การพันแฮนด์ เปรียบเสมือนขั้นตอนอันละเอียดอ่อนของนักปั่นจักรยานแนวทางเรียบ ชาวเสือหมอบทุกคนที่เคยผ่านการพันแฮนด์มาด้วยตนเองล้วนเข้าใจดีว่ามันเป็นงานที่ละเอียดอ่อน แฝงไปด้วยความลุ่มลึกของงานฝีมือ และเป็นงานง่ายๆที่เอาไว้วัดความใจเย็นของผู้พันเป็นอย่างยิ่ง
ทำไมต้องพันเอง? คำถามแบบนี้เกิดขึ้นกับนักปั่นไทยเป็นปกติครับ เนื่องจากบ้านเราค่าแรงไม่ได้แพง ซื้อผ้าพันแฮนด์ชุดนึงก็ให้ช่างที่ร้านพันให้ไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม แต่สำหรับต่างประเทศการพันแฮนด์โดยจ้างให้ช่างที่ร้านทำให้ บางร้าน ค่าแรงช่างที่พันให้แพงกว่าค่าเทปพันแฮนด์เสียด้วยซ้ำ ดังนั้นนักปั่นต่างชาติส่วนมากพันกันเองเป็นทั้งนั้น แต่แน่ล่ะครับสำหรับสังคมจักรยานบ้านเราทุกวันนี้ ร้านแต่ละร้านคิวไม่ได้หากันได้ง่ายๆ ขายดิบขายดี ต่อคิวรอกันเยอะแยะ ต้องทำใจว่าเราไม่ควรไปเบียดเวลาร้านที่งานยุ่งให้มาพันแฮนด์ให้เรา หรือถ้ารอได้ก็ทิ้งรถเอาไว้ อีกหลายวันมารับ ...ผมล่ะที่ทั้งเกรงใจและไม่อยากรอ
การพันแฮนด์เป็นสิ่งจำเป็นในหลายๆกรณี ตั้งแต่"ผ้าเน่า" ... ผมมีเพื่อนหลายๆคนตั้งแต่ซื้อจักรยานมา แทบไม่เคยล้างรถจริงจังและแน่นอนว่าไม่เคยเปลี่ยนผ้าพันแฮนด์ ผลก็คือ ... มันหมักหมมได้ง่ายๆ ยิ่งพวกพันสีดำ ไม่เห็นคราาบสกปรก คุณลองพันสีขาวสิครับ จะเห็นว่ามัน"โสมม" ขนาดไหน แฮนด์ที่พันสีดำก็ไม่ได้แปลว่ามันจะถูกอนามัยดีกว่ากันแม้แต่นิดเดียว นึกภาพว่าคุณต้องจับมันขี่ไปเป็นชั่วโมง เหงื่อออกก็เอามือมาปาดหน้า หยิบกล้วยกิน ขนมปังยัดใส่ปาก มือเลอะล้อ เลอะพื้นมาก็จับแฮนด์ เหงื่อ คราบเจล น้ำเกลือแร่หก เอาใส่รถวิ่งตากฝุ่นข้ามจังหวัด ... แค่นี้ก็น่าจะพอให้นึกถึงจุลชีวันน้อยๆที่อาศัยอยู๋ในธุลีของผ้าพันแฮนด์เราได้ ไหนจะการบำรุง ดูแลรักษา กรับปรับต่างๆที่ต้องรื้อผ้าออกมา ทั้งหมดทั้งปวงนี้ ทำได้ไม่ยากหากเรียนรู้ขั้นตอนสักนิด
