PRODUCT REVIEW: Dura-ace Di2

[Marketing Probike]

สวัสดีค่ะ ชาวเสือหมอบทุกท่าน

วันนี้ทางโปรไบค์มีรีวิวการใช้งาน Dura-ace Di2 จากนิตยสาร Sports Street ฉบับเดือน พ.ค.มาให้เพื่อนๆชมกันค่ะ

Fly By Wire กับ Dura-ace Di2
สรศักดิ์ สุบงกช

มีคำพูดที่เราได้ยินมานานอยู่วลีหนึ่งว่า”ความเปลี่ยนแปลงเป็นนิรันดร์” อันหมายความว่าสรรพสิ่งย่อมมีความเปลี่ยนแปลงไม่หยุดนิ่ง มีพัฒนาการทั้งดีและร้าย คำพูดนี้ใช้ได้กับทุกสิ่งรวมถึงอุปกรณ์ประกอบจักรยานที่พวกเราใช้ ไม่ว่าจะเป็นเมาเทนไบค์หรือเสือหมอบต่างถูกพัฒนากันมามากกว่าจะถึงปัจจุบัน หนึ่งในพัฒนาการที่เราอยากพูดถึงในฉบับนี้คือระบบเกียร์อีเลคทรอนิคในซีรีส์ Dura-Ace7970 จากค่าย Shimano ที่กำลังเริ่มทำตลาดในปัจจุบันนี้และบริษัท Probike คือผู้แทนจำหน่ายแต่ผู้เดียวในประเทศไทย มันมีชื่อเรียกย่อๆว่า Di2(ดีไอทูว์) ที่ทาง Shimano ประกาศว่าจะกลายเป็นสินค้าระดับแนวหน้า เป็นผู้นำให้ค่ายอื่นวิ่งไล่ตามอีกอย่างน้อยๆก็เกือบสิบปี ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น?



กว่าจะเปิดสายการผลิตให้นักจักรยานผู้พิสมัยความไฮ-เทคได้สัมผัส Di2 ได้กวาดรางวัลประเภท “สุดยอดนวัตกรรม” แห่งปี 2008 มาแล้วจากนิตยสาร Popular Science ฉบับเดือนธันวาคม จากการแข่งขันกับคู่แข่งนับสิบราย เดวิน วอลตันแห่งบริษัท Shimano สหรัฐฯกล่าวว่า “วงการแข่งจักรยานอาชีพระดับโลกยังไม่เคยสัมผัสนวัตกรรมใหม่ล้ำยุคเช่น Dura-Ace Di2 มาก่อน ซึ่งอุปกรณ์กลุ่มนี้มีประสิทธิภาพสูงและช่วยให้เปลี่ยนเกียร์ได้แม่นยำกว่าในอดีต รางวัลใหญ่จากนิตยสารพ็อพพิวลาร์ไซน์นี้ถือเป็นเกียรติต่อ Shimano ในด้านความคงความเป็นผู้นำไว้ด้วยDi2 อันเป็นกรุ๊ปเซ็ตสำหรับเสือหมอบรุ่นล่าสุดจาก Dura-Ace สัญลักษณ์แห่งมาตรฐานในประสิทธิภาพ สำหรับนักแข่งจักรยานทางเรียบและผู้รักการขี่จักรยานเสือหมอบมาตั้งแต่ปี1973” จะจริงหรือไม่ ตอนท้ายๆบทความเราจะได้พิสูจน์กัน

[Marketing Probike]

