สาวนักเปิบกับหนุ่มนักปั่น "Bike Fly Doi เชียงราย-อาเกอะ-กิ่วสะไต-ท่าตอน-แม่อาย-ฝาง"

[M&M]

...

[M&M]

เลยจากบ้านผาขวางมาจนถึงบ้าพนาสวรรค์ ไม่รู้เลี้ยวพลาดตอนไหน
แม่น้ำกกสายใหญ่ไหงกลายเป็นแค่ลำธารสายเล็กๆ
ถนนดินที่เคยขึ้นๆ ลงๆ เนินพอสนุก กลายเป็นถนนชันขึ้นเรื่อยๆ
สอบถามชาวบ้านแถวๆ บ้านพนาสวรรค์ถึงถนนสายแม่จัน-ฝาง
ชาวบ้านบอกระยะทางให้อีกไม่ถึง 20 กิโล
พร้อมกับยิ้มแบบขำๆ
“จะไหวเหรอ ดอ – สู – นะ (ดอยสูงนะ)”

[M&M]

บ่ายสี่โมงกว่าๆ จอดงัดเสบียง อันได้แก่หมูยอ ข้าวเหนียว กับน้ำพริกข่าที่ตุนไว้ขึ้นมาเติมกำลังอีกครั้งหนึ่ง
สามสี่กิโลที่ผ่านมาเริ่มมีการจูงขึ้นเนินชันๆ บ้างเป็นระยะๆ
จากที่จะไปหาที่นอนที่บ้านท่าตอน
เราปรึกษากันใหม่ว่า ถ้าปั่นจนถึงห้าโมงเย็นแล้วยังไปไม่ถึงไหน
ให้เตรียมตัวเตรียมใจนอนกลางทางได้เลย
ช่วงนี้เข้าหน้าหนาวเต็มๆ แล้ว ดวงอาทิตย์จะลับขอบฟ้าเร็วขึ้น
ห้าโมงครึ่งก็มืดแล้ว ถ้าไปมืดกลางทางจะลำบาก

จากจุดที่นั่งพักครั้งสุดท้าย เริ่มเข็นมากกว่าปั่น
ขึ้นดอยเตี้ยๆ มาได้ไม่ไกลนักก็เจอลำธารเล็กๆ ขวางถนนเอาไว้
ข้ามลำธารไปเป็นบ้านของชาวเขาหกเจ็ดหลังตั้งอยู่กลางหุบเขาห่างไกลผู้คน
ขณะกำลังจูงรถข้ามลำธาร พี่สมใจลื่นล้มโครมใหญ่ตัวจุ่มลงไปในลำธารเย็นเฉียบ

“ไม่ไปต่อแล้ว ขอนอนที่นี่แหละ” พี่สมใจร้องตะโกนบอก

[M&M]

...

[M&M]

...

[M&M]

บ้านอาเกอะ 2 (หัวค่ำ)

อาเซาะ กอลี เป็นชายหนุ่มชาวอาข่าวัยสามสิบปลายๆ
อาศัยอยู่ในบ้านไม้หลังใหญ่กลางป่ากับครอบครัว
อาเซาะรูปร่างเล็ก แต่กำยำล่ำสัน จากการทำนาทำไร่บนดอยสูง

ชาวอาข่าจะให้ผู้นำหมู่บ้านเป็นคนตัดสินใจในเรื่องสำคัญๆ ของหมู่บ้าน
อาเซาะเป็นผู้นำชุมชนบ้านอาเกอะ 2 ซึ่งเป็นหมู่บ้าน อาข่า (อีก้อ)
ที่มีสมาชิกอยู่เพียง 10 กว่าหลังคาเรือน
หลังจากลื่นล้มที่ลำธาร พี่สมใจเข้าไปสอบถามชาวบ้านเพื่อขอพักแรมในคืนนี้

อาเซาะกลับมาจากตัดฟืนเพื่อเตรีมไว้ใช้ในช่วงเทศกาสคริสมาศที่กำลังจะมาถึง
ได้พบและพูดคุยกับพวกเรา
จึงอนุญาตและชวนคณะของเราให้นอนพักค้างคืนท
บนบ้านหลังใหญ่ของอาเซาะเอง