งานช่างผมมักย้ำเสมอว่า ผมไม่ใช่คนเก่งเรื่องพวกนี้ ออกจะโง่ๆด้วยซ้ำ แต่จำใจหัดทำเอง ได้บ้าง ดีบ้าง สวยบ้าง ทุเรศบ้าง ตามประสาคนพันปีละ 3-4 ครั้ง มันไม่มีทางสวยเท่าช่างพันทุกวันแน่นอน แต่ผมจะขอฝาก"ขั้นตอน" การพันแฮนด์แบบมาตรฐานเอาไว้ให้ลองหัดทำกันดูนะครับ
*ย้ำว่า มาตรฐาน เพราะมีอีกหลายรูปแบบที่แตกต่าง ผมเองก็ไม่ได้พันแบบนี้เป็นปกติครับ เอาไว้โอกาสต่อไปจะมานำเสนอวิธีพันที่ดูโปรขึ้นอีกหน่อย
เริ่มกันเลยนะครับ
อุปกรณ์
-ผ้านพันแฮนด์ วันนี้ผมเลือกของ Clarks ด้วยความหนา 2.5 มม. เนื้อนุ่มมือ เหมาะกับการขี่ไกลๆ พันแล้วแฮนด์หนาอวบใหญ่จับกว้างๆไม่กดทับให้มือฃาและล้าได้ ใครชอบแนวบางๆเล็กๆ ก็เลือกแบบที่บางกว่านี้ดูครับ ผมชอบอวบๆ
.เทปพันสายไฟ ที่เนื้อเหนียว ยืดได้ดี ความเหนียวของกาวไม่เกี่ยวครับ เมื่อเนื้อมันเหนียว มันจะอยู่ได้เพราะแรงดึงที่รัดแน่น สีอะไรตามชอบใจครับ
-กรรไกร หรือมีดคัตเตอร์ บางสำนักสอนให้เก็บงานด้ยใบมีดโกนซึ่งจะเก็บงานได้เนี๊ยบมากๆ แต่ผมใช้กรรไกรอย่างเดียว อาจดูชุ่ยหน่อย แต่สะดวกครับ
ขั้นตอนที่ 1
ทำความสะอาดแฮนด์ให้สะอาด ตรวจสอบว่าปลอกสายต่างๆยังอยู่ในตำแหน่งดีหรือไม่ ถ้าไม่ดีก็จัดการเก็บมันให้เรียบร้อยด้วยเทปพันสายไฟ ถ้ามีเศษผ้าพันแฮนด์เก่าขุยๆติดอยู๋ก็ต้องพยายามขูดๆออกเท่าที่จะทำได้ครับ มันไม่ได้จำเป็นหรอก ไม่ส่งผลมากด้วย แต่เมื่อก่อนผมพันไป พันทับ แกะเปลี่ยน พันทับ จนมันพอกหนาหลายชั้นเหลือเกิน วันที่ตั้งใจลอกออกหมดแล้วพันใหม่ รุ็สึกว่าจับดีขึ้นเยอะ ดังนั้นลอกเสียตั้งแต่ยังน้อยๆดีกว่าครับ เช็ดพื้นผิวให้สะอาด ฝุ่น คราบมัน อย่าให้เหลือ
ขั้นตอนที่ 2
ปลิ้น(ถลก)ยางหุ้มมือเกียร์ออกมา ไม่ว่ายี่ห้ออะไรก็ตาม ต้องถลกออกมาทั้งนั้น เราต้องพันให้ตัวผ้าพันอยู่ใต้ยางหุ้มด้วยครับ และถ้าจะดูแล ไหนๆก็ได้โอกาสแล้ว เช็ดและเช็คน็อตต่างๆว่าอยู่ดีมั้ย หลวมหรือไม่ มีคราบฝุ่น ทรายอยู๋หรือเปล่า
ขั้นตอนที่ 3
เราจะเริ่มจากการติดเทปตัวสั้นที่ด้านหลังของชิฟท์เตอร์ เทปนี้ทำหน้าที่ปิดรอยโหว่ของการพัน(ในแบบนี้) ส่วนมากมักมีมาให้ ความยาว 2-3 นิ้ว หากไม่มีก็ตัดเอาจากเทปที่ใช้นั้นแหละครับ ทาบเอาว่าต้องการแค่ไหนแล้วตัดออกมาซะ
