มิงกาลาบาเมียวดี : สวัสดีเมียวดี

[oiltrips]

ติดตามชมอยู่ครับ ................................................

ฮือๆ ดีใจที่ลุงสมพลไม่ลืมหนูเล่าเรื่องสาระดีมาให้อ่านอีก เดี๋ยวจะเล่าต่อเนื่องจนถึงร้อยภาพให้ดูค่ะ

ขอขอบคุณค่ะ

[oiltrips]

เอาล่ะ ฉันจะเล่าเรื่องการใช้อ่านภาษาพม่าในชีวิตประจำวัน เช่น ที่ทิ้งขยะ ให้ดูที่ป้ายเขียนว่าอย่างไร ถามคนเฝ้าดูแลวัดเจดีย์ทองว่า "ที่ทิ้งถังขยะที่ไหน" ค่ะ

[oiltrips]

วัดชเวเมียนโหว่นเซดี...พระธาตุประจำเมืองเมียวดี

พระเจดีย์ชเวเมียนโหว่น หรือ วัดส่วยมินหวุ่น นั้น ได้ถูกสร้างขึ้นไว้เป็นประธานของเขตพุทธาวาสที่ได้ถูกจัดวางไว้ ณ ตำแหน่งเกือบจะกึ่งกลางของเมือง จากสภาพที่ตั้งของพระธาตุ ขนาดของเจดีย์ และการจัดวางผังเมืองทำให้เราทราบได้ว่า เจดีย์ชเวเมียนโหว่นนั้นมีความสำคัญต่อเมืองเมียวดีในฐานะของพระธาตุประจำเมือง

จากเชิงสะพานมิตรภาพ ไทย-พม่า เดินทางต่อไปตามถนนใหญ่อีกประมาณ 500 เมตร จะได้พบกับวัดชเวเมียนโหว่น ซึ่งเป็นเขตพุทธาวาสอันเป็นที่ประดิษฐานของพระเจดีย์สีทองขนาดใหญ่ ซึ่งมีความงดงามและสำคัญที่สุดของเมืองเมียวดี

วัดชเวเมียนโหว่นเซดี หรือ เจดีย์ทองแห่งเจ้ากรมม้า เป็นเจดีย์ศิลปมอญ-พม่า ที่ได้ถูกสร้างขึ้นบนฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้ 20 ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 30 เมตร มีความสูงจากฐานถึงยอดฉัตรประมาณ 123 ฟุต 3 นิ้ว ฐานชั้นแรกขององค์เจดีย์ประกอบด้วย เจดีย์รายขนาดเล็กจำนวน 28 องค์ ตลอดองค์ระฆังจนถึงชั้นปลียอดประดับด้วยแผ่นทองคำ กลางองค์ระฆังประดับด้วยเส้นเข็มขัดรัดองค์ระฆังโดยรอบ ถัดลงมาจากเข็มขัดทำเป็นรูปอสูร ซึ่งปรากฎเฉพาะหัวและมือถือช่อกระหนกแบกเข็มขัดแวดล้อมอยู่ทั้งสี่ทิศ คอระฆังประดับด้วยลายกรุยเชิงโดยรอบรับปล้องไฉน และชุดบัวคว่ำบัวหงายที่รับชั้นปลียอด ซึ่งประดับไว้ด้วยฉัตรที่มียอดเป็นทองคำประดับไว้ด้วยอัญมณีนานาชนิด

ลานพระเจดีย์ทั้งสี่ทิศ มีวิหารหลังใหญ่แห่งเดียว เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปองค์ใหญ่ไว้ภายใน แต่ละองค์งดงามตามแบบพุทธศิลปพม่า ประดิษฐานไว้ให้ผู้ศรัทธาได้มากราบไหว้ ทำสมาธิและขอพรกันตามกำลังศรัทธา พระพุทธรูปแต่ละองค์ล้วนแต่มีพระนามอันเป็นมงคล เพื่อความสุขความเจริญของชาติบ้านเมืองและความสมหวังของผู้มาบำเพ็ญกุศล เช่น

๑. วิหารด้านตะวันออกประดิษฐานพระพุทธรูปนามว่า "สุตองปญี่" ซึ่งแปลว่า พรสมปรารถนา

๒. วิหารด้านทิศเหนือประดิษฐานรูปจำลองของ "พระมหาเมี๊ยตมุนี" หรือผู้รู้อันประเสริฐ ซึ่งเป็นพระพุทธรูปสำคัญของเมืองมัณฑเลย์และชาวพม่าทั้งมวล

๓. ส่วนวิหารทางด้านทิศตะวันตกประดิษฐานพระพุทธรูปนามว่า "ชั้นตาจีย์" หรือความชุ่มเย็นอันยิ่งใหญ่