“เราคนไทย ด้วยกัน มีอะไรก็ช่วยกัน” อาเซาะบอกกับเราเป็นภาษาไทย สำเนียงอาข่า

[M&M]

นอกจากที่นอนและห้องน้ำเพื่ออาบน้ำเย็นๆ จากลำธารแล้ว
อาเซาะยังให้ภรรยาหุงหาอาหารและ
ชวนพวกเราร่วมรับประทานอาหารค่ำด้วยกัน
ข้าวดอยนึ่ง
ต้มวุ้นเส้น
ต้มกวางตุ้ง
หมูต้ม
มีน้ำชาร้อนๆ ต้มด้วยฟืนเป็นเครื่องดื่ม

ก่อนรับประทานอาหาร
อาเซาะนำพวกเราอธิฐานขอพรจากพระเจ้า

“ขอบคุณอาหารมื้อนี้ ขอให้พวกพี่ๆ กินข้าว แล้วมีแรง เดินทางโดยปลอดภัยไปถึงจุดหมายที่ตั้งใจไว้”

[M&M]

สองทุ่มกว่าๆ...
รอบๆ บ้านอาเกอะมืดสนิท
มีแสงจันทร์แทนแสงไฟฟ้า
แหงนหน้ามองดูดาวแทนจอทีวี
อากาศบ้านป่าตีนดอยเริ่มหนาว
นั่งคุยกับอาเซาะเรื่องสัพเพเหระมากมาย
ชายชาวอาข่ามีประสบการณ์ออกไปผจญโลกกว้างกว่าที่เราคิด

สามทุ่มกว่าๆ...
ซุกตัวในถุงนอนบนที่นอนอาข่า
นอนหลับสนิทและเป็นสุขที่สุดวันหนึ่งในรอบปี

[M&M]

บ้านอาเกอะ 2 (เช้าวันใหม่)

เอ้ก อี๊ เอ้ก เอ้ก !

เสียงไก่โต้งที่อาเซาะเลี้ยงไว้ขันปลุกเป็นครั้งที่สิบตอนฟ้าใกล้สาง
พวกเราสองหนุ่มไม่ได้ตื่นเพราะเสียงไก่
แต่ตื่นเพราะเสียงแม่โปเต้ที่คำรามออกมาจากในถุงนอนด้วยความง่วงปนหงุดหงิดว่า
“จะกินตัวนี้”

...เจ้าโต้งไม่ขันอีกเลยหลังจากนั้นครับ

เช้าแล้วตื่นขึ้นมาสูดอากาศบริสุทธิ์
อาเซาะพาเดินไปดูไร่และพาชมโบสถ์ประจำหมู่บ้าน
ชาวอาข่าที่หมู่บ้านอาเกอะเป็นคริสเตียนกันทั้งหมู่บ้าน
ทุกวันอาทิตย์ทุกคนจะมารวมตัวกันที่โบสถ์เพื่อสวดมนต์
ช่วงนี้ใกล้จะถึงวันคริสต์มาสแล้ว ต้องตัดฟืนตุนไว้ใช้ในช่วงเทศกาล

อาชีพหลักของอาเซาะคือทำไร่
มีไร่บนเชิงดอยไม่ไกลจากหมู่บ้านนัก
อาเซาะปลูกข้าวดอย ปลูกถั่วปลูกงา เลี้ยงหมูเลี้ยงไก้ไว้กินเอง
ทุกอย่างปลอดสารพิษ
ข้าวดอยและผลิตภัณฑ์ที่ปลูกได้ขายได้ปีหนึ่งแค่สองหมื่นกว่าบาท
ไม่พอสำหรับครอบครัวที่ลูกสามคนต้องอยู่ ต้องกินต้องเรียนหนังสือ
“อยู่บนดอยเดี๋ยวนี้ถ้าไม่มีตังค์ก็อยู่ไม่ได้” อาเซาะบอก