จากนั้นลอกกาวออกแล้วแปะเอาไว้ในตำแหน่งตามภาพ มันอาจไม่ค่อยอยู่นะครับ แต่ไม่ต้องกลัว เพราะสุดท้ายมันจะอยู่ได้ด้วยตัวผ้าที่พันทับเอาไว้ และตัวยางหุ้มมือก็กดทับปลายเอาไว้เช่นกัน แต่.. ถ้ากลัวหลุดจริงๆ เอาเทปพันสายไฟพันปลายก็ได้ครับ (แต่ผมก็ไม่เคยทำ)
ย้ำนะครับ ว่านี่คือการพันแบบมาตรฐาน ที่พบได้ทั่วไป มีวิธีการพันแบบที่ไม่ต้องใช้เจ้าตัวสั้นนี่ก็ได้ มีเทคนิคที่เก็บรูโหว่ได้ด้วยการพันปกติ เอาไว้โอกาสหน้าค่อยมาดูวิธีนั้นกัน (มีอีกหลายวิธีมาก)
ขั้นตอนที่ 4
เอาล่ะครับจะเริ่มพันกันแล้ว จัดแจงลอกกาวที่ติดใต้เทปเตรียมพันได้ แต่เทปบางรุ่นก็ไม่มีแถบกาวด้านล่าง หรือไม่ต้องลอกออกเพราะกาวเป็นแบบแห้ง นานๆไปมันก็ติดเอง ดูง่ายๆครับว่าถ้ามันมีให้ลอกก็ต้องลอกออก
เราจะเริ่มพันที่
ปลายดร็อปด้านล่าง โดยการพันเราจะพันจากด้านนอกวนเข้าดา้นใน (มีการพันจากตรงกลางแฮนด์ออกมาที่ปลายเช่นกันครับ)
จุดสำคัญที่ต้องเริ่มต้นคือ ต้องเริ่มพันให้ตัวผ้าเลยออกจากขอบของแฮนด์ออกมาราวๆครึ่งหนึ่งของความกว้างของตัวแถบผ้า สุดท้ายเราต้องยัดมันปิดปลายแฮนด์เอาไว้ ถ้าเหลือน้อยเกินไปมันจะอุดไม่ได้ และถ้าเหลือมากเกินไป มันจะหลุดออกจากแฮนด์ตอนเรายัดมันปิดปลาย
สิ่งสำคัญในการพันแฮนด์ ที่หลายๆท่านมักจะพลาดและส่งผลให้ไปบรรลัยเอาตอนจบก็คือ "แรงดึง" ของมือที่ดึงไปด้วยพันไปด้วย จะดึงมากหรือน้อย ขึ้นอยู๋กับความต้องการและขนาดของแฮนด์ ดึงมากผ้าก็จะยืดตัวได้มาก พันได้ยาว แต่บางลง ดึงน้อยก็จะหนานุ่มและพันได้สั้น(อาจไม่พอในแฮนด์กว้างมากๆ) แต่ที่สำคัญ
ต้องดึงให้สม่ำเสมอเท่ากัน เพื่อให้การจับรู้สึกสม่ำเสมอ (แต่ส่วนตัวผม จะดึงจุดที่จับน้อยๆยืดกว่า เพื่อให้เหลือไปด้านบนที่จับเวลาพักยาวๆให้หนานุ่มหน่อย)
การพันแต่ละทบ จะพันให้ตัวผ้าเหลื่อมกันอยู่ราวๆ 1 ใน 3 หรือครึ่งหนึ่งก็ได้แล้วแต่ชอบใจ แต่ก็ควรให้สม่ำเสมอกัน ตรงส่วนโค้งตามรูปแฮนด์อย่าลืมนะครับว่าด้านนอกต้อง 1 ฝน 3 ส่วนด้านในอาจต้องทับกันมากกว่านั้น ถ้าเอาด้านใน 1 ใน 3 รับรองได้ว่าด้านนอกจะทับกันนิดเดียว และเป็นเหตุให้เกิดการเผยอ หรือรอยพันแยกออกได้เมื่อใช้ไปนานๆ
