ทางทิศตะวันตกคือ...พม่า

[นพพล]

ที่สุดเขาจอดตรงหน้าอาคารสีฟ้าหลังหนึ่งซึ่งค่อนข้างสวยงาม ต่างจากอาคารหลังอื่น
เขาหันมาพยักหน้าแล้วยิ้ม พูดอะไรอีกบางอย่างเสียงดัง ก่อนขี่มอเตอร์ไซค์จากไป
ผมอ่านชื่อเกสเฮาส์ก่อนโบกมือขอบใจ เขาเข้าใจว่าผมกำลังมองหาที่พักเพราะไปก้มๆเงยๆแถวตึกนั่น
มันเป็นความหวังดีของเขา

“@#$#(*&^#$$” เข้าใจผิด ผมด่าตัวเองในใจ
ครั้งที่เท่าไหร่แล้วในชีวิตที่เผลอมองคนแค่จากภายยนอก

[นพพล]

...ความเป็นเมืองอาณานิคมของอังกฤษแสดงออกอย่างเด่นชัดจากอาคารบ้านเรือนในยุคเก่าที่สวยงามตลอดถนนสายนี้
ที่สุดผมก็ปั่นเลียบแม่น้ำเข้าสู่เขตตลาดสด กลิ่นปลาแห้งโชยเข้าจมูกทันที
ปลาแห้งแขวนเรียงรายกันเป็นตับอยู่หน้าร้านตลอดช่วงถนน
เรือประมงนับร้อยลำกระจายตัวกันจับปลาอยู่ในปากแม่น้ำสาละวิน ผู้คนมากมายกระจายเกลื่อนเต็มตลาด
แม่ค้าขายส้มคนหนึ่งร้องเรียกผม เพราะคิดว่าผมเป็นคนญี่ปุ่น

[นพพล]

...ผมยิ้มอย่างขำๆก่อนชี้นิ้วมาที่ตัวเอง “I am โยเดีย”
สีหน้าเธอแปลกใจเล็กน้อยก่อนหัวเราะแล้วหันไปพูดอะไรบางอย่างกับเพื่อนของเธอ
เธอมีเค้าหน้าแบบสาวอินเดีย ทาแป้งขาวเต็มหน้า พูดภาษาอังกฤษได้บ้าง
คุยสนุกแต่ครั้นขอถ่ายรูปเธอกลับหลบหน้าไปอยู่หลังเพื่อนของเธอ ก่อนบอกให้ผมถ่ายรูปเพื่อนชายอีกคนแทน
เช้านั้นผมจึงมีโอกาสถ่ายภาพชายหน้าเข้มท่ามกลางเสียงเชียร์ของคนทั้งตลาด

[นพพล]

...วันนี้ต้องปั่นไปให้ถึงเมืองตะโถ่วอีก100กิโลเมตรข้างหน้า
ผมมีเวลาสำหรับตลาดแห่งนี้ไม่มาก น่าเสียดายที่ไม่มีโอกาสเดินเข้าไปสัมผัสด้านในของตลาด
ทำได้ดีสุดก็แค่ถ่ายภาพด้านหน้าตลาดให้มากที่สุดด้วยเลนส์ไวด์
จะพึ่งพาเลนส์ซูม28-200เพื่อถ่ายเรือในแม่น้ำหรือถ่ายคนในตลาดก็ไม่ได้ เพราะมันเป็นฝ้าไปแล้ว

[นพพล]

...หากเป็นการรบ อาวุธของผมก็คงไม่ครบมือ
ทำได้แค่เพ่งมองความเคลื่อนไหวของผู้คนที่นี่อย่างเสียดาย เดินเข็นจักรยานเลาะตลาดไปอย่างไม่เร่งรีบ
นึกถึงปลาแห้งที่แขวนอยู่เต็มหน้าร้าน หากเพื่อนผมมาด้วยบางทีผมอาจได้กินต้มยำปลา
หรือปลาต้มโคล้งอะไรสักอย่างแน่นอน

[นพพล]

