัน ประชาการก็แตกต่างหลากหลายเผ่า ชาติพันธ์
สงครามทั้งภายในและภายนอกแต่ละครั้ง.....ไม่ว่าจะรุนแรง ยาวนานแค่ไหน...ย่อมเหลือพื้นที่บางพื้นที่ รัฐบางรัฐ คนบางกลุ่ม อยู่รอดอย่างมั่นคงเสมอ
กลุ่มคนเหล่านั้น..ด้วยอำนาจของรัฐจีนที่แผ่ปกคลุมทั่วถึงพื้นที่อันไพศาล-ย่อมถือว่าตนเป็นชาวจีน(ฮั่น)
และสามารถสืบแผ่นดินต่อไปได้ ในนามของจีนเดียวกัน ด้วยจำนวนคนที่มากพอสำหรับกิจการต่างๆของรัฐ
รัฐจีนจึงไม่เคยสะดุดแม้จะผ่านยุคสามก๊ก-ยุคสงครามกลางเมือง-หรือไม่ว่ายุคสงครามใดๆ
ตายไปมากแค่ไหนก็ตาม.......แต่ความจริงก็คือ คนยังเหลืออีกเยอะสำหรับสร้างบ้านแปงเมืองครั้งต่อไป......

ข้ออื่นๆ ,เช่นเดียวกับคำตอบข้างต้น, ล้วนเป็นปัจจัยส่งเสริมร่วมทั้งสิ้น
ภาษาที่ส่งผ่าน-ระบบการเขียนบันทึก-นวัตรกรรมใหม่ๆในสังคม-ความสามารถในการรับศิลปะวิทยาการจากภายนอก
สี่พันปีของจีน...จึงเป็นสี่พันปีที่เต็มไปด้วยห่วงโซ่แห่งความต่อเนื่องของอารยธรรม.....
แต่............................
...............................
...................................
เรื่องราวเกี่ยวกับความต่อเนื่องเหล่านี้ ไม่ได้จบสวยนัก.......
ถ้าจะว่าไปแล้ว......
......................
..............

[tumtawan]

ที่ผมทิ้งท้ายว่าจบไม่สวยนั้น...เพราะตามตรรกะแล้ว หากจีนสามารถพัฒนาอารยธรรมมาได้อย่างยิ่งใหญ่ไร้เทียมาทานกว่าเพื่อน และก่อนเพื่อน มาอย่างต่อเนื่องยาวนานร่วมครึ่งหมื่นปี

ปัจจุบันขณะนี้ของเมืองจีน...ควรจะเป็นประเทศที่มีเทคโนโลยีสูงกว่าฝั่งตต.อย่างมากมาย ( ฝรั่งรับเอาเข็มทิศและวิธีการผลิตกระดาษของจีนไปใช้ เมื่อพันกว่าปีก่อน...เอาความรู้เกี่ยวกับดาราศาสตร์-แผนที่-เส้นทางการเดินเรือไปใช้ เมื่อหกร้อยปีก่อนอย่างตรงๆ ไม่อะแด๊ปอะเดิ๊ปไรเลย หรือตัวอย่างเช่น
มาร์โคโปโลเอง เมื่อเห็นสะพานโค้งในเมืองจีน เมื่อแปดร้อยปีก่อน ยังได้บันทึกเอาไว้ด้วยความทึ่งในความรู้เกี่ยวกับวิศวกรรมของคนจีน พร้อมทั้งได้ถ่ายทอดแบบไปใช้สร้างในฟลอเรนซ์อีกด้วย)

จีนควรเป็นประเทศพี่เบิ้ม โคตรฌบิ้ม มหาเบิ้มกว่าอเมริกา (อเมริกา อายุแค่สองร้อยปีเท่านั้นนะครับ...อย่าลืม)เพราะเหนือกว่าในทุกด้าน ทรัพยากร-ภูมิปัญญา-ปรัชญาวิธีคิด-เทคโนโลยี-จำนวนประชากร

พลเมืองจีนควรเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพดีที่สุดในโลก ในทุกแง่มุม ( ผ่านประวัติศาสตรที่ยาวนาน-มีประสบกาณมหาศาลผ่านการจดบันทึกเป็นระบบ-และจำนวนที่มากของคนก็ช่วยให้การคัดเฟ้นคนเก่งเกิดขึ้นได้ไม่ลำบาก-ประชาชนจีนควรมีความกลมกลืนกลมเกลียวเพราะผ่านช่วงเวลากึ่งเมืองขึ้นมาด้วยกัน)

แต่ทั้งหมดนั้น....มันไม่ได้เกิดขึ้น.......