ขั้นตอนที่ 5
เมื่อพันมาถึงบริเวณชิฟท์เตอร์ นี่คือส่วนแรกที่คนพันครั้งแรกมักจะงงและทำพลาด อย่าคิดมากและอย่าตกใจครับ หัวใจมันมีแค่การพันให้ผ้าปิดส่วนของชิฟท์เตอร์นิดหน่อยเท่านั้น เรามีแถบตัวสั้นปิดช่วยไว้แล้ว พันต่อไปตามแนวเดิม ให้ทับตัวสั้นเอาไว้ รอยทับปิดตัวแฮนด์ได้สนิทและล้ำเข้าไปบนชิฟท์เตอร์นิดหน่อย เมื่อปิดยางหุ้มลงมา ก็จะไม่เห็นรอยต่อแล้ว ขั้นตอนนี้อาจต้องทดลองพันดูว่าสนิทหรือไม่ แล้วลองปิดยางหุ้มลงมาดู ดีกว่าพันไปจนเสร็จแล้วค่อยปิด แล้วพบว่า ... มีรูนี่หว่า ต้องกลับมาแก้ใหม่
เคล็ดลับที่ไม่ถูกปิดบัง ... ตรงนี้ดึงแน่นๆ ตึงๆมือได้เลยครับ เราไม่ได้ต้องการความหนา หน้าที่มันแค่ปิดรอยต่อ แต่ถ้าเปฟ็นผ้าพันแบบคอร์กบางต้องระวังการดึงนิดนึงรับ ดึงแรงเกินไป ขาดเอาได้ง่ายๆ (ผมเคยมาแล้ว)
ขั้นตอนที่ 6
พันจนถึงจุดที่ต้องการสิ้นสุด จะพันจนปิดยี่ห้อ จนถึงกึ่งกลาง(เทร็นด์หมอบนักปั่นลู่แบบเซอร์แบร็ดลีย์ วิกกินส์) หรือพันมาอีกหน่อยเพราะไปต่อไม่ได้ แฮนด์แบนแบบแอโร่ฯ อันนี้แล้วแต่ชอบใจ แต่เมื่อถึงปลายสุดที่ต้องการ เราจะทำการ"เล็ก" เก็บปลายเพื่อให้รอยปิดเรียบร้อยที่สุด วิธีการก็ง่ายๆครับ จัดการตัดให้เป็นแนวเฉียงตามแนวที่เราพันมาตลอดนั่นแหละ เราจะไม่ปิดงานด้วยปลายตรงๆ เพราะต้องพันเทปปิดกว้างมาก การเก็บงานแบบนี้จะใช้เทปปิดจบไม่กว้าง และได้รอยจบที่เรียบเนียนสนิท
เมื่อได้รอยตัดจบตามภาพด้านบนถือเป็นอันเรียบร้อย ลองทดสอบดูว่าเมื่อพันต่อไปจนสุดตามแนวเฉียงเดิม รอยจบของการพันเป็นเส้นตรงหรือไม่
มีบางเทคนิคให้ใช้คัตเตอร์ หรือมีดโกนเก็บปลายตรงนี้ โดยการพันตามแนวไปเรื่อยๆแล้วปิดเทปพันสายไฟทับผ้าพันไปเลย จากนั้นจึงใช้มีดตัดเก็บแนวจบให้ตรงคมกรีบอีกครั้งหนึ่ง ผมเคยลองแล้วว่าทำได้ดี แ่ผมมือหนัก กลัวกรีดลงไปโดนแฮนด์ด้วย อีกอย่างผมมีวิธีการจบเทปพันสายไฟอีกแบบที่จะไม่เห็นเนื้อผ้าตอนจบ และไม่ปิดเทปทับบนผ้าพันและแฮนด์ ผมจึงจบด้วยมีดไม่ได้ครับ
