WATT ตอน 3
อะไรคือ"วัตต์"
ตอนที่แล้วอธิบายถึงการใช้งานวัตต์ไปแล้วแบบคร่าวๆ ตอนนี้มาดูเรื่องวิธีการและคำศัพท์ต่างๆที่ควรรู้ครับ
(ใครยังไม่อ่านตอนที่ 2 แนะนำว่าให้ย้อนไปอ่านครับ)
อันดับแรกคือ "การหา FTP" อย่างที่ทราบกันแล้วว่า FTP คือ CP60 ทว่าสำนักโค้ชต่างๆลงความเห็นตรงกันว่า ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะให้คนทุกคนปั่นหมดตัวได้ 60 นาที และพาลจะทำให้ค่าที่ได้เพี้ยนเสียเปล่าๆ จึงเกิดสูตรคำนวนง่ายๆในระยะเวลาสั้นกว่าออกมาดังนี้
FTP = CP20 x 0.95
พบว่าที่พิกัดเวลา 60 นาที เราออกแรงได้ราวๆ 90% ของแรงที่เราออกได้ทั้งหมดในช่วงเวลา 20 นาที ดังนั้นจึงเกิดวิธีการทดสอบด้วยการปั่นหมดตัวในเวลา 20 นาที แล้วนำค่าที่ได้มาคุณด้วย 0.95 เพื่อเป็นค่า FTP ที่ใกล้เคียงที่สุดสำหรับนักปั่นทั่วไปนั่นเอง
ศัพท์สำคัญตัวต่อไปที่ควรจะรู้คือ Normalized Power
NP คือค่าพลังที่ผ่านสูตรและกรรมวิธีการคำนวนเพื่อเฉลี่ยพลังวัตต์ที่ได้ให้ใกล้เคียงการออกแรงจริงยิ่งกว่าการใช้ค่า Average Power เนื่องจากในการปั่นบางชนิดเราเร่งแรงระยะสั้นๆและฟรีขาบ่อยๆ(เช่น Criterium) ซึ่งจะส่งผลให้ค่า AV ที่ได้ต่ำมากทั้งๆที่ออกแรงไปแทบตาย ขี่เสร็จ 1 ชม. เหนื่อยตะคริวขึ้นไปหลายครั้ง ค่า NP จะสามารถคำนวนเอาวัตต์ที่ใกล้จริงออกมาได้ดีกว่าในสถานการณ์นี้
ในทางกลับกันหากปั่นอย่างเรียบๆคงที่สม่ำเสมอ จะพบบว่าทั้งค่า NP และ AV จะได้ค่าใกล้เียงกัน
และค่า NP นี้เองที่เป็นหัวใจสำคัญพาไปหาศัพท์ตัวต่อไปได้แก่ IF
Intensity Factor หรือค่าปัจจัยความหนักของการออกแรง
แปลง่ายๆด้วยการยกตัวอย่างว่านาย ก. มี FTP 200 วัตต์ นั่นแปลว่าหากขี่ 1 ชม. เค้าต้องออกแรงได้ไม่เกิน 200 วัตต์ หากคิดแล้วไปแข่งมาหนึ่งงาน ใช้เวลา 1 ชม. ซัด NP ความหนักออกมาได้ 180 วัตต์ ค่า IF ก็คือการนำมาเทียบกับพิกัด FTP นั่นเอง ได้ผลเท่ากัน 180/200 = 0.9 (IF 0.9)
ค่า IF บอกอะไร?