๔. วิหารทางด้านใต้ประดิษฐานพระพุทธรูปซึ่งมีนามว่า "ปีญ์ลงชั้นตา" หรือชุ่มเย็นทั้งแผ่นดิน

[oiltrips]

ฐานชั้นแรกขององค์เจดีย์ประกอบด้วย เจดีย์รายขนาดเล็กจำนวน 28 องค์ และมีรูปปั้นเทวดาครึ่งสิงห์ขนาดเล็กนั่งบนฐานชั้นแรก ทำหน้าที่เฝ้าองค์เจดีย์ทองมีสี่ทิศด้วยกัน

[oiltrips]

เมื่อฉันส่องกล้องถ่ายซูมระยะไกลไปดูที่กลางองค์ระฆังประดับด้วยเส้นเข็มขัดรัดองค์ระฆังโดยรอบ
ถัดลงมาจากเข็มขัดทำเป็นรูป "อสูร" ซึ่งปรากฎเฉพาะหัว และมือถือช่อกระหนกแบกเข็มขัดแวดล้อม อยู่ทั้งสี่ทิศ

...ลักษณะรูปเส้นลายสลัก อสูรหัวล้าน จมูกบาน มีเขี้ยวแยก หน้าตาโกรธบึ้งน่ากลัว

..เอ..ไม่รู้ว่ามีตำนานอสูร ๔ ตน มาสร้างวัดที่นี่จริงหรือไม่ค่ะ

เอาเก็บเรื่องไว้จะไปเมียวดีอีกเมื่อไหร่ต้องการใช้พี่ปุ๊ก เจ้าของมิงกาลาบาเมียวดีทัวร์ค่ะ

[oiltrips]

ฉันเหลือบสายตาไปเห็นป้ายจารึกบนเจดีย์กลางนั้น ดูว่าเป็นภาษาไทยเขียนกำชับชื่อผู้บริจาคเงินสร้างเจดีย์กลางให้วัดส่วยมินหวุ่นเป็นที่ระลึกของท่าน "พ.ต. ธันวาคม - คุณปทุมทิพย์ ทิพย์จันทร์ (กรุงเทพ) พ.ศ. ๒๕๒๙"

[oiltrips]

พระแม่สุรัสวดี

...การไหว้ขอพรต่อพระแม่สุรัสวดี หรือ "สุรัสสดีแมดอ" เทพีแห่งปัญญา และการศึกษาในศาสนาฮินดู ที่ชาวพม่าดึงให้เข้ามารับใช้พระพุทธศาสนาในฐานะของเทพีผู้รักษาพระไตรปิฎก ก็เป็นอีกรูปเคารพหนึ่งที่ชาวพม่าให้ความนับถือ โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานทางด้านวิชาการและอักษรศาสตร์ การขอพรต่อพระเเม่ก็จะทำให้ผู้นั้นมีสติปัญญาแตกฉาน บรรลุผลสำเร็จทางการศึกษาได้ดังใจ

นอกจากนั้นผู้ที่ต้องการได้โชคลาภจากการค้าขาย และความแคล้วคลาดจากโรคภัยไข้เจ็บ ก็ขอให้มาไหว้ขอพรต่อรูปเคารพของโบโบจี นักพรตผู้เฒ่าของชาวพม่าที่มักมีให้พบเห็นกันอยู่ทั่วไปตามวัดต่างๆในพม่า ความเชื่อถือศรัทธาต่อรูปเคารพเหล่านี้ แสดงให้เห็นว่าพุทธศาสนิกชนชาวพม่าบางส่วน มิได้เข้าวัดมาเพื่อแสวงหาความสงบทางจิตใจ ตามแนวทางพุทธศาสนาแต่เพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ชาวพุทธพม่าบางส่วน ยังได้เข้าวัดมาเพื่อแสวงหาความมั่นใจในการดำรงชีพ และหาเลี้ยงชีวิตตามครรลองของโลกจากสิ่งศักดิ์สิทธ์ที่อยู่ภายในลานวัดไปพร้อมกัน สิ่งเหล่านี้คือความสัมพันธ์ระหว่างความวุ่นวายอย่างโลกๆ และความสงบร่มเย็นในธรรมที่ปรากฏอยู่บนลานเจดีย์ของพม่าทุกหนแห่ง

[oiltrips]

นรสิงห์ หรือ เทวดาครึ่งร่างสิงห์ ...สัตว์ในนิทานชาดกพระพุทธเจ้า

...ในเรื่อง "นารายณ์สิบปาง ตอนนรสิงหาวตาร" ..พระนารายณ์อวตารเป็นนรสิงห์เพื่อปราบหิรันตปะกาสูร หรือหิรัญยกศิปุ ซึ่งได้พรจากพระอิศวรว่า “เทวดา มนุษย์ หรือสัตว์ใดๆฆ่าตนไม่ได้ ไม่ว่าด้วยอาวุธใดๆ ไม่ว่าในเวลากลางวันหรือกลางคืน ในเรือนหรือนอกเรือน” เมื่อได้พรแล้วหิรัญยกศิปุก็กำเริบ แสดงอำนาจตั้งตนเป็นอาทิตย์ เป็นจันทร์ เป็นต้น