ขั้นตอนที่ 7
มาถึงขั้นตอนที่บ่งบอกถึงความลุ่มลึกและวิุถีนักรบกันแล้วครับ การจบปลายปิดเทป มีหลายสำนักหลายวิธีมาก แบบดื้อๆเลยก็ใช้เทปที่มักให้มาด้วยกับตัวผ้าพันแฮนด์ ซึ่งมีทั้งใช้ได้ดีและไม่ได้เรื่อง จึงไม่ค่อยเป็นที่นิยมนัก อีกวิธีคือการพันเทปพันสายไฟทับตัวผ้าพันแฮนด์และแฮนด์ไปด้วยเลยเก็บปลายให้เรียบเนียนไปกับแฮนด์ ซึ่งเหมาะกับการพันแบบบาง กรณีนี้ผมพันแบบหนานุ่ม จึงเลือกเก็บโดยการเก็บขอบของผ้าพันเสียรอบหนึ่งก่อนตามภาพด้านบน ใช้เทปพันสายไฟติดบนผ้าพันแฮนด์ทบสุดท้ายแล้วพับเก็บขอบให้เรียบสนิท
เมือ่ทบลงมาจะได้ลักษณะตามนี้ครับ สังเกตุที่ขอบว่าจะไม่เห็นสีแดงของผ้าพันแล้ว เพราะเทปพันสายไฟทบทับเอาไว้อยู่ เทปไม่ได้ทำหน้าที่รัดตัวผ้าเอาไว้ แต่เหมือนเป็นแนวคิ้วฝ้าเพดาน หรือบัวพื้นปิดรอยต่อเท่านั้น
จากนั้นใช้เทปพันสายไฟพันทับบโดยเว้นขอบจากแนวที่จบราวๆ 1 มม. ไม่มีความจำเป็นต้องปิดทับลงไปบนแฮนด์ก็ได้ เพราะมันหนาครับ ทับลงบนแฮนด์มันจะไม่เรียบ เล็งให้ตรงแล้วพันทับไปจนครบรอบ ออกแรงดึงให้ตึงๆมือหน่อยจะได้รัดผ้าเอาไว้ได้แน่นหนา ตรงนี้อยู่ที่ฝีมือว่าจะรเียบสวยแค่ไหน กี่ทบก็ได้ตามสะดวกเลยครับ
จบจบปิดแบบนี้สนิทไม่เห็นผ้าตรงปลาย ตามรูปนี้ไม่ perfect ครับ ถ้าเป็นงานฝีมือเอาไป 60 คะแนนพอ เพราะแนวปิดไม่เรียบตรง เบี้ยวหน่อย ไม่คมสวย แต่รับรองว่าไม่หลุดแน่นอน ที่ขั้นตอนนี้หากอยากจบด้วบเทปกาวที่ให้มากับผ้าพันแฮนด์ ที่มักมีโลโก้ของยี่ห้อนั้นๆ (อยากติดโลโก้ว่างั้น) ตอนนี้ง่ายๆเลยครับ ติดมันลงไปบนเทปพันสายไปเลย จากที่ผมลองมา เทปพวกนี้ติดบนเทปพันสายไฟจะแน่นทนดีกว่าติดลงบนผ้ามาก ติดบนผ้าคุณต้องดึงแน่นๆ ให้มันรัดตัวเอง แต่บนเทปพันสายไฟดึงตึงมือนิดหน่อยก็พอแล้ว
แต่ผมจบด้วยเทปดำพอแล้ว
ขั้นตอนที่ 8
มาเก็บปลายที่ด้านล่างของดร็อปที่เราเริ่มกันเอาไว้ ในกล่องจะมีจุกปิดปลายแฮนด์แถมมาด้วย ถ้าไม่มีก็ใช้ของเดิมก็ได้ครับ จัดการ"ยัด" ปลายผ้าเข้าไปในรูแฮนด์ให้ดี จากนั้นเอาจุกปิดอัดเข้าไป ดัน กระแทก ทุบ ให้มันปิดสนิทดี เพราะถ้าปิดไม่สุด มันหลุดหายได้ และถ้าซวยจริงๆปลายผ้ามันจะหลุดออกมาจากที่พัน ซึ่งทางแก้มีเพียง .... รื้อพันใหม่ทั้งหมด