...เทียบกับผาอันที่นี้ดูเหมือนจะมีสีสันฉูดฉาดกว่าเยอะ
จริงๆผมน่าจะพักที่นี้อีกคืน ที่นี้น่าจะมีร้านชานมเก่าแก่อยู่บ้าง
คิดๆดูแล้วก็อดเสียดายไม่ได้ แต่ก็นั่นแหละก่อนหน้านี้เราไม่มีโอกาสรู้ได้ว่าหนทางข้างหน้าจะเจอกับอะไร
สิ่งที่ทำได้ดีที่สุดคือเต็มที่กับการเรียนรู้สิ่งต่างๆตรงหน้า ซึมซับทุกเสียงที่ผ่านมาเข้ามา
พยายามเข้าใจให้ได้ว่าทำไมเด็กหนุ่มคนนั้นจึงขี่มอเตอร์ไซค์บอกทางเกสเฮาส์ผม
ทำไมเธอจึงหลบหน้าในขณะที่ผมขอถ่ายรูป
ชายหน้าเข้มคนนั้นรู้สึกยังไงขณะยืนให้ผมถ่ายรูปของเขา
และทำไมผมจึงบ่นด่าชายขี่มอเตอร์ไซค์คนนั้นทั้งที่เขาไม่ได้ทำผิดอะไร
ผมถามตัวเอง ก่อนจะอนุญาตให้ด่าตัวเองอีกรอบ
............................

[นพพล]

6.
...แดดเช้าส่องกระทบเจดีย์ที่เรียงรายบนภูเขานอกเมือง สีทองอร่ามตัดกับสีเขียวจนโดดเด่นสวยงาม
ที่นี้มีเจดีย์เยอะมาก สมแล้วที่แม่ค้าร้านขายข้าวอยากให้ผมได้ไปเที่ยวชม
การออกจากเมืองนี้ต้องข้ามสาละวินด้วยสะพานมะกะโถ่วที่ยาวกว่า3กิโลเมตร ซึ่งเป็นสะพานที่ยาวที่สุดในพม่า
มันพาผมมายังเมืองเมาะตะมะที่ตั้งอยู่อีกฟากของแม่น้ำ แม้จะอยู่ห่างกันแค่สามกิโลเมตรที่มีแม่น้ำกั้นขวาง
แต่สภาพของบ้านเมืองกลับแตกต่างกันอย่างเห็นได้ชัด
ดูเหมือนว่าความเจริญจะถ่ายเทไปยังเมาะลำไยน์มากกว่าเมาะตะมะ แต่ความเจริญมากน้อยของเมืองไม่ใช่เรื่องสำคัญ
ผมมาพม่าเพื่ออะไรหลายอย่าง แต่ไม่ใช่ความเจริญแน่นอน

[นพพล]

...เก้าโมงครึ่ง ช่วงก้ำกึ่งระหว่างช่วงเช้ากับช่วงสาย มันอาจไม่ใช่เวลาสำหรับอาหารเช้าสักเท่าไหร่
แต่ยังไม่สายเกินไปหากจะกินกาแฟหรืออะไรสักอย่างที่ทดแทนกันได้อีกสักแก้ว
ทดแทนกันได้ในความหมายของบรรยากาศ มากกว่าที่จะหาอะไรมากินเพื่อให้อิ่มท้อง
จริงๆผมไม่ควรเรียกร้านในพม่าว่าร้านกาแฟ เพราะที่นี่เน้นขายชานมเป็นหลัก
ร้านน้ำชาร้านนี้ก็เช่นกัน มันแตกต่างจากร้านกาแฟพื้นบ้านแถวภาคใต้บ้านผมซึ่งขายกาแฟเป็นหลัก
...บ้านผมนั่นส่วนใหญ่มักเรียกร้านกาแฟว่าร้านน้ำชา ผมไม่รู้ว่าทำไมถึงเรียกอย่างนั้น
อาจเป็นเพราะว่าคนแถวภาคใต้ใช้เวลาในร้านด้วยการกินน้ำชามากกว่ากินกาแฟ โดยในระหว่างนั้นก็พูดคุยกับคนรู้จักกันไปด้วย
เคยมีคนเล่าให้ผมฟังว่าบางครั้งด้วยความที่นั่งกินน้ำชากันนานมาก นานจนเจ้าของร้านรำคาญถึงกับต้องคิดเงินค่าน้ำชาเพิ่มเพราะลูกค้านั่งคุยกันนานมากนั่นเอง

[นพพล]