อันดับแรก ถ้าเข้าใจที่มาของค่านี้ มันบอกเราได้ทันทีว่าเรา"ปั่นเกิน FTP" ซึ่งหากเป็นการปั่นระยะเวลานานกว่า 60 นาทีแล้วได้ค่า IF มากกว่า 1.0 แปลว่า เราได้ออกแรงมากกว่า FTP ของเราไปแล้ส และแปลว่าท่านควรทำการทดสอบหา FTP ใหม่เพราะมันเพิ่มขึ้นแล้ว หากต้องการฝึกซ้อมโซนต่างๆอย่างแม่นยำต้องรีบทดสอบหรือคำนวนหา FTP ใหม่ทุกครั้งเมื่อได้ IF ของการขี่เกิน 1 ชม. มากกว่า 1.0
นอกจากนี้ หากใช้ซอฟท์แวร์บางตัว ตัวโปรแกรมสามารถคำนวนหาพิกัดพลังสูงสุดของแต่ละช่วงเวลาให้เราได้เทียบจาก FTP ของเรา เช่น การคำนวนหา CP6, CP3, CP1 หรือ CP 30 วินาที, CP 10 วินาที โดยมีสูตรคำนวนพื้นฐานของโปรแกรมเป็นค่าบ่งชี้ว่าคนๆหนึ่งหากมีแรงออกได้ 60 นาที เมื่อคิดเทียบระยะเวลาย่อยๆลงมาควรจะออกแรงได้เท่าไหร่
และหากพบว่า IF ในแต่ละช่วงมีผลต่างกัน ก็แปลว่า เราสามารถประเมินความสามารถของนักปั่นคนนั้นๆได้จาก IF ด้วยนั้นเอง
ยกตัวอย่างครับ งง แน่ๆ
นายเนิน เขาชัน เป็นนักปั่นร่างใหญ่ เข้าใจมาตลอดเวลาว่าขึ้นเขาเก่งมากเพราะเพื่อนตามไม่เคยทัน เมื่อเอาข้อมูลเข้าซอฟท์แวร์ดังกล่าว เครื่องบ่งชี้มาว่า ในการปั่นเต็มที่ 1 ชม.วันนี้ นายเนิน ทำ IF ได้ราวๆ 0.99 เรียกว่าใกล้หมดตัว แต่พอพิจรณาย่อยลงไปพบว่าที่พิกัดเวลา 3 นาที นายเนินทำ IF ไปถึง 1.4 แถมที่ 10 วินาที ระเบิด IF ไป 1.7 และพบว่าที่ระยะเวลา 20 นาทีกลับได้ IF แค่ 0.6 ทั้งๆที่นายเนินยืนยันว่าปั่นเต็มที่ตลอดเวลา นั่นก็สามารถนำมาวิเคราะห์ได้ว่าจริงๆแล้วนายเนิน เป็นนักปั่นที่ระเบิดพลังระยะสั้นได้ดี และมีจุดอ่อนที่ระยะเปอร์ซุท 20 นาที
ประโยชน์สุดท้ายที่หากใช้งาน วัตต์ อย่างฉลาด ะสามารถใช้วัตต์เป็น"ตัวบ่งชี้ความเร็ว" ที่เราขี่ได้
แน่นอนครับว่าเมื่อเราฝึกซ้อมด้วยวัตต์ หรือทดสอบหา CP แต่ละช่วงเก็บไว้บ่อยๆ เราจะมีตัวเลขในหัวทันทีว่าที่ระยะเวลาเท่านี้ เราควรจะออกแรงได้เท่าไหร่จึงจะไปได้เต็มที่สุดทาง ไม่ใช่เดาใจเดาร่างกายเอาเอง
เช่น หากต้องการขี่เต็มที่ระยะเวลาราวๆ 10 นาที หากทดลองแล้วคำนวนได้พบว่าเราขี่ได้ราวๆ 320 วัตต์ ก็ใช้ค่าวัตต์นี้เป็นตัวนำทางเราไปก็จะมีโอกาสที่จะเฉลี่ยแรงไปได้ตลอดเส้นางนั้นๆ
หรือพูดอีกอย่างว่า วัตต์ที่เห็น กำลังบอกสภาพร่างกายของคนปั่นและบอกว่าคนปั่นน่าจะปั่นที่ความเร็วนั้นได้อีกนานเท่าไหร่ โดยเทียบวัตต์ที่ได้กับ FTP ก็จะรู็ว่ากำลังอยู่ในโซนพลังงานแบบไหน และเดาพิกัดเวลามากที่สุดที่ร่างกายจะไปได้ไหวที่ความหนักเท่านั้นได้ไม่ยาก
ซึ่งการคำนวนพวกนี้ สมัยก่อนคงต้องคำนวนเอาเอง แต่ปัจจัุบันนี้ไมล์แทบจะทุกรุ่น สามารถบอกเป็นเปอร์เซ็นต์ และบอกโซนได้ทันทีบนหน้าจอ ซึ่งช่วยให้การใช้งานวัตต์ทำได้หลากหลายมากขึ้น (นักปั่นไม่ได้คิดเลขเร็วทุกคน)
เอาล่ะครับ 3 ตอนผ่านไปแล้ว คงทำให้คลายความสงสัยเรื่องวัตต์ ไขความกระจ่างกันไปไม่มากก็น้อย จริงๆแล้วศาสตร์เรื่องนี้ยังมีอีกมากที่ลงลึกเข้าไปถึงจั้นที่สามารถนำไปคำนวนออกแบบตารางซ้อมเป็นสัปดาห์ๆกันได้ สามารถดูความล้าสะสมของร่างกายได้ แต่ถ้าเอามาอธิบายคงจะยาวกันเป็นสิบๆตอนแน่
Velopedia ก็ขอสิ้นสุดบทพื้นฐานเรื่องวัต์กันไว้แต่เพียงเท่านี้ พอเป็นบทนำ หากอนาคตจะต้องลงลึก คิดว่าคงต้องเป็นโกาสพิเศษจริงๆครับ ไม่เช่นนั้นคนอ่านที่ไม่ใช่ขาวัตต์ มึนตายกับตัวเลขและการคำนวนแน่ๆ
ตอนที่ 1
viewtopic.php?f=60&t=1214433&p=11916541#p11916541
ตอนที่ 2
http://www.thaimtb.com/forum/viewtopic. ... #p11916547