อย่างกรณีนี้ผมใช้ผ้าแบบหนา ดังนั้นจึงอัดเข้าไปยากหน่อย ต้องกระแทกแรงๆ หรือใช้ค้อนยางทุบเบาๆพอเนิบๆสองสามทีก็แน่นดีแล้ว
ขั้นตอนที่ 9
สุดท้ายตรวจสอบความเรียบร้อยอีกครั้ง มีตรงไหนพับ เผยอออกมาหรือไม่ รอยพันทับกันดีหรือไม่ เรียบถูกใจ หนา บางได้ตามต้องการหรือยังและปิดท้ายด้วยการปิดยางหุ้มชิฟท์เตอร์กลับลงมาเป็นอันเสร็จงาน(ข้างหนึ่ง)เรียบร้อยแล้ว
อย่าลืมดูให้ครบทุกด้านนะครับ ลองจับท่าที่ต้องการขี่ว่าฟิลลิ่งได้พอดีมือหรือยัง
สุดท้ายย้อนกลับไปทำข้างที่เหลือ ทุกอย่างทำเหมือนกันหมดแต่กลับด้านกันเท่านั้นเอง แต่สิ่งสำคัญที่ต้องพึงระวังเอาไว้คือ
-ออกแรงดึงให้เหมือนอีกข้าง มิเช่นนั้นสองข้างท่านจะรู้สึกว่าจับแล้วไม่เท่ากัน เพราะผ้าพันหนาบางไม่เท่ากัน ตรงนี้เช็คง่ายๆว่าพันไปจบแล้วต้อตัดหรือเหลือผ้าพันพอๆกัน แสดงว่าเราใช้ผ้าไปใกล้เคียงกัน
-นับรอยต่อของการพันทับให้เท่ากัน อาจจะฟังดูแล้วพิถีพิถันมาก แต่มันสำคัญกับความหนาบางของผ้าพันมากครับ แน่นอนว่าพันทับซ้อนกันมาก(รอบทับเยอะ) ก็จะได้การจับที่หนากว่า และพันทับกันห่าง(รอยทับน้อย) ก็จะได้การจับที่บางกว่านั่นเอง
เรียบร้อยแล้วครับ ลองทำดูได้ง่ายๆ ถ้าไม่แน่ใจผมแนะนำให้ลองหาผ้าพันแฮนด์แบบถูกมากๆมาลองพันก่อน หรือถ้าไม่ชัวร์ว่าจะพันทบแบบไหน โดยเฉพาะตรงชิฟท์เตอร์ เอากระดาษหรือเศษผ้ามาลองพันวนไปวนมาดูครับว่าทำอย่างไรเราจึงจะพันปิดรอยต่อได้และรักษาแนวการพันตามที่ต้องการ
เป็นงานดูแล รักษาและเปลี่ยนได้เองง่ายๆ ผ้าพันแฮนด์ใหม่ ฟิลลิ่งใหม่ๆ ช่วยให้การชี่จักรยานสุนทรีขึ้นอีกจมเลยนะครับ
ขอจบตอนนี้เพียงเท่านี้ โอกาสหน้า มาดูวิธีแบบโปรขึ้นอีกนิด ไม่ต้องใช้เส้นเล็กมาปิดรอยต่อ, การพันแบบย้อนทางลงมา และการทำความสะอาดดูแลรักษาผ้าพันแฮนด์ให้สะอาดถูกสุขลักษณะยาวนาน
[homeimg=300,250]
http://www.thaimtb.com/forum/picture_mt ... 390619.jpg[/homeimg]