หลังเกี่ยวข้าวและพ้นเทศกาลศริสต์มาสไปแล้ว
อาเซาะกับแม่และภรรยาจะลงมาอยู่กรุงเทพ
เพื่อตระเวนขายของที่ระลึกให้กับนักท่องเที่ยว
แถวข้าวสารหรือสีลม
ถ้าใครไปปั่นจักรยานแถวๆ นั้นและเจอชายและหญิงในชุดชาวเขา
เดินเร่ขายของที่ระลึกอยู่ ใช่เลยครับ
บ้านหลังใหญ่ที่เรานอนกันเมื่อคืนนี้ก็มาจากน้ำพักน้ำแรง 8 ปี
ของครอบครัวชาวอาข่า ครอบครัวนี้

“ลลิตา” เป็นลูกสาวคนสุดท้องของอาเซาะ
ลูกสาวคนโตอายุสิบห้าสิบหกปีแล้ว
อาศัยทำงานกับคนรู้จักและเรียนหนังสืออยู่ในตัวจังหวัดเชียงราย
ลูกสาวคนกลางเรียนอยู่ชั้นประถม
โดยอยู่ประจำที่โรงเรียนบ้านผาขวางวิทยาที่เราเพิ่งผ่านมาเมื่อวานนี้
ดูจากระยะทางจากบ้านอาเกอะ ถึงบ้านผาขวางแล้ว
ก็สมควรที่เด็กๆ ควรจะอยู่ประจำ
ขนาดเราปั่นจักรยานยังใช้เวลาเดินทางเกือบ 2 ชั่วโมง

[M&M]

...

[M&M]

...

[M&M]

บ้านอาเกอะ 2 – บ้านอาร์ดี – Bike Fly Doi ดอย (ภาคเช้า)

"กิ่วสะไตอยู่โน้น แต่ให้ผมขี่จักรยานไป ผมไม่ไปหรอก ผมเดินไปดีกว่า” (แปลเป็นไทยเรียบร้อยแล้ว)
อาเซาะช่วยย้ำ พร้อมทั้งชี้มือไปที่ยอดดอยลิบๆ ที่อยู่ห่างออกไปสุดสายตา
กิ่วสะไตเป็นจุดแยกของถนนสายแม่จัน-ฝางเพื่อขึ้นไปดอยแม่สลอง
จากบ้านอาเกอะไปถึงกิ่วสะไต คะเนระยะทางในแผนที่คงไม่เกินสิบกว่ากิโล
ระยะทางแค่นี้ปั่นแค่ชั่วโมงเดียวก็ถึง
แต่ทำไมไม่รู้ ตั้งแต่เมื่อวานแล้ว
เวลาเราสอบถามเส้นทางทีไร คนตอบก็มักจะยิ้มให้แบบแปลกๆ ทุกที

พอถึงเวลา ภรรยาของอาเซาะซึ่งหายเข้าครัวไปตั้งเช้ามืดก็มาเรียกเรากินข้าว
ตอนแรกก็ปฏิเสธเพราะเกรงใจ กะจะไปหากินเอาข้างหน้า เลยเจอประโยคเด็ดว่า

"ไม่-กิ-แล้-จะ-ไหว-เหรอ-ดอ-สู-นะ (ไม่กินแล้วจะไหวเหรอ ดอยสูงนะ”)
...
ครับ กินก็กินครับ เล่นดูถูกกันขนาดนี้ ไม่กินก็คงไม่ไหว

เราจึงตัดสินใจรบกวนอาหารมื้อเช้าฝีมือภรรยาอาเซาะอีกครั้งตุนเป็นพลังไว้ก่อน
นอกจากต้มวุ้นเส้น และต้มหมูที่ยังมีเหลือจากเมื่อคืนนี้
ภรรยาอาเซาะ ตำน้ำพริกถั่วแบบอาข่า เรียกว่า "นาบุนาพอง"
ให้พวกเรารับประทานแกล้มผักสดที่เพิ่งไปเด็ดมาจากข้างลำธาร
น้ำพริกถั่วทำง่ายๆ โดยการเอาถั่วดิน (คล้ายถั่วลิสง) มาคั่วให้หอม
แล้วตำกับพริกและผักชี เติมเกลือ(กับชูรส)ปรุงรสกันตามใจชอบ
ถ้าชอบแบบแห้งก็ไม่ต้องเติมน้ำ หรือจะเติมน้ำเข้าไปหน่อยก็ตามสะดวก
เวลารับประทานน้ำพริกถั่วแบบอาข่า
จะม้วนผักสดเป็นก้อนหลวมๆ ใช้ตะเกียบคีมผักจิ้มลงไปในน้ำพริกให้ชุ่มแล้วจึงรับประทาน
อาหารอาข่าทำง่ายๆ อุดมไปด้วยโปรตีน คาโบไฮเดรต แร่ธาตุและวิตามินแบบไม่ต้องกินอาหารเสริม
เวลามาขายของอยู่ในเมืองกรุง อาเซาะบอกว่ามักจะเตรียมข้าวดอยกับน้ำพริกแบบนี้มาตุนไว้กินด้วย
เพื่อความประหยัดครับ