...หิรัญยกศิปุมีโอรสชื่อ "ประหลาท" เป็นผู้ที่นับถือพระนารายณ์อย่างที่สุด หิรัญยกศิปุกล่าวคำดูถูกพระนารายณ์ พระนารายณ์อวตารเป็นนรสิงห์เสด็จออกมาจากเสาซุ้มประตู มาลากตัวหิรันตปะกาสูรไปที่ประตูเมืองแล้วฆ่าได้ด้วยการใช้กรงเล็บฉีกอกในเวลาโพล้เพล้ ในไตรภูมิโลกวินิจฉัยกถา

...กล่าวถึงสัตว์หิมพานต์ที่มีชื่อคล้ายกันกับ นรสิงห์ คือ นราราชสีห์ กล่าวว่าป็นราชสีห์ที่มีตัวเป็นคน หน้าที่เป็นราชสีห์ เช่นเดียวกัน กินเนื้อและผลไม้เป็นอาหาร นรราชสีห์มีอยู่เฉพาะในยุคที่มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นเท่านั้น

มาดูเทวดาครึ่งสิงห์ ที่เรียกว่า นรสิงห์ มีอยู่สองตัว ประทับยืนหน้าเจดีย์หลวง ทั้งด้านทิศเหนือกับด้านทิศใต้ โดยสังเกตใบหน้า ชุดประดับเครื่องเสื้อองค์ และสีผิวแตกต่างกัน

[oiltrips]

นำภาพเก่าเปรียบเทียบกับภาพปัจจุบัน ปรากฏว่ามีการทาสีผิวองค์เครื่องของนรสิงห์ที่ฉันห่างไป ๒ ปีแล้วกลับมาเห็นของดั้งเดิมหายไปด้วย


นรสิงห์ในเมื่อที่ฉันมาไหว้พระเมื่อ ๒๕๕๐ สีเก่าดั้งเดิม

ผ่านไป ๒ ปี


นรสิงห์ในปัจจุบันที่ฉันมาไหว้พระอีก ได้พบว่ามีทาสีใหม่สดใสกว่าค่ะ

[oiltrips]

ป้ายจารึกบอกคำเล่าเรื่องการสร้างเจดีย์ชเวเมียนโหว่นเซตี้ มีสองภาษาอังกฤษ กับพม่าด้วยกัน

ประวัติและลายละเอียดของข้อเท็จจริงที่น่าค้นหา?
(ให้ดูที่ป้ายหินอ่อนก่อนค่ะ)

พระเจดีย์เริ่มสร้างในปีศักราช 111 โดยสุมะนะเมี้ยวซา หรือ เจ้าเมืองสุมะนะ

ปี 409 เมี๊ยะซันดีมินตะมี หรือ พระราชธิดาเมี๊ยะซันดี

ปี 942 บะยินหน่องจ่อเดงนอยะทา หรือ บุเรงนอง

ปี 1147 เมียนโหว่นมินจีมหามินละมินคอง หรือ เจ้ากรมม้ามินจีมหามินละมินคอง

ปี 1257 ติ๊ดข่องจีอูแต๊ะผ่อ หรือ หัวหน้าทำไม้อูแต๊ะผ่อ

...จากประวัติอันน้อยนิดที่ทางวัดได้สืบค้นมาให้เราได้อ่านบนแผ่นป้ายนั้นพอจะบอกได้ว่าชื่อบุคคลทั้ง ๕ ท่านที่ปรากฎพร้อมปีศักราช มีเพียง ๓ ท่านเท่านั้นที่เราพอจะเชื่อได้ว่ามีตัวตนอยู่จริง ได้แก่

1.) บุเรงนองมังกะยอดินนอระทา กษัตริย์ผู้ยิ่งใหญ่แห่งราชวงศ์ตองอู

...แต่ปัญหาที่ตามมาก็คือพระองค์เคยเสด็จมาที่เมียวดีนี้จริงหรือ? อันนี้ขอฝากท่านผู้สนใจประวัติศาสตร์พม่าไปค้นกันต่อไป

2.) เจ้ากรมม้า ราชทินนามที่ มินจีมหามินละมินคอง

...ใครคือเจ้ากรมม้าผู้นี้? จากนามและศักราชที่ปรากฎทำให้ผู้เขียนนึกถึงข้าราชการระดับสูงในสมัยราชวงศ์คองบองตอนปลายผู้ลือนามในทางวรรณคดี และดนตรีของพม่าผู้หนึ่ง ซึ่งมีราชทินนามที่ "เมี๊ยะวดีมินจี" นามเดิม "อูซะ" จากนามที่พ้องกับนามเมืองเมียวดี และธรรมเนียมการกินเมืองในระบบศักดินาของพม่า ทำให้คิดไปได้ว่าเมี๊ยะวดีมินจี (อูซะ) ผู้นี้กับเจ้ากรมม้าที่กล่าวไว้น่าจะเป็นคนๆเดียวกัน?