นั่นคือข้อมูลเบื้องต้นที่ปรากฏอยู่ในสื่อต่างประเทศซึ่งไม่เกี่ยวกับจักรยานโดยตรง ส่วนข้อมูลทางเทคนิคของ Di2 โดยสังเขปก็คือมันเป็นชุดเกียร์จักรยานเสือหมอบที่ทำงานด้วยอีเลคทรอนิค หรือพูดให้ง่ายเข้าคือเคลื่อนไหวด้วยแรงกระตุ้นของไฟฟ้าโดยมีแหล่งพลังงานคือแบตเตอรี่ขนาดเท่าโทรศัพท์เคลื่อนที่ มีแป้นสัมผัสรับคำสั่งจากปลายนิ้วแล้วแปลงเป็นแรงเคลื่อนไฟฟ้าส่งต่อไปยังชุดอุปกรณ์สำคัญ คือสับจานหน้าและตีนผีให้เปลี่ยนตำแหน่งโซ่วางบนจานหน้าและเฟืองได้อย่างแม่นยำ กระแสไฟฟ้าจะถูกจ่ายจากแบตเตอรี่เพียงก้อนเดียวไปยังแป้นสัมผัสหลังมือเบรกซ้ายขวา ในตำแหน่งเดียวกับจุดเปลี่ยนเกียร์ในระบบเฟืองกลและเคเบิลแบบเดิม ด้วยการเดินสายไฟฟ้าซึ่งเลือกวิธีการเดินได้หลายแบบและจะเดินภายนอกหรือสอดเข้าในเฟรมก็ได้ ในกรณีที่เฟรมจักรยานนั้นถูกออกแบบไว้สำหรับ Di2โดยเฉพาะ ปัจจุบันมีเพียงเฟรม Trek รุ่น Madone แต่ในอนาคตเมื่อ Di2แพร่หลายมากกว่านี้ก็น่าจะมีเฟรมแบรนด์อื่นออกแบบให้ร้อยสายด้านในได้

[Marketing Probike]

จุดเด่นประการแรกคือรูปโฉม เริ่มตั้งแต่มือเบรกและแป้นสัมผัสเปลี่ยนเกียร์ซึ่ง Shimano พยายามทำให้ง่ายต่อการใช้งานที่สุด

มือเบรกยังคงวางไว้ในตำแหน่งเดิมเพียงแต่มันทำหน้าที่เดียว ไม่สามารถกดเข้าด้านในเพื่อเปลี่ยนเกียร์หน้า/หลังได้เหมือนก่อน ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของแป้นสัมผัสเพื่อเปลี่ยนตำแหน่งโซ่วางตัวชิดกันค่อนมาทางด้านหลัง ในตำแหน่งเดียวกับก้านเปลี่ยนเกียร์ในระบบกลเดิม ที่นับว่าใหม่สำหรับมือเบรกและแป้นสัมผัสเปลี่ยนเกียร์ในครั้งนี้คือ Shimano เลือกใช้วัสดุคาร์บอนไฟเบอร์แทนที่อลูมินัมใน Dura-Ace เดิม เนื้อวัสดุประณีตและเบาลงรวมทั้งสวยขึ้นด้วย หัวเบรกยางหุ้มถูกออกแบบใหม่ให้เรียวยาวจับถนัดกว่าเก่า สายเคเบิลเบรกและเกียร์ยังถูกวางไว้ในตำแหน่งเดิมเช่นระบบเกียร์กลทั่วไป เพียงแต่สายเคเบิลเกียร์เปลี่ยนเป็นสายไฟฟ้าขนาดเล็กกว่า สายไฟสับจานหน้าร้อยหลบออกจากแป้นสัมผัสด้านขวาเข้าใต้แถบพันแฮนด์มายังท่อหน้า ร้อยต่อเข้าในแถบบังสายเป็นแถบกาวกางสองหน้าติดสนิทใต้ท่อล่างไปยังสับจานหน้า ผ่านจุดรวมใต้ชุดกะโหลกต่อไปยังตีนผี

[Marketing Probike]

เราเดาได้ว่าคำถามในใจของผู้อ่านมาจนถึงตรงนี้ คือ ทำไมยังใช้สายเคเบิลส่งสัญญาณอยู่แทนที่จะส่งสัญญาณแบบไร้สาย?”
เหตุผลของ Shimano ที่ตอบมานั้นเข้าท่าทีเดียวว่า “เพราะอยากให้มันง่าย” นั่นเอง