...ร้านน้ำชาร้านนั้นอยู่ตรงข้ามกับวัดแห่งหนึ่งห่างจากตีนสะพานมาไม่มาก
เขาเดินเข้ามาใกล้ผมและนั่งลงทันที่ที่รู้ว่าผมมาจากเมืองไทย
ผมรู้สึกว่าได้รับการต้อนรับที่ดีทุกครั้งที่บอกว่าตัวเองเป็นคนโยเดีย
ชายคนนี้ตัวเล็กผิวคล้ำ คิ้วดกหนา ไว้เคราคางแพะ
แนะนำตัวเองว่าชื่อ “มูฮำหมัด”

[นพพล]

มูฮำหมัดเป็นลูกบุญธรรมของบ้านหลังนี้ซึ่งถูกนำมาเลี้ยงตั้งแต่เล็ก เคยแอบลักลอบเข้าเมืองไทยเมื่อสิบกว่าปีที่แล้ว
เขาพูดด้วยใบหน้าเรียบเฉยว่าเคยโดนนายจ้างคนไทยอมเงินค่าจ้างทั้งเดือนมาแล้ว ชีวิตในเมืองไทยเร่ร่อนไปทั่ว
ใช้ชีวิตทำงานตั้งแต่อยุธยายันนราธิวาส ตั้งแต่กรรมกรก่อสร้างยันผู้ช่วยแม่ครัวและเด็กเสริฟร้านอาหาร
“ตอนนี้แถวนราธิวาสมีวางระเบิดมากะ ตายกันเยอะ” ผมบอก เขามีหน้าตกใจอย่างเห็นได้ชัด
”สมัยก่อนนั้นยังไม่ยิงกันเลยนะพี่ คนไทยแถวนั้นดีนะ ยิ่งพอเขารู้ว่าผมนับถืออิสลามเหมือนกันก็ยิ่งเข้ากันง่ายใหญ่
“แล้วทำไมกลับพม่าล่ะ”
“กลับมาดูแลพ่อครับพี่”เขาตอบ ผมชะเง้อเข้าไปหลังร้าน ผมสังเกตุเห็นชายสูงวัยคนหนึ่งนั่งในเงามืดของร้าน เขายิ้มให้อย่างอารมณ์ดี
“ทำไมไม่ทาแป้ง” ผมถามต่อสังเกตุเห็นว่าเขาไม่แป้งที่หน้า

[นพพล]

“ใครอยากสวยอยากหล่อก็ทาไป ผมก็ทาวันที่อยากหล่อ”
เขายิ้มบ่อยครั้งจนสังเกตุเห็นฟันหน้าสีดำที่มีร่องรอยสึกกร่อนจากการกินหมากกินปูนอย่างชัดเจน
“ผู้หญิงที่ยังไม่แต่งงานก็ทากันเพราะอยากสวย แต่คนที่แต่งงานมีผัวแล้วบางทีผัวเขาก็ไม่อยากให้ทา เพราะไม่อยากให้ผู้ชายมามองเมียเขา ของอย่างนี้มันอยู่ที่คนมอง” น้ำเสียงเขาเริ่มจริงจัง
เขาพูดภาษาไทยค่อนข้างชัด เป็นคนพูดเก่ง สบถบ้างบางครั้ง มุกตลกเยอะ
ตรงข้ามกับหน้าตาที่อาจดูไม่น่าไว้วางใจหากคุณเจอเขาในซอยเปลี่ยวที่เมืองไทย
“คนที่มีผัวแล้วต่อให้สวยแค่ไหนผมก็ไม่มองนะพี่ มันไม่ดีนะ ไปคิดเรื่องแบบนี้กับคนที่มีผัวแล้ว ผมว่ามันเป็นบาป
อิสลามก็บาป พุทธก็บาป คริสต์ก็บาป บาปหมด

[นพพล]

“อือ” ผมพยักหน้า
เขายิ้มกว้างจนมองเห็นฟันดำซี่หน้าอีกครั้ง หลังจากนั้นไม่นานก็ขอตัวไปชงชาให้ลูกค้าที่มารออยู่
ผมสังเกตุเห็นว่าร้านของเขานอกจากขายชานมแล้วยังขายข้าวแกงด้วย แต่มันหมดเกลี้ยงหม้อไปแล้ว
ในขณะที่ผมเดินไปเพื่อถ่ายรูปเขาขณะชงชา ผมเห็นแววตาที่มีความสุขของพ่อขณะนั่งมองลูกบุญธรรมยืนชงกาแฟให้ลูกค้า
ก่อนที่ผมจะออกจากร้าน ชายคนหนึ่งเดินเข้ามาในขณะที่ผมกำลังจ่ายเงินค่าชานมเตรียมตัวเดินทางต่อไป
ร่างกายเขาสูงใหญ่หน้าตาออกไปทางคนอินเดียตอนใต้ ไม่ก็บังคลาเทศ
จริงๆคนแถบนี้หน้าตามองไปก็คล้ายกันหมด