ก่อนจากบ้านอาเกอะ มาเราพยายามให้เงินจำนวนหนึ่งกับภรรยาอาเซาะ
เพื่อเป็นค่าใช้จ่ายที่มารบกวน ทั้งที่หลับที่นอนและอาหารตั้งสองมื้อ
แต่ภรรยาอาเซาะไม่ยอมรับแม้พี่สมใจจะคะยั้นคะยอว่า
ให้รับไปเถอะ มีลูกต้องเรียนหนังสือตั้งหลายคน
สุดท้ายต้องหันไปให้ทาง “ลลิตา” แทน

“อะ ลลิตาเอาไปกินขนม” พี่สมใจหลอกล่อพร้อมแบงค์สีเทาๆ ในมือ

“ลลิตา” ส่ายหน้าปฏิเสธ พร้อมทั้งยืนม้วนไปม้วนมา
สักพักจึงยื่นเอวเข้าใส่พี่สมใจ พร้อมทั้งชี้มือไปที่กระเป๋าใบกางเกงใบเล็กๆ

[M&M]

เกือบสิบโมงเช้าเราเริ่มปั่นออกมาจากบ้านอาเกอะ
เส้นทางเริ่มสูงชันขึ้นทีละนิดไปจนถึงบ้านอาดี
หมู่บ้านมูเซอที่อยู่ถัดไปไม่ไกลนัก บ้านอาดีเป็นหมู่บ้านใหญ่ หลายสิบครัวเรือน
มีร้านขายของชำอยู่กลางหมู่บ้าน จึงแวะตุนเสบียงไว้กันเหนียว

ชาวบ้านแถบนี้ทั้งอาข่าและมูเซอ อาศัยพื้นที่เล็กๆ ระหว่างตีนเขาริมลำธาร
ทำเป็นนาขั้นบันไดเพื่อปลูกข้าว เลี้ยงสัตว์
ที่ที่ชันขึ้นก็ปลูกข้าวดอยและข้าวโพด

“ทางข้างหน้าถนนเป็นยังไงคะ” แม่โปเต้แวะถามแบบหวั่นๆ เพราะเห็นทางเริ่มชันขึ้นเรื่อยๆ
“โอ๊! ถะ-โน-ดิ-ตลอ-เลอ” พี่สาวชาวหมู่บ้านอาดีตอบยิ้มๆ
อ้อ! ถนนดีตลอด ฟังแล้วค่อยสบายใจหน่อย

จากบ้านอาดีไปไม่เท่าไหร่ถนนเริ่มชันขึ้น ชันขึ้น
ถนนในหมู่บ้านที่เห็น เริ่มกลายสภาพเป็นเป็น “ถะ-โน-ดิ” (ถนนดิน) ตลอดทางอย่างที่พี่เขาบอกไว้ (ฮ่วย! )
ทางส่วนใหญ่มีแต่ขึ้นแล้วก็ขึ้น แหงนมองกันจนคอตั้งบ่า
บางช่วงเป็นทางร่องน้ำ ทั้งชันและลื่น
อยากปั่นก็ปั่นไม่ได้ กลายเป็นเข็นสลับดัน เข็นเหนื่อยก็นั่งพักแล้วเข็นต่อ
หวังว่าเข็นไปถึงยอดเขาแล้ว คงได้ไหลลงสบายๆ

[M&M]

...

[M&M]

...