ง่ายยังไง? รายละเอียดคือการส่งสัญญาณด้วยสายเคเบิลนั้นสามารถรวมแหล่งพลังงานมาไว้ที่เดียวได้คือตรงแบตเตอรี่ใต้ขวดน้ำติดเฟรม ไม่ว่าจะเป็นสับจานหน้าหรือตีนผีต่างรับพลังงานจากแบตเตอรี่ตัวนี้ผ่านสายเคเบิล ตัดปัญหาการปรับแต่งได้หมด ทั้งการตั้งโค้ดสัญญาณระหว่างแป้นสัมผัสไปยังตีนผีและสับจานหน้า ลดน้ำหนักรวมอุปกรณ์ได้เนื่องจากไม่ต้องใส่แบตเตอรี่ไว้หลายจุด ทั้งที่มือเปลี่ยนเกียร์ 2 จุดซ้ายขวา ที่สับจานหน้าและที่ตีนผีอย่างละจุด ให้แบตเตอรี่ตัวเดียวเท่านั้นที่จ่ายไฟทั้งหมดผ่านเคเบิล เมื่อจะเปลี่ยนแบตก็ทำแค่จุดเดียว มันง่ายใช่หรือไม่? ลองอ่านรายละเอียดของย่อหน้านี้ทั้งหมดแล้วคุณจะมีความเห็นเหมือนเราคือ “มันง่าย” จริง

[Marketing Probike]

เมื่อพูดถึงแบตเตอรี่แล้วมาดูกันในรายละเอียด

SM-BTR1คือ แบตเตอรี่ลิเธียม-อิออนแบบเดียวกับที่ใช้ในโทรศัพท์เคลื่อนที่ มันถูกออกแบบให้เล็กกะทัดรัด เบา และชาร์จประจุเมื่อใดก็ได้ที่ต้องการโดยไม่ต้องดึงประจุไฟฟ้าเดิมออก ไร้เมโมรี่เอฟเฟคต์เหมือนแบตฯของโทรศัพท์เคลื่อนที่สมัยใหม่ทุกประการ ถูกติดตั้งแน่นหนาบนฐานที่ยึดเฟรมไว้ด้วยเข็มขัดซิป (zip tie) แป้นยึดยาวและบางเข้ากับรูน็อตยึดก้านจับขวด ด้วยการสอดก้านนี้ไว้ใต้ก้านจับขวดแล้วร้อยน็อตผ่าน ขันให้แน่นเมื่อประกอบก้านจับขวดกับท่อล่างของเฟรม ก้านจับขวดและตัวขวดน้ำเองจะทำหน้าที่เป็นเครื่องป้องกันแบตเตอรี่ไปในตัว ด้วยน้ำหนักแบตฯเพียง 68 กรัมนั้น คุณแทบไม่รู้สึกเลยถึงความแตกต่าง



คำถามอีกข้อที่อุปกรณ์ใช้แบตเตอรี่ต้องเจอคือ “ถ้าแบตฯหมดจะทำยังไง? ”

คำตอบคือแบตเตอรี่ความจุ 7.4โวลต์ นี้แทบไร้ปัญหาโดยสิ้นเชิงถ้าคุณไม่ลืมชาร์จ เมื่อชาร์จเต็มจะใช้งานต่อเนื่องเป็นระยะทางได้ 1,000ก.ม.- 2,000ก.ม ในสภาพการขี่ตามปกติใครบ้างล่ะที่จะขี่ต่อเนื่องเกิน 1,000ก.ม.? ถ้าคุณกลัวว่าแบตฯจะหมดก็ถอดออกมาชาร์จได้เมื่อขี่ไปแล้วสักสามสี่ครั้ง ตั้งทิ้งไว้เฉยๆแค่ 1.5 ชั่วโมงไฟก็เต็ม ซ้ำเมื่อประกอบแป้นแล้วยังทนทานทั้งต่อแรงกระแทกและน้ำสาดได้ด้วย ถ้าไฟจะหมดจริงๆคงไม่ใช่ความผิดของแบตเตอรี่หรอกนอกจากคุณเองนั่นที่ลืมชาร์จ หากต้องขี่จักรยานกลับบ้านในเกียร์หนักหรือเบากว่าที่ต้องการโดยเปลี่ยนไม่ได้ คงไม่ต้องแช่งด่าใครนอกจากตัวเอง ถ้าคุณอยากพกแบตเตอรี่สำรองคงไม่มีใครห้าม แต่จะพกไปทำไมให้หนักล่ะในเมื่อขี่กันตามปกติแบตเตอรี่ก้อนเดียวนั่นก็ไม่มีทางหมดอยู่แล้ว?