มิหนำซ้ำ...ในยุคศตวรรษที่ 18-19 จีนถูกมองว่าเป็นประเศล้าหลังและยากจน
ดูเหมือนว่า ความเจริญรุ่งเรืองของจีน จะหยุดพัฒนามาตั้งแต่ศตวรรษที่ 15 เป็นต้นมา
และศูนย์กลางของโลกก็ย้ายฝั่งข้ามทวีปไปสถิต ณ.ยุโรปนับแต่นั้น......

เป็นเพราะอะไร?

[tumtawan]

เพราะประวัติศาสตร์แบบ what if เป็นการคาดเดาสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้น...เพราะฉะนั้น คนที่จะตอบได้ต้องมีความรู้กว้างขวางทั้งเรื่องจีนศึกษาและบริบทรอบข้าง
และผมมีไม่มากพอ.....ผมจึงให้คำอธิบายอย่างครอบคลุมแก้ข้อสงสัยนี้ไม่ได้

แต่ผมเชื่อว่า คำตอบต่อคำถามข้อนี้ย่อมไม่ใช่ยากธรรมดา.....
ผมพบว่า มันคือคำถามที่ยากเป็นพิเศษ เพราะแม้แต่โจเซฟ นีดแฮม ชาวอังกฤษผู้เป็นเอกด้านจีนศึกษา...ยังไม่สามารถให้ปัจจัยที่ชัดเจนแก่เรื่องนี้ จวบจนแม้ช่วงสุดท้ายของชีวิต

แต่อย่างไรก็ดี...นีดแฮม..แม้ไม่ได้ให้คำตอบตรงๆ แต่ก็สันนิษฐานเอาไว้หลายข้อ คือ
-อาจเป็นเพราะจีนเป็นประเทศที่มีรัฐเข้มแข็งมาก ในพื้นที่รอบๆเองก็ไม่มีใครงัดข้อได้ ความกระหายต่อการประดิษฐและวิวัฒนาการสังคมจึงไม่เข้มข้น
-คนจีนไม่มีแรงบันดาลใจต่อการสร้างสรรอีกต่อไป เพราะสนใจการเลื่อนช่วงชั้นของชีวิตผ่านการทำงานกับราชการ
-คนจีนไม่มีคนชั้นกลาง เพราะรัฐผูกขาดการค้าไว้ทั้งหมด (คนชั้นกลางเป็นคีย์สำคัญของปฎิวัติอุตสาหกรรมอังกฤษ)
-รัฐเข้มแข็งและเด็ดขาด จึงกำหนดวาระทางสังคม-นโยบาย-กฎหมาย และการบังคับใช้ได้ตามใจชอบ สิ่งใดที่ขัดกับแนวทางของรูฐจึงไม่ได้รับการสนับสนุน ในบรรยากาศเช่นนี้ ความกระหายในการคิดค้นนวัตรกรรมหรือประดิษฐสร้างสรรสิ่งต่างๆจึงไม่งอกงาม

ถ้าเราจะสมาทานความคิดและทฤษฎีของนีดแฮมเพื่อมาอธิบายปรากฎการณนี้ ก็จะกลายเป็นว่า ความเข้มแข็งเด็ดขาดของรัฐจีนนั่นเอง ที่เป็นตัวถ่วงไม่ให้เกิดพัฒนาการสูงสุดขึ้นในพื้นที่นี้

.....ข้อสันนิษฐานนี้ ชวนให้ผมครุ่นคิดถึงประโยคเกี่ียวกับชีวิตท่อนหนึ่ง ที่รุ่นพี่ngoของผม เคยย้ำไว้ว่า
" เสถียรภาพ คือ ความยืดหยุ่น " ยิ่งเรามีความสามารถยืดหยุ่น-ปรับตัว-พลิกกระบวนทัศน์ได้ดีแค่ไหน โอกาสที่เราจะอยุ่รอดในปริมณฑลใดๆ ยิ่งมากขึ้นเท่านั้น

ผมคิดมันกลับไปกลับมา....พบว่าประโยคนี้ มีความจริงอยู่ไม่น้อย
และคมสัส.......

[tumtawan]

เอ๊ะ!.....อ่านๆดูแล้ว กระทู้นี้ มันเครียดไปไหมนี่

ถ้ารู้สึกว่าหนักไป แจ้งให้รู้ตัวหน่อยก็ดีนะครับ
จะสลับด้วยเรื่องเบาๆบ้าง

[GT2008]

ต่อเลยครับ...

[ซาเล้งสีแดง]

ขอจองแถวหน้า เก้าอี้สุดท้าย ติดตามชมและชื่นชอบทริปทัวริ่ง แบบฉบับของคุณ tumtawan ครับ