....ประเด็นนี้ก็ต้องฝากให้ท่านผู้สนใจเรื่องพม่าศึกษาไปค้นอีกเช่นกัน

3.) หัวหน้าพ่อค้าไม้ชาวกระเหรี่ยงนามว่าอูแต๊ะผ่อ

...จากปีศักราช ตรงกับช่วงสมัยอาณานิคมพอดี ในช่วงร้อยกว่าปีเป็นช่วงที่กิจการทำไม้ระหว่างหัวเมืองต่างๆของพม่าและไทยกำลังเฟื่องฟู ในช่วงเวลาดังกล่าวพื้นที่ของเมืองตาก กำแพงเพชร เรื่อยไปตลอดจนทั่วภาคเหนือของไทยก็ล้วนแต่มีคนในบังคับอังกฤษจากพม่าเดินทางไปมาค้าขายและประกอบกิจการป่าไม้จนร่ำรวยอยู่เป็นจำนวนมาก บรรดาพ่อค้าจากพม่าเหล่านี้มักจะนิยมก่อสร้างหรือบูรณะปฏิสังขรวัดวาอารามและพระธาตุเจดีย์ต่างๆตามเส้นทางการค้าที่ตนผ่านไปผ่านมา ดังปรากฎหลักฐานทางศิลปกรรมแบบพม่าที่ได้ถูกสร้างขึ้นตามวัดต่างๆในเขตภาคเหนือของไทย เช่น เจดีย์ประธานวัดพระบรมธาตุนครชุม จังหวัดกำแพงเพชร หมู่อาคารและกุฎิสงฆ์วัดศรีชุม จังหวัดลำปาง และเจดีย์ประธาน ที่วัดเจดีย์เหลี่ยม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นต้น

[oiltrips]

นี่คือ ป้ายบอกรายชื่อผู้จิตศรัทธาบริจาคเงินทำบุญสร้างถวายให้วัดส่วยมินหวุ่น โดยเขียนชื่อสกุลตามลำดับจะอยู่ข้างซ้ายมือ และตัวเลขเงินบริจาคจะเขียนเป็นภาษาพม่าดั้งเดิมไว้ข้างขวามือ ไม่ใช้เลขอารบิคค่ะ

(เดี๋ยวจะมีรูปภาพตัวเลขพม่ามาปิดท้ายสรุปหน้าสุดท้ายค่ะ)

[oiltrips]

มองดูต้นโพธิ์ต้นใหญ่ที่สุดในเมียวดี และมีอายุนับพันปี ไม่มีวันตายหรอกค่ะ

[oiltrips]

ที่นี่มี เครื่องบูชา ให้ผู้มาไหว้พระ จ่ายเงินเป็นแบงค์ไทยได้ค่ะ

น่าแปลก...ที่นี่ไม่เห็นมีดอกไม้บูชาขายค่ะ

[oiltrips]

ก่อนเข้านมัสการพระในวัดส่วยมินหวุ่น อย่าลืมหาที่ฝากรองเท้าไว้ให้ผู้ดูแล จ่ายเป็นเหรียญบาทไทย แค่ ๒ บาท ใส่กล่องรับเงินได้ ถ้าไม่ถอดรองเท้า แต่เดินย่ำบนลานเจดีย์นั้น ทำให้ชาวบ้านเมียวดีไม่สบายใจค่ะ

สังเกตเขียนภาษาในป้ายสีเขียวว่า "ที่ฝากรองเท้า คนละ ๒ บาก"

ที่แท้จริงเขียนสะกดตัวอักษรผิดหนึ่งตัวจาก " ๒ บาก" เป็น " ๒ บาท" จ้า

[oiltrips]

หมดเวลาชมเจดีย์ทองวัดส่วยมินหวุ่นได้เต็มอิ่มแล้ว กลับไปเอาเจ้ามดแดง ๒ ที่จอดทิ้งไว้ข้างซุ้มสิงโตกัดชายหม่องอยู่ตรงนี้ค่ะ

สังเกตชายคนนี้มีท่อนขาล่างมีลวดลายสักยันต์ไว้ หนวดงาม หน้าตาเล่ห์พอจะหลอกให้สิงโตไม่ขย้ำจริงๆ

เรื่องนี้ฉันยังไม่รู้ว่าที่นี่มีนิทนานชาดกเกี่ยวข้องไหมค่ะ?