แป้นแบตฯถูกออกแบบมาให้ทนแรงกระแทกกระทั้นได้ดีและฉลาด ด้วยกระเดื่องล็อคแบตฯและเขี้ยวข้างที่ล็อคแบตฯได้แน่นหนาชนิดดึงไม่หลุด กระทบกระแทกตามสภาพทางยังไงก็ไม่หลุดเว้นแต่จะปลดกระเดื่องและกดปุ่มปล่อยเขี้ยวล็อคฐานแบตเตอรี่ออกเท่านั้น

[Marketing Probike]

ที่นับว่าเป็นความสุดยอดด้านการออกแบบอีกอย่าง ก็คือทั้งสับจานหน้าและตีนผีนั้นใช้งานตลอดอายุขัยได้โดยไม่ต้องหยอดน้ำมันเลย แตกต่างจากแบบกลเห็นได้ชัดที่ต้องหยอดน้ำมันบ้างโดยเฉพาะเมื่อไปเจอน้ำมา แต่ของ Di2 นั้นคุณแค่เช็ดให้สะอาดแล้วดูแลเฟืองลูกอีกสองตัวของตีนผีให้ไม่มีคราบไคลเกาะเท่านั้น เวลาที่เหลือของคุณก็เอาไปทำอย่างอื่นได้แล้ว

[Marketing Probike]

พูดถึงคุณลักษณะและข้อมูลทางเทคนิคของ Di2 แล้ว ต่อไปก็คือการลองขี่ใช้งานในสภาพจริงเพื่อให้เข้าใจถึงความรู้สึกเมื่อเปลี่ยนจากระบบเกียร์กลมาเป็นอีเลคทรอนิค

ความรู้สึกแรกเมื่อสัมผัสแป้นสัมผัสเปลี่ยนเกียร์คือ มันเบา เพียงแค่ใช้นิ้วชี้ซ้าย/ขวากดเบาๆสับจานและตีนผีก็ทำงานได้แม่นยำดังใจ ตำแหน่งแป้นถูกวางไว้ให้ใช้ง่ายเพียงสัมผัส ผิวที่เรียบของแป้นเปลี่ยนเกียร์ขึ้นเฟืองเล็กและผิวบุ๋มเป็นรูของแป้นเปลี่ยนเกียร์ลงเฟืองใหญ่แตกต่างกันชัดเจน ตัดปัญหาเรื่องความสับสนเมื่อเปลี่ยนเกียร์ได้สนิท ตลอดระยะทาง 50ก.ม.ของการทดสอบผมไม่เคยเปลี่ยนเกียร์ผิดเลยแม้แต่ครั้งเดียว ทั้งที่แป้นสัมผัสทั้งคู่ของตีนผีวางชิดกันมาก การเปลี่ยนเกียร์เป็นไปอย่างราบรื่นไม่มีเฟืองลากโซ่แกรกๆให้ได้ยิน เมื่อกดแป้นจะมีเสียงให้ได้ยินเพียงคลิกเดียวตามด้วยความรู้สึกหนักขึ้นหรือเบาลงที่รู้สึกได้

โดยเฉพาะสับจานหน้านั้นมีข้อดีให้พูดถึง คือมันสามารถปรับตำแหน่งตัวเองไม่ให้ลากถูกับโซ่ได้โดยอัตโนมัติ ไม่ว่าจะเปลี่ยนตำแหน่งโซ่ไปวางไว้กับเฟืองตัวไหนหรือกับจานหน้าใบไหน กรงสับจานหน้าจะเบี่ยงตัวหนีโซ่ตลอดเพื่อไม่ต้องเสียดสีมีเสียงดังให้รำคาญใจ ด้วยเซนเซอร์ของสับจานหน้าที่ทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ Di2 ช่วยคุณตัดปัญหาการปรับตำแหน่งสับจานหน้าด้วยตัวเองเองได้หมดสิ้น 100%

[Marketing Probike]