[นพพล]

“พอรู้ว่ามีคนไทยมาที่นี่ ผมรีบเดินมาทันที” ชายคนดังกล่าวบอก สำเนียงของเขาไม่ชัดเจนเหมือนมูฮำหมัด
“อ้าวเหรอ ไปทำอะไรครับ” ผมถาม
“ไปขายถั่วครับ”เขาตอบ
นี่เป็นความรู้ใหม่ของผม ภาพของแขกขายถั่วทั้งหลายโผล่วูบมาในความคิด ก่อนหน้านี้ผมคิดว่าคนที่ลักลอบเข้ามาขายถั่วในเมืองไทยจะเป็นแขกบังคลาเทศหรือโรฮิงญาเสียอีก ถั่วแบบนั้นเป็นสิ่งที่ผมไม่เคยซื้อกิน
ก่อนหน้านี้ผมไม่เคยสนใจทั้งถั่วและคนขายเลย
“ไปขายอยู่นานไหม”
“ก็สองสามปีครับ” เขาตอบ
“อ๋อ” ผมพูดได้แค่นั้น ก่อนจะยื่นมือออกไปจับมือเขาเพื่อบอกลา จับมือกันและกันต็มแรง
นิ้วและมือเขาใหญ่กว่ามือผมจนเห็นได้ชัด จริงๆแล้วผมอยากนั่งพูดคุยกับเขาต่ออีก
แต่ใครจะรู้ว่าร้านน้ำชาร้านข้างหน้าอาจมีเรื่องราวมากมายรอให้ผมไปเก็บเกี่ยวเช่นกัน
น่าเสียดายที่ผมต้องไปต่อ ผมบ่นคำนี้มากี่ครั้งแล้วนะนับจากเข้ามาสู่แผ่นดินแห่งนี้

.................

[นพพล]

7.

...ถนนสายที่จะไปยังเมืองตะโถ่วราบเรียบ การจราจรเบาบาง ร่มเงาต้นไม้สองข้างทางเบาบางพอๆกัน
บ่ายสามโมงผมแวะหลบแดดร้อนและถ่ายรูปที่วัดแห่งหนึ่งในย่านกลางเมืองตะโถ่ว
บอกตัวเองไม่ได้เช่นเดิมว่าวันนี้จะจบลงที่ไหน อาจเป็นเกสเฮาส์ แต่คงยาก
เพราะพอออกจากเมืองสภาพชุมชนก็ดูเหมือนจะร่อยหรอลงไปเรื่อยๆ
สวนทางกับความว่างเปล่าที่มีแต่ต้นไม้หรือทุ่งหญ้าที่มีมากขึ้นๆ
ไหล่ทางที่กว้างและไม่ขรุขระทำให้เดินทางในวันนี้ทำได้เร็วขึ้นมาก
การปั่นให้ได้100กิโลไม่ใช่เรื่องยากเมื่อเทียบกับเส้นทางช่วงเข้าสู่เมืองผาอัน

[นพพล]

...ตัวเลข80กิโลเมตรโชว์อยู่บนไมล์ในช่วงบ่ายสี่โมงกว่า ความมั่นใจในพละกำลังของผมกลับมาอีกครั้ง
ต่างจากสองวันแรกที่ปั่นออกจากกอกะเร็กเพื่อเข้าสู่ผาอัน ปั่นทั้งวันแต่กลับได้แค่สี่สิบกิโล เป็นใครก็ย่อมสงสัยในตัวเอง
ใครจะเชื่อว่าถนนที่ดูเผินราบเรียบไม่มีอะไรแต่ผมกลับปั่นแทบไม่ได้ ผมเริ่มมองหาทำเลสำหรับกางเต็นท์
บางช่วงของถนนมองเห็นลำธารอยู่ไม่ไกลแต่แถบนั้นก็ดูราบโล่งเกินไปจนไม่รู้สึกปลอดภัย
บางช่วงดูจะเป็นทำเลที่ดีแต่ก็มีรั้วรอบขอบชิด คงไม่เหมาะที่จะรุกล้ำเข้าไป