การทดสอบเปลี่ยนเกียร์



มีทั้งยิงทีละเฟืองและยิงรัวคลิกๆๆๆๆ ทั้งขึ้นและลงไม่ว่าจะทางขรุขระและทางเรียบ Di2 ไม่เคยพลาด ยิ่งมาเข้าคู่กับเฟรมคาร์บอน OCLV ของ Madone 6.9 ที่เป็นชั้นสูงสุดของเสือหมอบTrekด้วยแล้วยิ่งทำให้การขี่จักรยานทดสอบครั้งนี้กลายเป็นเรื่องสนุกสนานตลอดเส้นทาง ไม่หมดแรงไม่กลับบ้านกันล่ะ ผมเปลี่ยนเกียร์เล่นด้วยการกดปุ่มเป็นที่คึกครื้นเหมือนเด็กได้ของเล่นใหม่ มันเบามือไม่น่าเชื่อแต่ก็ต้องเชื่อเพราะทำงานด้วยไฟฟ้า แค่กดปุ่มเบาๆทุกสิ่งก็เปลี่ยน

ถ้าใครจะถามความรู้สึกผมตรงๆผมก็ตอบตรงๆล่ะว่า”อยากได้”

เพราะมันใช้สนุก Di2 ทำให้ความรู้สึกในการขี่จักรยานเสือหมอบเปลี่ยนไปไม่เหมือนเดิมอีกนับแต่สัมผัสมัน ในความคิดของคือเกียร์อีเลคทรอนิคที่Shimano พัฒนาได้ดีนี้น่าจะเป็นแนวโน้มของเกียร์จักรยานเสือหมอบต่อไปในอนาคต นับแต่นี้ไปอีก 5-8 ปี มันน่าจะกลายเป็นกระแสหลักของระบบขับเคลื่อนได้ และถ้า Shimano จะขยายแนวผลิตภัณฑ์ให้เป็นอีเลคทรอนิคในชั้นของกรุ๊ปเซ็ตต่ำลงไปด้วย เช่นอัลเทกราและ105 ให้ราคาต่ำลงจนนักจักรยานหาไว้ใช้ได้โดยไม่ต้องคิดมาก มันจะกลายเป็นหัวหอกในตลาดอุปกรณ์จักรยานแบบผูกขาดแน่นอน ระหว่างระบบเกียร์กลแบบเดิมที่ออกแรงมากกว่ากับเกียร์อีเลคทรอนิคแบบใหม่ที่แทบไม่ต้องออกแรง กดปุ่มเปลี่ยนเกียร์ได้เหมือนเล่นเกมคอมพิวเตอร์ ซ้ำแบตเตอรี่ยังใช้ได้นานจนลืมและเพิ่มน้ำหนักให้จักรยานไม่กี่กรัมแต่ราคาสูงกว่าเดิมนิดหน่อย

ถ้าเลือกได้คุณจะเลือกแบบไหนล่ะ?

[Marketing Probike]

ระหว่างที่ Di2 กำลังเริ่มทำตลาดนี้ สิ่งที่แน่นอนคือตลาดของมันไม่ใช่นักแข่งจักรยาน แม้ว่า Shimano จะติดตั้งให้นักจักรยานนับร้อยในโปรทัวร์ของยุโรปทดลองใช้ไปแล้วในฤดูกาลแข่งขันที่ผ่านมา ด้วยราคาของมันคนที่สนใจจึงน่าจะเป็นคนรักจักรยานในตลาดบนที่ชอบความทันสมัย และอยากครอบครองของหายากมากกว่าอื่นใด

ท่านที่อยากสัมผัสและซึมซับความรู้สึกแบบที่ผมบรรยายไปแล้ว โปรไบค์ผู้แทนจำหน่าย Di2 จะตั้งจักรยานคันทดสอบนี้ไว้บนเทรนเนอร์ที่โชว์รูมเพื่อให้ทดลองใช้เกียร์อีเลคทรอนิค

ลองไปสัมผัสกันเถอะครับแล้วจะเข้าใจถึงความหมายของคำว่า "Fly By Wire"

ข้อมูลจากนิตยสาร Sports Street ฉบับเดือน พฤษภาคม 2552 หน้า 56-58

[Marketing Probike]